{"id":1309,"date":"2025-10-26T09:56:08","date_gmt":"2025-10-26T08:56:08","guid":{"rendered":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/?p=1309"},"modified":"2025-12-28T16:31:47","modified_gmt":"2025-12-28T15:31:47","slug":"xxii-forum-publicystow-krajoznawczych-2025","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/2025\/10\/26\/xxii-forum-publicystow-krajoznawczych-2025\/","title":{"rendered":"XXII Forum Publicyst\u00f3w Krajoznawczych 2025"},"content":{"rendered":"

Za nami XXII Forum Publicyst\u00f3w Krajoznawczych Dolsk 18-21 wrze\u015bnia 2025 r. Jak my\u015blicie, czy zapraszaj\u0105c na spotkanie organizatorzy mogli pokaza\u0107 co\u015b czego do tej pory nie widzieli\u015bmy? Bo przecie\u017c Wielkopolska, mimo i\u017c du\u017ca, nie jest nieograniczona. Tak jak wsz\u0119dzie jest kilkana\u015bcie najcenniejszych miejsc do kt\u00f3rych zawsze ch\u0119tnie wracamy. Jest te\u017c wiele mniej znanych obiekt\u00f3w ale przez dwadzie\u015bcia lat wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich ju\u017c poznali\u015bmy. Dlatego jad\u0105c na Forum zastanawia\u0142em si\u0119 czy koledzy z Poznania czym\u015b mnie zaskocz\u0105. Cztery dni zwiedzania musz\u0105 by\u0107 czym\u015b wype\u0142nione tak bym chcia\u0142 jeszcze tutaj przyjecha\u0107.<\/span><\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a>

Gmach Biblioteki Raczy\u0144skich. Foto: Krzysztof T\u0119cza<\/p><\/div>\n

Pisz\u0105c te s\u0142owa, gdy ju\u017c jestem w domu, musz\u0119 przyzna\u0107, \u017ce warto by\u0142o po raz kolejny odwiedzi\u0107 Wielkopolsk\u0119. Pokazano nam kilka bardzo ciekawych miejsc do tej pory nieznanych nam. Jednak najciekawszym okaza\u0142 si\u0119 pomys\u0142 poprowadzenia nas \u015bladami wybitnego Wielkopolanina \u2013 Edwarda Raczy\u0144skiego. <\/span><\/p>\n

Nic te\u017c dziwnego, \u017ce spotkali\u015bmy si\u0119 w Bibliotece Raczy\u0144skich w Poznaniu, miejscu rozpoznawalnym dzisiaj przez wszystkich. Ale przecie\u017c by ono powsta\u0142o trzeba by\u0142o pokona\u0107 wiele trudno\u015bci. Raczy\u0144ski kupuj\u0105c plac pod bibliotek\u0119 musia\u0142 uciec si\u0119 do fortelu. W\u0142adze pruskie zezwoli\u0142y hrabiemu na budow\u0119 pa\u0142acu. A to, \u017ce Raczy\u0144ski cz\u0119\u015b\u0107 tego pi\u0119knego wybudowanego w latach 1822-1828 obiektu przeznaczy\u0142 na zbiory biblioteczne, by\u0142o pocz\u0105tkiem do stworzenia miejsca, w kt\u00f3rym mo\u017cna by\u0142o gromadzi\u0107 i upowszechnia\u0107 dzie\u0142a kultury polskiej.<\/span><\/p>\n

Biblioteka otwarta 5 maja 1829 roku by\u0142a pierwsz\u0105 publiczn\u0105 ksi\u0105\u017cnic\u0105 na ziemiach zaboru pruskiego. Jej za\u0142o\u017cyciel opracowa\u0142 statut, kt\u00f3rego postanowienia regulowa\u0142y ca\u0142\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 biblioteki. By\u0142y tam zawarte regulacje dotycz\u0105ce sposobu finansowania, warunk\u00f3w korzystania z zasob\u00f3w, zasady honorowania darczy\u0144c\u00f3w, funkcjonowania zarz\u0105du czy ilo\u015bci pracownik\u00f3w. Do\u015b\u0107 wspomnie\u0107, \u017ce bibliotekarz jako najwa\u017cniejszy pracownik posiada\u0142 prawo do nieodp\u0142atnego zamieszkiwania na terenie biblioteki a jego stanowisko by\u0142o do\u017cywotnie.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a>

Mauzoleum rodziny Raczy\u0144skich w Rogalinie. Foto: Krzysztof T\u0119cza<\/p><\/div>\n

Wracaj\u0105c jednak do za\u0142o\u017cyciela, Edward Raczy\u0144ski ofiarowuj\u0105c na zacz\u0105tek zbior\u00f3w sw\u00f3j prywatny ksi\u0119gozbi\u00f3r, uzupe\u0142niony przez podarowany niezwykle cenny ksi\u0119gozbi\u00f3r jego \u017cony Konstancji Raczy\u0144skiej z Potockich, zadba\u0142 by zar\u00f3wno \u00f3wcze\u015bni korzystaj\u0105cy ze zbior\u00f3w jak i nast\u0119pne pokolenia wiedzia\u0142y komu ten dar zawdzi\u0119czaj\u0105. Kaza\u0142 na gmachu umie\u015bci\u0107 du\u017cy napis Biblioteka Raczy\u0144skich oraz wszystkie dokumenty piecz\u0119towa\u0107 piecz\u0119ci\u0105 z herbem Raczy\u0144skich. <\/span><\/p>\n

By wszystko by\u0142o zgodne z prawem Statut biblioteki spisany w j\u0119zyku polskim i niemieckim zosta\u0142 zatwierdzony 24 stycznia 1830 roku przez Fryderyka Wilhelma III kr\u00f3la Prus.<\/span><\/p>\n

Zwiedzaj\u0105c tak niezwyk\u0142e miejsce zostali\u015bmy nie tylko zapoznani z dzisiejsz\u0105 dzia\u0142alno\u015bci\u0105 plac\u00f3wki ale przede wszystkim uczyniono nam zaszczyt i pokazano najstarsze jednostki z pierwotnego zbioru Raczy\u0144skich. Niezwyk\u0142a opowie\u015b\u0107 o historii poszczeg\u00f3lnych jednostek tylko wzmog\u0142a nasz\u0105 ciekawo\u015b\u0107. Aby do\u015bwiadczy\u0107 tego samego ka\u017cdy musi przyby\u0107 tu osobi\u015bcie. Wspomn\u0119 tylko o jednym obiekcie tak by zach\u0119ci\u0107 sceptycznie nastawionych. Jest to opis jego podr\u00f3\u017cy do Turcji w roku 1814, w kt\u00f3rym zamie\u015bci\u0142 pi\u0119kne rysunki sporz\u0105dzone przez towarzysz\u0105cego mu malarza. A by nikt nie powiedzia\u0142, \u017ce to przecie\u017c taka sobie pozycja krajoznawcza dodam, \u017ce pokazano nam wyj\u0105tkowe dzie\u0142o. Jest to kancjona\u0142 husycki czyli \u201ePie\u015bni chwa\u0142y Bo\u017cej\u201d wydany w 1541 roku w Pradze przez Jana Roha. To jedyny z ca\u0142ego nak\u0142adu zachowany egzemplarz na \u015bwiecie. Pozosta\u0142e zosta\u0142y zniszczone w okresie kontrreformacji.<\/span><\/p>\n

Poniewa\u017c czyn Raczy\u0144skiego by\u0142 jak na tamte czasy bardzo odwa\u017cnym i jak\u017ce potrzebnym spo\u0142ecze\u0144stwu, w 2013 roku na gmachu biblioteki umieszczono tablic\u0119 z napisem podsumowuj\u0105cym jego osob\u0119. Brzmi on nast\u0119puj\u0105co: \u201eEdward hr. Raczy\u0144ski, wybitny Wielkopolanin, mecenas sztuki i nauki, wydawca, autor, spo\u0142ecznik i polityk\u201d. <\/span><\/p>\n

Edward Raczy\u0144ski spocz\u0105\u0142 w mauzoleum w Rogalinie, po\u0142o\u017conym naprzeciw pa\u0142acu. Buduj\u0105c kaplic\u0119 pe\u0142ni\u0105c\u0105 obecnie funkcj\u0119 ko\u015bcio\u0142a parafialnego pw. \u015bw. Marcelina da\u0142 pocz\u0105tek miejscu gdzie spoczywaj\u0105 jego potomkowie, w tym kolejny Edward Bernard Raczy\u0144ski \u2013 Prezydent RP na uchod\u017astwie w latach 1979-1986.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a>

Gr\u00f3b Edwarda Raczy\u0144skiego przy ko\u015bciele \u015bw. Wawrzy\u0144ca w Zaniemy\u015blu. Foto: Krzysztof T\u0119cza<\/p><\/div>\n

Pisz\u0105c, \u017ce Edward Raczy\u0144ski po \u015bmierci wr\u00f3ci\u0142 do Rogalina, nie do ko\u0144ca jestem \u015bcis\u0142y. W mauzoleum znajduje si\u0119 tylko jego serce. Sam za\u015b hrabia ma sw\u00f3j gr\u00f3b w Zaniemy\u015blu przy ko\u015bciele \u015bw. Wawrzy\u0144ca. Dziwne to nieprawda\u017c? Jednak wszystko ma swoje wyt\u0142umaczenie.<\/span><\/p>\n

Ot\u00f3\u017c hrabia jako znany dobroczy\u0144ca fundowa\u0142 liczne wa\u017cne obiekty. M.in. zaanga\u017cowa\u0142 si\u0119 w budow\u0119 Z\u0142otej Kaplicy (Kaplicy Kr\u00f3l\u00f3w Polskich) w pozna\u0144skiej katedrze. Zosta\u0142 przewodnicz\u0105cym spo\u0142ecznego komitetu budowy nowej kaplicy. Na ten cel zbierano datki we wszystkich trzech zaborach. Sam Raczy\u0144ski ufundowa\u0142 pomniki kr\u00f3l\u00f3w. Niestety po odmowie upami\u0119tnienia tego faktu hrabia za\u0142ama\u0142 si\u0119 psychicznie i po starannym przygotowaniu pope\u0142ni\u0142 samob\u00f3jstwo na wyspie Edwarda, kt\u00f3r\u0105 otrzyma\u0142 w prezencie od J\u00f3zefa Jaraczewskiego fundatora nowego ko\u015bcio\u0142a w Zaniemy\u015blu.<\/span><\/p>\n

Poniewa\u017c hrabia Raczy\u0144ski pope\u0142ni\u0142 samob\u00f3jstwo strzelaj\u0105c sobie w g\u0142ow\u0119 z armatki nie m\u00f3g\u0142 by\u0107 pochowany w ko\u015bciele. Jego zw\u0142oki spocz\u0119\u0142y przy zewn\u0119trznym murze ko\u015bcio\u0142a. Jak ju\u017c wspomnia\u0142em serce przewieziono do mauzoleum w Rogalinie. Nad grobem w Zaniemy\u015blu ustawiono pomnik przedstawiaj\u0105cy \u017con\u0119 hrabiego Konstancj\u0119 z Potockich, kt\u00f3ra \u201epilnuje tymczasem zw\u0142ok m\u0119\u017ca i b\u0142aga modlitwy dla niego\u201d.<\/span><\/p>\n

Jak wida\u0107, mo\u017cna pokaza\u0107 Wielkopolsk\u0119 w spos\u00f3b nieco odmienny od typowego zwiedzania najwa\u017cniejszych obiekt\u00f3w. Tym razem podziwiaj\u0105c pi\u0119kne budowle poznali\u015bmy \u017cycie wybitnego Polaka Edwarda hrabiego Raczy\u0144skiego, kt\u00f3ry dla Ojczyzny zrobi\u0142 tak wiele, \u017ce jeszcze dzisiaj nie mo\u017cemy wyj\u015b\u0107 z podziwu jego dzie\u0142a.<\/span><\/p>\n

Krzysztof T\u0119cza<\/span><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Za nami XXII Forum Publicyst\u00f3w Krajoznawczych Dolsk 18-21 wrze\u015bnia 2025 r. Jak my\u015blicie, czy zapraszaj\u0105c na spotkanie organizatorzy mogli pokaza\u0107 co\u015b czego do tej pory nie widzieli\u015bmy? Bo przecie\u017c Wielkopolska, …<\/span> Czytaj dalej →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1312,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5,10,8,36],"tags":[],"class_list":["post-1309","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia","category-kultura","category-polityka","category-tecza-krzysztof"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1309","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1309"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1309\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1314,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1309\/revisions\/1314"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1312"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1309"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1309"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1309"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}