{"id":123,"date":"2025-02-26T15:43:46","date_gmt":"2025-02-26T14:43:46","guid":{"rendered":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/?p=123"},"modified":"2025-12-29T21:20:56","modified_gmt":"2025-12-29T20:20:56","slug":"powojenne-klopoty-liczyrzepy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/2025\/02\/26\/powojenne-klopoty-liczyrzepy\/","title":{"rendered":"Powojenne k\u0142opoty Liczyrzepy"},"content":{"rendered":"

Ka\u017cdy kto w\u0119drowa\u0142 po Karkonoszach wie, \u017ce na g\u00f3rskich drogach i turystycznych szlakach, napotka\u0107 mo\u017ce brodatego jegomo\u015bcia, psotnego i cz\u0119sto z\u0142o\u015bliwego \u2013 to Duch G\u00f3r \u2013 Liczyrzepa, Lub Rzepi\u00f3r, albo z niemiecka zwany,\u00a0<\/span><\/span>R\u00fcbezahl<\/span><\/span><\/i>\u00a0czy po czesku\u00a0<\/span><\/span>Krkono\u0161.<\/span><\/span><\/i>\u00a0<\/span><\/span><\/strong><\/p>\n

Przywykli\u015bmy ju\u017c do tej postaci, nie jest straszna turystom i mieszka\u0144com okolic Jeleniej G\u00f3ry. Cieszy si\u0119 on \u017cyczliwo\u015bci\u0105, mimo swego trudnego charakteru, stanowi\u0105c niew\u0105tpliwie regionaln\u0105 atrakcj\u0119 turystyczn\u0105. Jego imieniem nazywa si\u0119 w g\u00f3rach obiekty noclegowe i gastronomiczne, s\u0142owem z\u017cy\u0142 si\u0119 z okoliczn\u0105 ludno\u015bci\u0105, staj\u0105c si\u0119 normalnym cz\u0142onkiem karkonoskiej spo\u0142eczno\u015bci. Jak wa\u017cn\u0105, niech najlepiej \u015bwiadczy fakt, i\u017c napisano o nim nawet rozpraw\u0119 doktorsk\u0105 a w G<\/span><\/span>\u00f6rlitz, po niemieckiej stronie Nysy \u0141u\u017cyckiej, znajduje si\u0119 nawet po\u015bwi\u0119cone mu muzeum.<\/span><\/span><\/p>\n

\"\"

Posta\u0107 Ducha g\u00f3r na mapie Martina Helwiga z roku 1561 (domena publiczna – Wikimedia)<\/b><\/span><\/span><\/p><\/div>\n

Sk\u0105d przyby\u0142? Przypuszczalnie by\u0142 on w Karkonoszach od zawsze i jak si\u0119 wydaje ma s\u0142owia\u0144skie pochodzenie. Wed\u0142ug jednej z hipotez by\u0142 zwi\u0105zany z prastarym s\u0142owia\u0144skim kultem \u017ar\u00f3de\u0142 \u0141aby i by\u0142 uto\u017csamiany z si\u0142ami przyrody oraz powi\u0105zany z kultem poga\u0144skiego boga \u015awi\u0119towita, a przez plemiona po\u0142abskich S\u0142owian zwanego Swantewitem, kt\u00f3ry by\u0142 bogiem urodzaju i wojny i zaliczany jest do panteonu g\u0142\u00f3wnych s\u0142owia\u0144skich bog\u00f3w, a kt\u00f3rego imi\u0119 przerobiono p\u00f3\u017aniej na \u015awiatowid. Pono\u0107 bogu temu sk\u0142adano ofiary z czarnych kogut\u00f3w. W j\u0119zyku staros\u0142owia\u0144skim nazwa \u015awi\u0119towit oznacza\u0142a \u015awi\u0119ty Pan (Wit to pan). <\/span><\/span><\/p>\n

Pozosta\u0142 on w podaniach ludowych przez wiele stuleci, aby w roku 1561 okaza\u0107 swoje oblicze na s\u0142ynnej mapie \u015al\u0105ska autorstwa Martina Helwiga, gdzie widzimy go w pa\u015bmie Karkonoszy. Trzeba przyzna\u0107, \u017ce nie wygl\u0105da on zbyt sympatycznie. Na rysunku tym przypomina mocno wychudzonego jelenia z du\u017cymi rozro\u015bni\u0119tymi rogami na g\u0142owie, ma diabelski ogon i takie same diabelskie kopyta. w rekach za\u015b trzyma kij. Na tej\u017ce mapie umieszczono jego niemieck\u0105 nazw\u0119 <\/span><\/span>R\u00fcbenczal , kt\u00f3ra p\u00f3\u017aniej przekszta\u0142ci\u0142a si\u0119 w <\/span><\/span>R\u00fcbezahl i w niemieckiej tradycji utrzymywana jest do dzi\u015b.<\/p>\n

Karkonosze by\u0142y g\u00f3rami ma\u0142o dost\u0119pnymi, dzika przyroda, trudne warunki atmosferyczne, przepa\u015bcie, wszystko to sprawia\u0142o wra\u017cenie krainy ma\u0142o go\u015bcinnej dla cz\u0142owieka. Prawie niezaludniony rejon budzi\u0142 je\u015bli nie strach, u dawnych mieszka\u0144c\u00f3w Kotliny Jeleniog\u00f3rskiej , to przynajmniej nie zach\u0119ca\u0142 do zapuszczania si\u0119 w te tereny. Wyobra\u017ania ludzka musia\u0142a wiec stworzy\u0107 posta\u0107 zamieszkuj\u0105cego tam stwora o niezbyt mi\u0142ej aparycji, budz\u0105cego strach i niezbyt \u017cyczliwej ludziom.<\/span><\/span><\/p>\n

Z biegiem czasu \u00f3w mieszkaniec karkonoskich pustkowi, zmieni\u0142 sw\u00f3j charakter, sta\u0142 si\u0119 bardziej przyjazny wobec ludzi, zapewne dlatego, \u017ce ludzie zacz\u0119li coraz bardziej poznawa\u0107 niego\u015bcinne Karkonosze i nie budzi\u0142y ju\u017c one u nich tak du\u017cych obaw. \u00d3w jegomo\u015b\u0107 otrzyma\u0142 te\u017c wiele nowych nazwisk opr\u00f3cz germa\u0144skiego <\/span><\/span>R\u00fcbezahl , zwano go te\u017c z polska Duchem G\u00f3r, Liczyrzep\u0105, Rzepi\u00f3rem, a po czesku m\u00f3wiono o nim <\/span><\/span>Krakono\u0161. <\/span><\/span><\/p>\n

Szybko Duch G\u00f3r sta\u0142 si\u0119 g\u0142\u00f3wnym bohaterem wielu legend i opowie\u015bci, s\u0142awi\u0105cych jego czyny i psoty. \u017by\u0142 wi\u0119c sobie w zgodzie z mieszka\u0144cami Karkonoszy i Kotliny Jeleniog\u00f3rskiej i \u017cyje tak do dzisiaj.<\/span><\/span><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0 By\u0142y jednak w \u017cyciu Liczyrzepy i chwile trudne, o kt\u00f3rych z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 chcia\u0142by zapomnie\u0107. Lata bezpo\u015brednio po II wojnie \u015bwiatowej nie by\u0142y dla niego zbyt \u0142atwe, aby ocali\u0107 go od politycznej niech\u0119ci zacz\u0119to doszukiwa\u0107 si\u0119 jego s\u0142owia\u0144skiego rodowodu.<\/span><\/span><\/p>\n

Ten zabieg nie do ko\u0144ca si\u0119 jednak uda\u0142, Liczyrzepa zosta\u0142 ju\u017c w roku 1947 zdemaskowany przez dziennikarza \u201eG\u0142osu Ludu\u201d , kt\u00f3ry w artykule \u201eSko\u0144czy\u0107 z\u00a0<\/span><\/span>R\u00fcbezahlem<\/span><\/span><\/i>\u00a0!\u201d, postulowa\u0142 jaki nale\u017cy zgotowa\u0107 mu los:<\/span><\/span><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/span>Musimy r\u00f3wnie\u017c ostro wyst\u0105pi\u0107 przeciw \u201eu\u015bwi\u0119conemu\u201d przez nadwornego tych okolic grafomana \u2013 kulki niejakiego R\u00fcbezahla, co po polsku wypada dos\u0142ownie Liczyrzepa.<\/span><\/span><\/i><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/span>Z dziwnym uporem robi si\u0119 z tego dziada z d\u0142ug\u0105 po kostki brod\u0105, na golasa wa\u0142\u0119saj\u0105cego si\u0119 po g\u00f3rach i w gruncie rzeczy z\u0142o\u015bliwego, t\u0119pego tworu niemieckiej fantazji \u2013 co\u015b w gatunku naszego Janosika lub wschodnio\u2013karpackiego Dobosza.<\/span><\/span><\/i><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/span>Na ok\u0142adkach wydawnictw regionalnych, poczt\u00f3wkach, wywieszkach reklamowych, szyldach sklep\u00f3w i po\u017cal si\u0119 Bo\u017ce \u201epami\u0105tek historycznych\u201d \u2013 <\/span><\/span><\/i>pisze dalej dziennikarz \u201eG\u0142osu Ludu\u201d<\/span><\/span> \u2013 dziadyga ten z potworn\u0105 maczug\u0105 w \u0142apie symbolizowa\u0107 ma sympatycznego i, na dobitek\u2026 s\u0142owia\u0144skiego ducha Karkonoszy. Sk\u0105d u diab\u0142a ubzdura\u0142o si\u0119 komu\u015b, \u017ce to ma jaki\u015b sens w og\u00f3le, a propagandowy w szczeg\u00f3lno\u015bci ?\u201d<\/span><\/span><\/i>\u00a0<\/span><\/span>(R. Izbicki, \u201eW g\u00f3rach i chmurach\u201d )<\/span><\/span><\/b><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0 Dalej dziennikarz pod\u017cega\u0142 do fizycznego unicestwienia Liczyrzepy.<\/span><\/span><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0<\/span>A niech\u017ce kto\u015b wyrwie t\u0119 maczug\u0119 i dop\u00f3ty po \u0142bach t\u0142ucze, a\u017c zat\u0142ucze na amen regionalne dziwowisko.<\/span><\/span><\/i><\/p>\n

\u00a0\u00a0 Od tego czasu min\u0119\u0142o ju\u017c prawie 80 lat, wiele si\u0119 zmieni\u0142o. W latach bezpo\u015brednio po wojnie stosunek do Niemc\u00f3w, i tego co niemieckie, nie m\u00f3g\u0142 by\u0107 pozytywny, nie nale\u017cy wi\u0119c si\u0119 dziwi\u0107 postawie dziennikarza i jego stosunku do Liczyrzepy, tym bardziej, i\u017c atakowa\u0142 go z pozycji jak najbardziej narodowych, a nie klasowych.<\/span><\/span><\/p>\n

\u00a0\u00a0 Dzisiaj nikt, ju\u017c nie czepia si\u0119 Ducha G\u00f3r, wr\u00f3s\u0142 z powrotem w karkonoski pejza\u017c \u2013 no i dobrze.<\/span><\/span><\/p>\n

Grzegorz Wojciechowski<\/b><\/span><\/p>\n

Ilustracje: wikimedia.org Creative Commons<\/a>\u00a0CC0 1.0 Universal Public Domain Dedication<\/a>.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ka\u017cdy kto w\u0119drowa\u0142 po Karkonoszach wie, \u017ce na g\u00f3rskich drogach i turystycznych szlakach, napotka\u0107 mo\u017ce brodatego jegomo\u015bcia, psotnego i cz\u0119sto z\u0142o\u015bliwego \u2013 to Duch G\u00f3r \u2013 Liczyrzepa, Lub Rzepi\u00f3r, albo …<\/span> Czytaj dalej →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":124,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,41],"tags":[],"class_list":["post-123","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-reszta","category-wojciechowski-grzegorz"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/123","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=123"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/123\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":126,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/123\/revisions\/126"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/124"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=123"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=123"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=123"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}