{"id":1077,"date":"2025-09-07T22:39:00","date_gmt":"2025-09-07T20:39:00","guid":{"rendered":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/?p=1077"},"modified":"2025-12-29T16:17:26","modified_gmt":"2025-12-29T15:17:26","slug":"jeleniogorski-budzet-obywatelski-wycieczka-nr-12-ziemia-klodzka","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/2025\/09\/07\/jeleniogorski-budzet-obywatelski-wycieczka-nr-12-ziemia-klodzka\/","title":{"rendered":"Jeleniog\u00f3rski Bud\u017cet Obywatelski \u2013 wycieczka nr 12 \u2013 Ziemia K\u0142odzka"},"content":{"rendered":"

Po raz kolejny mieszka\u0144cy Jeleniej G\u00f3ry mogli poznawa\u0107 Dolny \u015al\u0105sk w ramach trzydniowej wycieczki JBO 2025 zorganizowanej przez Oddzia\u0142 PTTK \u201eSudety Zachodnie\u201d w Jeleniej G\u00f3rze. Tym razem udali\u015bmy si\u0119 na Ziemi\u0119 K\u0142odzk\u0105.<\/span><\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a>

Foto: Krzysztof T\u0119cza<\/p><\/div>\n

Pierwszym odwiedzonym miejscem by\u0142a Kopalnia W\u0119gla Kamiennego \u201eNowa Ruda\u201d. Wydobywano tam w\u0119giel kamienny i \u0142upek ognioodporny oraz najbardziej po\u017c\u0105dany w\u0119giel dla przemys\u0142u. By\u0142 to w\u0119giel antracytowy (97 % zawarto\u015bci w\u0119gla) wykorzystywany w energetyce, metalurgii, hutnictwie, czy w przemy\u015ble chemicznym, cukrowniczym i gumowym.<\/span><\/p>\n

Niestety kopalnia ta, ze wzgl\u0119du na wyrzuty gaz\u00f3w by\u0142a jedn\u0105 z najbardziej niebezpiecznych kopal\u0144 w Europie. W historii zak\u0142adu zapisano wiele tragedii. Najwi\u0119ksza wydarzy\u0142a si\u0119 w roku 1941 kiedy to zgin\u0119\u0142o 187 g\u00f3rnik\u00f3w. W sumie w okresie dzia\u0142alno\u015bci kopalni zgin\u0119\u0142o tu ponad 1200 g\u00f3rnik\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Dzisiaj przybywaj\u0105cy tu tury\u015bci mog\u0105 czu\u0107 si\u0119 bezpiecznie zwiedzaj\u0105c kopalni\u0119. Dzi\u0119ki utworzeniu trasy turystycznej maj\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 poczu\u0107 jak wygl\u0105da\u0142a praca g\u00f3rnika, zobaczy\u0107 jakich u\u017cywano w\u00f3wczas narz\u0119dzi, jak dbano o bezpiecze\u0144stwo pracownik\u00f3w a przede wszystkim sprawdzi\u0107 jak wygl\u0105da\u0142 wyjazd g\u00f3rnik\u00f3w po pracy na powierzchni\u0119. <\/span><\/p>\n

W centrum naziemnym zgromadzono wiele pami\u0105tek zwi\u0105zanych z zak\u0142adem g\u00f3rniczym. Najwi\u0119ksze jednak wra\u017cenie na zwiedzaj\u0105cych robi sala dyspozytorni, w kt\u00f3rej to mie\u015bci\u0142o si\u0119 centrum zarz\u0105dzania. Opr\u00f3cz poznania tajnik\u00f3w organizacji pracy tak wielkiego zak\u0142adu mo\u017cna tu us\u0142ysze\u0107 d\u017awi\u0119k sygna\u0142u alarmowego, kt\u00f3ry dawniej zwiesza\u0142 nadchodz\u0105c\u0105 tragedi\u0119 a dzisiaj oznajmia koniec zwiedzania.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a>

Foto: Krzysztof T\u0119cza<\/p><\/div>\n

Zupe\u0142nie innym obiektem jest Sanktuarium Matki Bo\u017cej Wambierzyckiej Kr\u00f3lowej Rodzin. Jest to miejsce s\u0142yn\u0105ce z cud\u00f3w. Pierwszy wydarzy\u0142 si\u0119 w XIII wieku kiedy to modl\u0105cy si\u0119 przed drewnian\u0105 figurk\u0105 Matki Bo\u017cej z Dzieci\u0105tkiem niejaki Jan z Raszewa odzyska\u0142 wzrok. Oczywi\u015bcie nie tak od razu. Najpierw schodz\u0105c z g\u00f3ry uderzy\u0142 si\u0119 w g\u0142ow\u0119. Dopiero wtedy dozna\u0142 o\u015bwiecenia. Skutkowa\u0142o to tym, \u017ce miejsce to uznano za godne upami\u0119tnienia i w dniu dzisiejszym znajduje si\u0119 tu niezwyk\u0142a \u015bwi\u0105tynia w kt\u00f3rej umieszczono ow\u0105 figurk\u0119. <\/span><\/p>\n

Oczywi\u015bcie po pierwszym cudzie by\u0142y nast\u0119pne. R\u00f3wnie wa\u017cnym jak ten pierwszy cud by\u0142o wydarzenie z XVIII wieku kiedy to przybyli tu pielgrzymi nie mieszcz\u0105c si\u0119 w \u015bwi\u0105tyni modlili si\u0119 pod go\u0142ym niebem. Gdy zapad\u0142y ciemno\u015bci nad \u015bwi\u0105tyni\u0105 pojawi\u0142a si\u0119 niezwyk\u0142a jasno\u015b\u0107. Po\u0142owa \u015bwiat\u0142o\u015bci o\u015bwietla\u0142a niebo a druga przenika\u0142a do wn\u0119trza ko\u015bcio\u0142a. Trwa\u0142o to tak d\u0142ugo, \u017ce uznano to za kolejny cud skutkuj\u0105cy okrzykni\u0119ciem Wambierzyc mianem \u201e\u015al\u0105skiej Jerozolimy\u201d. Dzisiaj nie ma w tym zb\u0119dnej przesady gdy\u017c jeden z kolejnych w\u0142a\u015bcicieli miejscowo\u015bci Daniel von Osterberg postanowi\u0142 stworzy\u0107 tutaj co\u015b na wz\u00f3r Ziemi \u015awi\u0119tej. W latach 1683-1709 na okolicznych wzg\u00f3rzach wzni\u00f3s\u0142 kompleks Kalwarii z licznymi kaplicami i stacjami drogi krzy\u017cowej. <\/span><\/p>\n

Je\u015bli chodzi o obecn\u0105 \u015bwi\u0105tyni\u0119 to zosta\u0142a ona zbudowana w latach 1715-1723 przez hrabiego Franza Antona von Althana. W 1936 roku papie\u017c Pius XI nada\u0142 ko\u015bcio\u0142owi tytu\u0142 Bazyliki Mniejszej. W 1980 roku odby\u0142a si\u0119 koronacja figurki Matki Bo\u017cej i nadanie jej tytu\u0142u Wambierzyckiej Kr\u00f3lowej Rodzin. <\/span><\/p>\n

Wambierzyce to oczywi\u015bcie nie tylko sama \u015bwi\u0105tynia, chocia\u017c ta akurat z figurk\u0105 Matki Bo\u017cej jest najwa\u017cniejsza. Jak ju\u017c wspomnia\u0142em okoliczne wzg\u00f3rza zabudowane obiektami religijnymi zosta\u0142y nazwane tak jak w Ziemi \u015awi\u0119tej. Jest tu: G\u00f3ra Kuszenia, Galilea, Jerozolima, G\u00f3ra Oliwna, G\u00f3ra Kalwaria, G\u00f3ra Tabor, G\u00f3ra Synaj, i wiele innych.<\/span><\/p>\n

Ciekawo\u015b\u0107 przybywaj\u0105cych tu pielgrzym\u00f3w wzbudza niezwyk\u0142a ruchoma szopka b\u0119d\u0105ca najstarsz\u0105 w Polsce. Wykona\u0142 j\u0105 Longin Wittig z synem Hermanem w XIX wieku. Sk\u0142ada si\u0119 ona z ponad 800 figurek, w tym 300 ruchomych.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a>

Wej\u015bcie do labiryntu w B\u0142\u0119dnych Ska\u0142ach. Foto: Krzysztof T\u0119cza<\/p><\/div>\n

Ukoronowaniem pierwszego dnia by\u0142o zwiedzanie niezwyk\u0142ych form skalnych tworz\u0105cych skomplikowany labirynt w B\u0142\u0119dnych Ska\u0142ach. Sama nazwa tego miejsca nie wzi\u0119\u0142a si\u0119 z niczego. Wiele razy przychodz\u0105cy tu tury\u015bci b\u0142\u0105dzili i nie byli w stanie samodzielnie wyj\u015b\u0107 z labiryntu. Dzisiaj raczej jest to niemo\u017cliwe gdy\u017c zosta\u0142a u\u0142o\u017cona drewniana \u015bcie\u017cka prowadz\u0105ca pomi\u0119dzy poszczeg\u00f3lnymi ska\u0142ami a wszystkie boczne \u201edziury\u201d zosta\u0142y zagrodzone plotkami. Nie mniej samo przej\u015bcie ca\u0142ej \u015bcie\u017cki dostarczy ka\u017cdemu wielu ciekawych prze\u017cy\u0107. Mo\u017ce nie koniecznie w miejscach, w kt\u00f3rych trzeba si\u0119 schyli\u0107 czy wr\u0119cz przej\u015b\u0107 dany odcinek na czworaka ale w miejscach zw\u0119\u017ce\u0144 tak du\u017cych, \u017ce niekt\u00f3rym nie pomaga nawet wci\u0105gni\u0119cie brzucha i utykaj\u0105 w szczelinie tamuj\u0105c ruch. Mamy wtedy sporo zabawy pr\u00f3buj\u0105c ich uwolni\u0107. Tym bardziej, \u017ce ruch odbywa si\u0119 tu tylko w jedn\u0105 stron\u0119.<\/span><\/p>\n

Drugiego dnia odwiedzili\u015bmy miejsce niezwyk\u0142e. Tak po prawdzie nie ma w Polsce miejsca pi\u0119kniejszego, kt\u00f3re dostarczy\u0142oby tyle wspania\u0142ych prze\u017cy\u0107. Jest to znajduj\u0105ca si\u0119 nieopodal Kletna Jaskinia Nied\u017awiedzia. Ze wzgl\u0119du na du\u017c\u0105 popularno\u015b\u0107 tego miejsca trzeba wiedzie\u0107, \u017ce aby nie zosta\u0107 odprawionym z kwitkiem najlepiej bilet zarezerwowa\u0107 sobie przez Internet. Tym bardziej, \u017ce ze wzgl\u0119du na ochron\u0119 tego miejsca jest wyznaczony limit wej\u015b\u0107. Kolejn\u0105 bardzo wa\u017cn\u0105 informacj\u0105 jest ta, \u017ce wewn\u0105trz jaskini panuje bardzo niska temperatura \u2013 dobrze zatem jest ubra\u0107 si\u0119 nieco cieplej.<\/span><\/p>\n

Zwiedzaj\u0105c Ziemi\u0119 K\u0142odzk\u0105 nie spos\u00f3b pomin\u0105\u0107 samego K\u0142odzka. Miasto to jest okre\u015blane jako jedno z najpi\u0119kniejszych na Dolnym \u015al\u0105sku. Nic te\u017c dziwnego. Tysi\u0105c lat historii to pi\u0119kna architektura niezwyk\u0142ych budowli, pi\u0119kny Rynek z ratuszem otoczonym kamieniczkami, ko\u015bci\u00f3\u0142 Wniebowzi\u0119cia NMP czy gotycki most uwa\u017cany za miniatur\u0119 mostu Karola w Pradze.<\/span><\/p>\n

Najwa\u017cniejszym jednak zabytkiem jest Twierdza z najlepiej zachowanym systemem obronnym w \u015brodkowej Europie. Niezwyk\u0142y spacer po kazamatach i bastionach ko\u0144czymy zawsze wystrza\u0142em z oryginalnej armaty. O tym kto podpali lont decyduje \u2026, no w\u0142a\u015bnie Kto?<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a>

Wodospad Wilczki. Foto: Krzysztof T\u0119cza<\/p><\/div>\n

Ostatni dzie\u0144 naszej przygody na Ziemi K\u0142odzkiej to pi\u0119kny wodospad Wilczki, z kt\u00f3rym wi\u0105\u017ce si\u0119 tajemnica wielkiego oszustwa. Ot\u00f3\u017c uwa\u017cany za najwy\u017cszy wodospad w ca\u0142ych Sudetach zosta\u0142 poddany pr\u00f3bie fali powodziowej, kt\u00f3ra zmiot\u0142a jego pr\u00f3g. Jak si\u0119 okaza\u0142o by\u0142 sztucznie podniesiony o kilka metr\u00f3w. Dzisiaj wiemy, \u017ce nie jest on najwy\u017cszym wodospadem w Sudetach tylko drugim co do wysoko\u015bci. Pierwszym jest wodospad Kamie\u0144czyka w Karkonoszach.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a>

Muzeum Papiernictwa w Dusznikach Zdroju. Foto: Krzysztof T\u0119cza<\/p><\/div>\n

Po takich emocjach aby och\u0142on\u0105\u0107 dotarli\u015bmy do m\u0142yna papierniczego w Dusznikach Zdroju. Jest to obiekt, w kt\u00f3rym do dnia dzisiejszego produkuje si\u0119 papier czerpany. Odwiedzaj\u0105cy to miejsce oczywi\u015bcie tak\u017ce mog\u0105 \u201ewyprodukowa\u0107\u201d sobie kartk\u0119 takiego papieru. Sam m\u0142yn w 2011 roku zosta\u0142 uznany Pomnikiem Historii. Mie\u015bci si\u0119 tutaj Muzeum Papiernictwa. Jest to wszak jedyny w Polsce czynny do dzisiaj m\u0142yn papierniczy. W czasach \u015bwietno\u015bci w\u0142a\u015bciciele m\u0142yna byli niezwykle bogaci. Ich wyroby zaopatrywa\u0142y dwory kr\u00f3lewskie. Dlatego te\u017c by\u0142o ich sta\u0107 na pewne fanaberie. Jedn\u0105 z takich zachcianek by\u0142o zlecenie wykonania w miejscu pracy toalety. Budowniczowie musieli sprosta\u0107 niezwyk\u0142ym wymaganiom. Ot\u00f3\u017c musia\u0142a ona posiada\u0107 wentylacj\u0119 by nie by\u0142o czu\u0107 nieprzyjemnych zapach\u00f3w. Musia\u0142o w niej latem by\u0107 ch\u0142odno, zim\u0105 ciep\u0142o. Odchody musia\u0142y by\u0107 usuwane bez u\u017cycia s\u0142u\u017cby. Jak si\u0119 okaza\u0142o budowniczowie spe\u0142nili wszystkie te warunki i w\u0142a\u015bciciele m\u0142yna w Dusznikach mogli cieszy\u0107 si\u0119 prawdopodobnie pierwsz\u0105 w tamtym czasie toalet\u0105 domow\u0105 w mie\u015bcie. <\/span><\/p>\n

Uzupe\u0142nieniem pobytu w Dusznikach Zdroju jest spacer po Parku Zdrojowym, w kt\u00f3rym swego czasu koncertowa\u0142 Fryderyk Chopin. Upami\u0119tnieniem tego faktu jest pi\u0119kny pomnik pianisty ustawiony nieopodal fontanny.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a>

Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Aposto\u0142\u00f3w Piotra i Paw\u0142a w Dusznikach Zdroju. Foto: Krzysztof T\u0119cza<\/p><\/div>\n

Jest jeszcze jedno miejsce bez odwiedzenia kt\u00f3rego turysta nie mo\u017ce powiedzie\u0107, \u017ce zwiedzi\u0142 miasto. To ko\u015bci\u00f3\u0142 parafialny \u015bw. Aposto\u0142\u00f3w Piotra i Paw\u0142a zbudowany w 1708 roku. Znajduje si\u0119 tutaj kaplica z o\u0142tarzem 14 wspomo\u017cycieli. S\u0105 to \u015bwi\u0119ci, kt\u00f3rzy przed \u015bmierci\u0105 otrzymali zapewnienie od Boga, \u017ce je\u015bli kto\u015b zwr\u00f3ci si\u0119 do nich o pomoc zostanie wys\u0142uchany. O\u0142tarz g\u0142\u00f3wny jest tu flankowany umieszczonymi po obu stronach monumentem \u015bw. Jana Nepomucena z 1740 roku oraz ambon\u0105 w kszta\u0142cie wieloryba z roku 1730. <\/span><\/p>\n

Kolejnym wartym odwiedzenia kurortem na Ziemi K\u0142odzkiej jest Kudowa Zdr\u00f3j z najwi\u0119ksz\u0105 pijalni\u0105 w\u00f3d mineralnych w Polsce. Jednak miejscem, kt\u00f3re wabi turyst\u00f3w jest bez w\u0105tpienia Kaplica Czaszek w Czermnej. To tutaj w XVIII wieku ksi\u0105dz Tomaszek postanowi\u0142 uczci\u0107 pami\u0119\u0107 ofiar wojen i panuj\u0105cych w\u00f3wczas zaraz i zbudowa\u0142 kaplic\u0119 do kt\u00f3rej znosi\u0142 ich szcz\u0105tki. Dzisiaj kaplica wy\u0142o\u017cona jest czaszkami i piszczelami 3 tysi\u0119cy os\u00f3b. Pod pod\u0142og\u0105 za\u015b pochowane s\u0105 szcz\u0105tki kolejnych dwudziestu pi\u0119ciu tysi\u0119cy ofiar tamtych wydarze\u0144.<\/span><\/p>\n

I tak oto dobieg\u0142a kolejna wycieczka zrealizowana w ramach jeleniog\u00f3rskiego Bud\u017cetu Obywatelskiego w dniach 2-4 wrze\u015bnia 2025 roku. <\/span><\/p>\n

Krzysztof T\u0119cza<\/span> <\/span><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Po raz kolejny mieszka\u0144cy Jeleniej G\u00f3ry mogli poznawa\u0107 Dolny \u015al\u0105sk w ramach trzydniowej wycieczki JBO 2025 zorganizowanej przez Oddzia\u0142 PTTK \u201eSudety Zachodnie\u201d w Jeleniej G\u00f3rze. Tym razem udali\u015bmy si\u0119 na …<\/span> Czytaj dalej →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1081,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[36,12],"tags":[],"class_list":["post-1077","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-tecza-krzysztof","category-turystyka"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1077","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1077"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1077\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1084,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1077\/revisions\/1084"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1081"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1077"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1077"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1077"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}