{"id":1984,"date":"2026-02-13T18:22:06","date_gmt":"2026-02-13T17:22:06","guid":{"rendered":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/?p=1984"},"modified":"2026-02-13T20:25:51","modified_gmt":"2026-02-13T19:25:51","slug":"wreszcie-mamy-kompleksowe-opracowanie-o-przesiedleniach-z-polski-do-niemiec","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/2026\/02\/13\/wreszcie-mamy-kompleksowe-opracowanie-o-przesiedleniach-z-polski-do-niemiec\/","title":{"rendered":"Wreszcie mamy kompleksowe opracowanie o przesiedleniach z Polski do Niemiec"},"content":{"rendered":"

Tytu\u0142 rzetelnie napisanego kompendium przez profesora Ryszarda Kaczmarka brzmi \u201eCzy jestem Niemcem? Przesiedle\u0144cy z Polski do RFN i NRD w latach 1950-1991\u201d. Dowiadujemy si\u0119 wreszcie z dobrze przeprowadzonej kwerendy w archiwach o przedziwnych praktykach komuny i bezpieki dotycz\u0105cych wypuszczania w kilku ratach do dw\u00f3ch kraj\u00f3w niemieckich obywateli chc\u0105cych po\u0142\u0105czy\u0107 si\u0119 z bliskimi, b\u0105d\u017a pragn\u0105cych sobie zwyczajnie polepszy\u0107 sw\u00f3j byt. Dowiadujemy si\u0119 te\u017c w wielkim przybli\u017ceniu, ile miliard\u00f3w marek w r\u00f3\u017cnych fazach umowy z Bundesrepublik\u0105 otrzymywa\u0142 Gierek w zamian za pozbywanie si\u0119 rodak\u00f3w.<\/b><\/p>\n

\"\"<\/a>

Strona tytu\u0142owa ksi\u0105\u017cki ukazuj\u0105ca przesiedle\u0144c\u00f3w po przyje\u017adzie na dworzec w Niemczech<\/p><\/div>\n

W dyskusjach nad wyjazdami Niemc\u00f3w z Polski kluczowe jest rozr\u00f3\u017cnienie mi\u0119dzy poj\u0119ciami: \u201ewyp\u0119dzenie\u201d (Vertreibung), \u201ewysiedlenie\u201d (Aussiedlung) i \u201eprzesiedlenie\u201d (Umsiedlung). Podczas mi\u0119dzynarodowej konferencji po\u015bwi\u0119conej w mojej redakcji przesuni\u0119ciu granic Polski ze Wschodu na Zach\u00f3d w 1945 roku wprowadzili\u015bmy jeszcze jedno poj\u0119cie: \u201eucieczk\u0119 z ojczyzny przed nawa\u0142\u0105 Armii Czerwonej\u201d (Flucht aus die Heimat). Prof. W\u0142odzimierz Borodziej t\u0142umaczy\u0142 w\u00f3wczas nacjonalistom chc\u0105cym przeszkodzi\u0107 naszym obradom: – W historii zawsze trzeba u\u017cywa\u0107 jednoznacznych poj\u0119\u0107: to co by\u0142o wyp\u0119dzeniem, pozostanie wyp\u0119dzeniem; co by\u0142o wysiedleniem, pozostanie wysiedleniem; co przesiedleniem, pozostanie przesiedleniem; zgadzam si\u0119 te\u017c \u201ena ucieczk\u0119 z ojczyzny\u201d (Flucht aus die Heimat)<\/em>. Oczywi\u015bcie po 1990 roku wprowadzono jeszcze poj\u0119cie \u201ep\u00f3\u017any wysiedlony\u201d (Sp\u00e4taussiedler).<\/p>\n

\"\"<\/a>

Jedna z ostatnich grup Niemc\u00f3w opuszczaj\u0105cych Polsk\u0119 w 1951 roku<\/p><\/div>\n

Zacytuj\u0119 jedno zdanie ze wst\u0119pu ksi\u0105\u017cki prof. Ryszarda Kaczmarka: \u201e\u015awiadectwa pozostawione przez SB, zar\u00f3wno na szczeblu centralnym MSW jak z komend wojew\u00f3dzkich oraz biur paszportowych, pokazuj\u0105, jak skrajnie uproszczony i zmistyfikowany by\u0142 obraz przesiedle\u0144 pokazywany w oficjalnym przekazie\u201d. Poniewa\u017c sam mieszka\u0142em w samym centrum przesiedle\u0144, rejestrowali\u015bmy starannie zagospodarowane domy i gospodarstwa, na kt\u00f3re czyhali milicjanci i partyjniacy, aby przej\u0105\u0107 je po ludziach, jeszcze zanim zd\u0105\u017cyli opu\u015bci\u0107 swoj\u0105 ojcowizn\u0119. Oficjalnie nazywano to przekazaniem nieruchomo\u015bci na rzecz Skarbu Pa\u0144stwa. Nie maj\u0105cy w\u0142asnych dom\u00f3w, a chc\u0105cy tak\u017ce wyemigrowa\u0107, musieli z regu\u0142y bardzo d\u0142ugo czeka\u0107 na wyjazd. Szkoda, i\u017c profesor nie dotar\u0142 do zdj\u0119\u0107 gigantycznych kolejek sprzed biur paszportowych przy komendach wojew\u00f3dzkich MO. Zna\u0142em ludzi pr\u00f3buj\u0105cych odda\u0107 swoje papiery na wyjazd sta\u0142y do Niemiec, kt\u00f3rzy na mrozie stali w tych \u201eszlangach\u201d przez wszystkie dni swoich urlop\u00f3w. Nawiasem biuro w Opolu niekiedy przyjmowa\u0142o jedynie dwa razy w tygodniu po 10 os\u00f3b w godzinach od 10 do 12. Dobrze, \u017ce autor bez ogr\u00f3dek napisa\u0142 o pozbawieniu wyje\u017cd\u017caj\u0105cych obywatelstwa polskiego, kt\u00f3re im nadano w 1951 roku. Dobrze tak\u017ce, i\u017c profesor wspomnia\u0142 o tajnej instrukcji KC PZPR z czerwca 1952 roku przewiduj\u0105cej przesiedlenie ludno\u015bci rodzimej na tereny wojew\u00f3dztw rzeszowskiego i lubelskiego.<\/p>\n

W latach 1950 – 1959 pos\u0142ugiwano si\u0119 w emigracji do Niemiec poj\u0119ciem \u201e\u0142\u0105czenie rodzin\u201d. Ch\u0119tniej w\u0142adze dawa\u0142y ludziom paszporty do NRD, ni\u017c do NRF (tak w\u00f3wczas nazywa\u0142a si\u0119 RFN). Kiedy x stara\u0142 si\u0119 o wyjazd do NRF, bo jego \u017cona wcze\u015bniej znalaz\u0142a si\u0119 w Monachium, to i tak nie dosta\u0142 zgody, tylko skierowano go do Drezna w NRD. W 1972 roku podpisano polsko-wschodnioniemieckie porozumienie o otwarciu granicy na Odrze i Nysie \u0141u\u017cyckiej dla nieograniczonego ruchu osobowego. Dla obywateli polskich oznacza\u0142o to otwarcie bez dewizowego wjazdu do Berlina Zachodniego. Sam skorzysta\u0142em wtedy z mo\u017cliwo\u015bci zatrudnienia w Berlinie Zachodnim. To dodatkowo wzmocni\u0142o \u201epsychoz\u0119 wyjazdow\u0105\u201d tym bardziej, i\u017c byli\u015bmy po podpisaniu uk\u0142adu PRL- RFN przez kanclerza Willy Brandta i premiera J\u00f3zefa Cyrankiewicza w 1970 roku. Sze\u015b\u0107 lat p\u00f3\u017aniej w 1976 roku Edward Gierek jest w go\u015bcinie w Bonn u Helmuta Kohla. Pose\u0142 Herbert Hupka kieruje do I sekretarza PZPR apel o zorganizowanie w Polsce Niemieckiego Tygodnia Kultury. Manipulacje w urz\u0119dach paszportowych trwaj\u0105 jednak dalej. Podobne zamieszania s\u0105 z samymi dokumentami podr\u00f3\u017cy. Zwykli obywatele mog\u0105 uzyskiwa\u0107 nawet paszporty konsularne; inni tylko \u201eDokumenty podr\u00f3\u017cy\u201d. Z wojew\u00f3dztwa cz\u0119stochowskiego \u0142atwiej wyjecha\u0107, z opolskiego bardzo trudno.<\/p>\n

\"\"<\/a>

Peron nr 1 na Dworcu G\u0142\u00f3wnym w Opolu, z kt\u00f3rego raz w tygodniu o godz.11:49 w latach 60. i 70. odje\u017cd\u017ca\u0142 poci\u0105g do Niemiec. Rodziny \u017cegna\u0142y z p\u0142aczem tych, kt\u00f3rzy dostali paszporty tylko w jedn\u0105 stron\u0119. (zdj\u0119cie peronu wsp\u00f3\u0142czesne)<\/p><\/div>\n

W 1979 roku og\u0142oszono w Polsce zako\u0144czenie akcji \u0142\u0105czenia rodzin. Profesor przypomnia\u0142 trafne okre\u015blenie \u201eakcja\u201d. W moim \u015brodowisku m\u00f3wiono: \u201ewszystkie akcje w Polsce zawsze \u0142amano\u201d. W tzw. \u201eZapisie protokolarnym\u201d tylko do 30 czerwca 1979 roku mia\u0142o wyjecha\u0107 z Polski do Niemiec 125 tysi\u0119cy os\u00f3b. Opolanie m\u00f3wili z ironicznym przek\u0105sem: Dlaczego zosta\u0142o nas jeszcze p\u00f3\u0142 miliona? Minister spraw zagranicznych Hans-Dietriech Genscher, gdy po latach w Warszawie dzia\u0142acze Niemieckich K\u00f3\u0142 Przyja\u017ani przedstawili mu dane dotycz\u0105ce wielko\u015bci nadal \u017cyj\u0105cych w Polsce Niemc\u00f3w, o ma\u0142o nie dosta\u0142 apopleksji. Przecie\u017c zacny H-DG wiedzia\u0142 o tym, i\u017c tylko w latach 1980-1990 wed\u0142ug statystyki z Koblencji znalaz\u0142o si\u0119 w Niemczech 810 tysi\u0119cy os\u00f3b przesiedlonych z Polski. Do symbolicznego prze\u0142omu trzeba doda\u0107 wizyt\u0119 Kohla w Warszawie 9-14 listopada 1989 roku oraz gest pojednania w Krzy\u017cowej kanclerza Niemiec i premiera Mazowieckiego sankcjonuj\u0105cego tak\u017ce prawa mniejszo\u015bci niemieckiej w Polsce.<\/p>\n

Engelbert Mi\u015b\u00a0<\/b><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Tytu\u0142 rzetelnie napisanego kompendium przez profesora Ryszarda Kaczmarka brzmi \u201eCzy jestem Niemcem? Przesiedle\u0144cy z Polski do RFN i NRD w latach 1950-1991\u201d. Dowiadujemy si\u0119 wreszcie z dobrze przeprowadzonej kwerendy w …<\/span> Czytaj dalej →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1987,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[35],"tags":[],"class_list":["post-1984","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-mis-engelbert"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1984","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1984"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1984\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1993,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1984\/revisions\/1993"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1987"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1984"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1984"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1984"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}