{"id":1453,"date":"2025-12-06T18:16:39","date_gmt":"2025-12-06T17:16:39","guid":{"rendered":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/?p=1453"},"modified":"2026-02-19T10:42:52","modified_gmt":"2026-02-19T09:42:52","slug":"odkryl-na-nowo-sedno-calej-kresowej-atlantydy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/2025\/12\/06\/odkryl-na-nowo-sedno-calej-kresowej-atlantydy\/","title":{"rendered":"Profesor Stanis\u0142aw Nicieja odkry\u0142 na nowo sedno ca\u0142ej Kresowej Atlantydy"},"content":{"rendered":"
\n

O dwustu miastach i rezydencjach, o artefaktach z tych miejsc, o tysi\u0105cach osobisto\u015bci urodzonych na Kresach b\u0105d\u017a zwi\u0105zanych z nimi, wreszcie o wsp\u00f3\u0142czesnej rzeczywisto\u015bci wschodnich ziem Drugiej Rzeczypospolitej mo\u017cna czyta\u0107 bez ko\u0144ca w XXI tomach \u201eKresowej Atlantydy\u201d. Ryzykuj\u0119 twierdzeniem, i\u017c wi\u0119kszo\u015b\u0107 przedwojennych mieszka\u0144c\u00f3w \u015al\u0105ska nie mia\u0142a okazji pozna\u0107 ziem Polski Wschodniej od\u0142\u0105czonej w 1945 r. od Macierzy. Tym bardziej po wojnie niewielu \u015al\u0105zak\u00f3w nie zna\u0142o historii, bogactw i urok\u00f3w tych ziem przyznanych de facto Zwi\u0105zkowi Radzieckiemu. Teraz za dzie\u0142a \u017cycia Stanis\u0142awa S\u0142awomira Nicieji, obdarowano profesora kolejnymi znacz\u0105cymi laurami: Diamentem Miasta Wroc\u0142awia i Opolskim Pegazem.<\/b><\/p>\n

\"\"<\/a>

Prof. Stanis\u0142aw S. Nicieja \u017ce swoj\u0105 \u017con\u0105 Halin\u0105<\/p><\/div>\n

W 2009 roku w swojej ksi\u0105\u017cce \u201eCzym by\u0142aby Opolszczyzna bez nich\u201d nazwa\u0142em Stanis\u0142awa S. Niciej\u0119 niedo\u015bcignionym budowniczym Uniwersytetu Opolskiego. Nie wiedzia\u0142em w\u00f3wczas, i\u017c ten urodzony w Strzegomiu uczony rozbuduje Uniwersytet na skal\u0119, kt\u00f3rej nikt nie przewidzia\u0142 i \u017ce potem wraz ze swoj\u0105 \u017con\u0105 Halin\u0105 zacznie d\u0142ug\u0105, tw\u00f3rcz\u0105 podr\u00f3\u017c po terenach niemal zapomnianych w komunistycznej Polsce, po rodzimych ziemiach ci\u0105gn\u0105cych si\u0119 od Wilna po Lw\u00f3w i od Zaleszczyk po Kamieniec Podolski, Chocim i \u015awirz.<\/p>\n

\"\"<\/a>

Profesor na Cmentarzu \u0141yczakowskim przy mogile Franciszka Henryka Rychtera, popularyzatora dzie\u0142 Adama Mickiewicza – anio\u0142 z ogromnymi skrzyd\u0142ami kre\u015bli na skale znak krzy\u017ca nad nazwiskiem zmar\u0142ego<\/p><\/div>\n<\/div>\n

Ju\u017c o tom pierwszy \u201eKresowej Atlantydy\u201d obejmuj\u0105cej historyczne dzieje i tera\u017aniejszo\u015b\u0107 Lwowa, Stanis\u0142awowa, Tarnopola, Brze\u017can i Borys\u0142awia prosili mnie przed laty tu we Wroc\u0142awiu i z zagranicy dawni mieszka\u0144cy tych miast. Kolejne tomy odnosz\u0105ce si\u0119 do Wilna, Chodorowa, Ko\u0142omyji, Sambora, Stryja, Drohobycza, Krzemie\u0144ca, \u015aniatyna, Z\u0142oczowa, Pi\u0144ska, Zbara\u017ca, Grodna, Stanis\u0142awowa, Buczacza, Druskiennik, Trembowli, \u017b\u00f3\u0142kwi, Ostrowa, Berdyczowa, Brod\u00f3w, Czortkowa, Gr\u00f3dka Jagiello\u0144skiego, Nie\u015bwie\u017ca, Lidy… \u017ce wymieni\u0119 jedynie kilka miast spo\u015br\u00f3d dwustu opisanych przez autora, wzbudza\u0142y jeszcze wi\u0119ksze zainteresowanie. Czytelnicy zauwa\u017cyli wnikliw\u0105 penetracj\u0119 ca\u0142ej niemal dawnej i wsp\u00f3\u0142czesnej Ukrainy, cz\u0119\u015bci Litwy i Bia\u0142orusi. Dzi\u0119ki setkom rozm\u00f3w z lud\u017ami na tych terenach a przede wszystkim przez pog\u0142\u0119bione dyskursy z Kresowiakami w Polsce – doszed\u0142 autor do niemal reporterskiego sportretowania tych polskich ziem utraconych. Dodajmy – umieszczon\u0105 we wszystkich tomach niezwykle bogat\u0105 ikonografi\u0105 historyczn\u0105 i wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 dodatkowo wzmocni\u0142 autentyzm tych relacji.<\/div>\n
\n
\"\"<\/a>

Rektor Uniwersytetu Opolskiego Stanis\u0142aw W. Nicieja podczas historycznego wyk\u0142adu 1 pa\u017adziernika 2015 roku w Auli Leopoldy\u0144skiej.<\/p><\/div>\n<\/div>\n

<\/div>\n
Musz\u0119 wspomnie\u0107 o dw\u00f3ch ksi\u0119gach jubileuszowych wydanych na 45-lecie pracy naukowej i organizacyjnej profesora Stanis\u0142awa S\u0142awomira Nicieji przez Uniwersytet Opolski w 2020 roku. Pierwsza nosi tytu\u0142 \u201eDow\u00f3d istnienia\u201d, druga \u201eNicieja. Dziejopis – komentator i polemista – mistrz s\u0142owa\u201d. W tej ostatniej wydawca pomie\u015bci\u0142 s\u0142ynny wyk\u0142ad inauguracyjny profesora wyg\u0142oszony w Auli Leopoldy\u0144skiej UW podczas uroczysto\u015bci rozpocz\u0119cia roku akademickiego 2015\/2016 uczelni wy\u017cszych Wroc\u0142awia. Znamienny by\u0142 tytu\u0142 tego wyk\u0142adu \u201eZ Kres\u00f3w na Dolny \u015al\u0105sk. W 70. rocznic\u0119 przeszczepu nauki polskiej ze Lwowa do Wroc\u0142awia\u201d. Cytat z tego wyk\u0142adu: \u201eW tym samym czasie 600 km st\u0105d w mie\u015bcie, kt\u00f3re nazywa si\u0119 dzi\u015b Lwiw, na podobnej inauguracji nowego roku akademickiego w ukrai\u0144skim uniwersytecie nosz\u0105cym imi\u0119 Iwana Franki przemawia ukrai\u0144ski profesor. M\u00f3wi do sali wype\u0142nionej s\u0142uchaczami, kt\u00f3rzy pos\u0142uguj\u0105 si\u0119 rodzimym j\u0119zykiem – j\u0119zykiem ukrai\u0144skim. Przed uniwersytetem nie ma ju\u017c pomnika polskiego arystokraty Agenora Go\u0142uchowskiego, a stoi pomnik ukrai\u0144skiego wieszcza Iwana Franki\u201d. I jeszcze jeden cytat z owego niemal literackiego przem\u00f3wienia: \u201eCo si\u0119 sta\u0142o w 1945 roku w \u015brodku Europy? Ot\u00f3\u017c je\u017celi przyjmiemy, \u017ce miasto ze swymi ulicami, placami, \u015bwi\u0105tyniami, budynkami u\u017cyteczno\u015bci publicznej, cmentarzami – to korpus zewn\u0119trzny du\u017cego organizmu, a ludzie wype\u0142niaj\u0105cy te ulice, place, \u015bwi\u0105tynie, dworce i budynki – to krew o\u017cywiaj\u0105ca ten organizm, to w 1945 roku miastu, kt\u00f3re nazywa\u0142o si\u0119 w\u00f3wczas Breslau, przeci\u0119to \u017cy\u0142y, dokonano gigantycznej transfuzji krwi, wymieniaj\u0105c krew niemieck\u0105 na polsk\u0105. To samo sta\u0142o si\u0119 600 km st\u0105d na wsch\u00f3d, w polskim mie\u015bcie Lw\u00f3w. Miastu Lw\u00f3w, temu wielkiemu organizmowi, r\u00f3wnie\u017c przeci\u0119to \u017cy\u0142y, wypompowano polsk\u0105 krew i w to miejsce wpuszczono krew ukrai\u0144sk\u0105 i rosyjsk\u0105. Weszli tam ludzie o innej kulturze, innej obyczajowo\u015bci i innej religii\u201d.<\/div>\n
\n
\"\"<\/a>

Janowa Dolina. Czy to wzorcowe osiedle robotnicze II Rzeczypospolitej nie przypomina dom\u00f3w tkaczy w Che\u0142msku \u015al\u0105skim?<\/p><\/div>\n<\/div>\n

<\/div>\n
Kresopisanie Nicieji, jak zadekretowa\u0142 Adam Wierci\u0144ski, mog\u0142o nast\u0105pi\u0107 dopiero pod koniec lat osiemdziesi\u0105tych XX stulecia, kiedy zel\u017ca\u0142a cenzura. Lwowiacy dostali najpierw do r\u0119ki \u201eLw\u00f3w ogr\u00f3d snu i pami\u0119ci\u201d czyli ksi\u0105\u017ck\u0119 o Cmentarzu \u0141yczakowskim z 4820 nazwiskami uwiecznionymi na nagrobkach. A kolejne tomy Atlantydy, z podtytu\u0142em \u201eHistoria i mitologia miast Kresowych\u201d, to kolejne tysi\u0105ce nazwisk w\u00a0 ka\u017cdym tomie i przeci\u0119tnie po 250 unikatowych fotografii. Mnie zafascynowa\u0142a wie\u015b \u017babie – serce Huculszczyzny, miejscowo\u015bci, kt\u00f3ra swoim folklorem i wspania\u0142ymi pejza\u017cami inspirowa\u0142a dziesi\u0105tki tw\u00f3rc\u00f3w, np. urokliwego Dobromira. Ale moj\u0105 s\u0105siadk\u0119 urzek\u0142 detaliczny opis Zaleszczyk \u017ce zdj\u0119ciami s\u0142ynnego mostu przygranicznego. Zaprzyja\u017anieni kolejarze rodem ze Stryja pop\u0142akali si\u0119 przy czytaniu tomu III \u201eKresowej\u201d. Tam w\u0142a\u015bnie by\u0142a wa\u017cna dla tej cz\u0119\u015bci Polski w\u0119z\u0142owa stacja kolejowa z najlepsz\u0105 w ca\u0142ej Rzeczpospolite d\u0119ta orkiestr\u0105 kolejarsk\u0105. Ale ju\u017c moi \u015bwi\u0119tej pami\u0119ci te\u015bciowie spod Wilna za \u017cadne skarby nie chcieli nigdy po 1945 roku obejrze\u0107 skradzionych im przez ko\u0142chozy bia\u0142oruskie i litewskie swoich ziem, las\u00f3w i m\u0142yn\u00f3w.<\/div>\n
\n
\"\"<\/a>

Chleb po Lwowie rozwozili ludzie ubrani w garnitury.<\/p><\/div>\n<\/div>\n

<\/div>\n
Zatem za\u0142\u0105czam do wroc\u0142awskiego Lauru Diamentowego i Opolskiego Pegaza sto lat dla nowych odkry\u0107.<\/div>\n
<\/div>\n
Autor: Engelbert Mi\u015b.\u00a0<\/b><\/div>\n
<\/div>\n
<\/div>\n
<\/div>\n

 
\n 
\n