{"id":1276,"date":"2025-10-12T20:08:20","date_gmt":"2025-10-12T18:08:20","guid":{"rendered":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/?p=1276"},"modified":"2025-12-28T17:04:51","modified_gmt":"2025-12-28T16:04:51","slug":"miedzy-odra-a-menem-jesien-w-europie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/2025\/10\/12\/miedzy-odra-a-menem-jesien-w-europie\/","title":{"rendered":"Mi\u0119dzy Odr\u0105 a Menem Jesie\u0144 w Europie"},"content":{"rendered":"

W Europie – jesie\u0144! Czy to w Polsce, czy w Niemczech, wsz\u0119dzie podobny widok: spadaj\u0105ce z drzew li\u015bcie, obni\u017cona temperatura powietrza, mniej s\u0142o\u0144ca i szybciej zapadaj\u0105cy zmierzch. Jeszcze wspominamy urlop i wakacje, jeszcze pochylamy si\u0119 nad upami\u0119tniaj\u0105cymi nasz pobyt poza domem zdj\u0119ciami, ale my\u015blami wybiegamy w nadchodz\u0105ce miesi\u0105ce. Co nam przynios\u0105? I pytanie to dotyczy nie tylko pogody, ale r\u00f3wnie\u017c i sytuacji, w jakiej znajduje si\u0119 Europa, a nawet szerzej, ca\u0142a nasza cywilizacja.<\/span><\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a>

Fot. A. Ploch<\/p><\/div>\n

Jesie\u0144 \u2013 niespokojna pora dla Polak\u00f3w, pisa\u0142 niegdy\u015b S. Wyspia\u0144ski. Dzi\u015b dotyczy to ju\u017c ca\u0142ej Europy. Moje pokolenie by\u0142o \u015bwiadkiem jednej \u015bwiatowej zawieruchy, moi rodzice \u2013 trzech wojen ( I i II \u015bwiatowej oraz w 20 roku z ZSRR), obecne m\u0142ode pokolenie \u017cyje od dziesi\u0119cioleci w pokoju, kt\u00f3ry w Europie nie jest znowu zjawiskiem tak oczywistym, o czym, niestety, brutalnie przypomina obecna sytuacja za nasz\u0105 wschodni\u0105 granic\u0105. M\u0142odzi nie znaj\u0105 prawdziwego oblicza wojny, bo przecie\u017c starannie dobierane pod odpowiedni komentarz filmowe uj\u0119cia zbrojnych konflikt\u00f3w na \u015bwiecie prezentowane w TV, nie oddadz\u0105 tragedii dotkni\u0119tych wojn\u0105 ludzi. Stad te\u017c i demonstracje w niemieckich miastach przeciwko wojennym zagro\u017ceniom, a w Polsce ostrzegawcze sygna\u0142y na temat istniej\u0105cego zagro\u017cenia.<\/span><\/p>\n

Co nam przyniesie jesie\u0144? Holenderski eseista, historyk, j\u0119zykoznawca, profesor historii kultury na uniwersytecie w Lejdzie, Johan Huizinga wydal w 1919 roku (polskie wydanie w 1961) dzie\u0142o zatytu\u0142owane \u201eJesie\u0144 \u015bredniowiecza\u201d. Jest to panoramiczny obraz schy\u0142ku \u015aredniowiecza jako pewnej epoki z jej kultur\u0105, formami \u017cycia spo\u0142ecznego i jednoczesnym oczekiwaniem na przyj\u015bcie czego\u015b nowego. To nie jest \u015aredniowiecze ciemne i ponure, jakie znamy z innych opracowa\u0144. Ono jest otwarte na cz\u0142owieka, jego poszukiwania, otwarte na przysz\u0142o\u015b\u0107 i nowe. Pog\u0142\u0119bieniem tych rozwa\u017ca\u0144 na temat los\u00f3w i dzia\u0142alno\u015bci cz\u0142owieka jest nast\u0119pne dzie\u0142o autora, wydane w 1938 roku, a zatytu\u0142owane \u201eHomo ludens\u201d. Autor ukazuje w nim zabaw\u0119, jako \u017ar\u00f3d\u0142o kultury. Zabawa \u2013 to r\u00f3wnie\u017c tw\u00f3rcze, rozwijaj\u0105ce wsp\u00f3\u0142zawodnictwo, rywalizacja, prowadz\u0105ce do powstania \u201ehomo faber\u201d, cz\u0142owieka pracy, tw\u00f3rcy! <\/span><\/p>\n

To zupe\u0142nie inne widzenie \u015aredniowiecza! \u015aredniowiecze jako wst\u0119p konieczny do Odrodzenia. I tak w\u0142a\u015bnie przedstawiano je m.in. w czasie wyk\u0142ad\u00f3w na mojej opolskiej WSP ju\u017c w latach sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych ub. wieku, cho\u0107 tradycyjne, \u201e<\/span>\u015bredniowieczne\u201d pogl\u0105dy na temat tej epoki wci\u0105\u017c mo\u017cna spotka\u0107 i dzisiaj!<\/span><\/p>\n

Jest co\u015b, co \u0142\u0105czy t\u0119 dawno minion\u0105 epok\u0119 z naszymi czasami. Jesie\u0144! Cho\u0107 mo\u017ce inaczej rozumiana i wtedy i teraz budzi te same pytania, l\u0119ki i nadzieje. Co nas czeka, jaka b\u0119dzie przysz\u0142o\u015b\u0107, gdy sko\u0144czy si\u0119 okres jesiennych szar\u00f3g, gdy minie okres zimowego odpoczynku przyrody i zacznie si\u0119 co\u015b nowego, gdy definitywnie sko\u0144czy si\u0119 stare?<\/span><\/p>\n

W\u0142a\u015bnie dawno ju\u017c w za\u015bwiatach b\u0119d\u0105cy Johan Huizingen zdaje si\u0119 dawa\u0107 nam istotn\u0105 wskaz\u00f3wk\u0119. Wierzmy w m\u0105dro\u015b\u0107 cz\u0142owieka (cho\u0107 od polityk\u00f3w wymagajmy odpowiedzialno\u015bci za losy narodu). Nowe, kt\u00f3re przyjdzie, wyrastaj\u0105ce ze starego, powinno by\u0107 i lepsze i bardziej dostosowane do oczekiwa\u0144 i pragnie\u0144 cz\u0142owieka. I nie pozw\u00f3lmy sobie propagandowymi i ponurymi wizjami odebra\u0107 rado\u015bci \u017cycia! Czeka nas wiosna!<\/span><\/p>\n

Wojciech W. Zaborowski<\/span><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W Europie – jesie\u0144! Czy to w Polsce, czy w Niemczech, wsz\u0119dzie podobny widok: spadaj\u0105ce z drzew li\u015bcie, obni\u017cona temperatura powietrza, mniej s\u0142o\u0144ca i szybciej zapadaj\u0105cy zmierzch. Jeszcze wspominamy urlop …<\/span> Czytaj dalej →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1245,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10,44],"tags":[],"class_list":["post-1276","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kultura","category-zaborowski-wojciech-w"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1276","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1276"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1276\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1590,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1276\/revisions\/1590"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1245"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1276"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1276"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1276"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}