{"id":203,"date":"2025-03-21T09:08:33","date_gmt":"2025-03-21T08:08:33","guid":{"rendered":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/?p=203"},"modified":"2025-12-29T21:13:58","modified_gmt":"2025-12-29T20:13:58","slug":"lawina-w-bialym-jarze-20-marca-1968-roku","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/2025\/03\/21\/lawina-w-bialym-jarze-20-marca-1968-roku\/","title":{"rendered":"Lawina w Bia\u0142ym Jarze – 20 marca 1968 roku"},"content":{"rendered":"

Bia\u0142y Jar, to jedno z najbardziej znanych miejsc w Karpaczu, to w\u0142a\u015bnie tutaj usytuowany jest jeden z g\u0142\u00f3wnych przystank\u00f3w autobusowych i to w\u0142a\u015bnie z tego miejsca droga si\u0119 rozga\u0142\u0119zia i jedna z jej odn\u00f3g prowadzi do wyci\u0105gu krzese\u0142kowego na Ma\u0142\u0105 Kop\u0119, sk\u0105d mo\u017cna uda\u0107 si\u0119 na \u015anie\u017ck\u0119; z tego te\u017c miejsca bierze pocz\u0105tek wiele szlak\u00f3w turystycznych. Jeden z nich jest szczeg\u00f3lnie niebezpieczny zim\u0105, dlatego te\u017c oznaczony jest czarnym kolorem, wiedzie on Bia\u0142ym Jarem do polany na Z\u0142ot\u00f3wce i do schroniska \u201eStrzecha Akademicka\u201d. W\u0142a\u015bnie w tym miejscu dosz\u0142o do najwi\u0119kszej tragedii jaka si\u0119 wydarzy\u0142a w polskich g\u00f3rach.<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Od 13 marca 1968 roku w Karkonoszach wyst\u0105pi\u0142y niezwykle obfite opady \u015bniegu, w Bia\u0142ym Jarze zalega\u0142o go bardzo du\u017co. Topniej\u0105cy \u015bnieg by\u0142 bardzo ci\u0119\u017cki, zawiera\u0142 du\u017co wody, kt\u00f3ra jednocze\u015bnie sp\u0142ywaj\u0105c w d\u00f3\u0142 ku pod\u0142o\u017cu powodowa\u0142a, \u017ce nie trzyma\u0142 si\u0119 on gleby, nie przylega\u0142 do niej, gro\u017c\u0105c w ka\u017cdej chwili, \u017ce oderwie si\u0119 od pod\u0142o\u017ca i osunie w d\u00f3\u0142 tworz\u0105c lawin\u0119.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

20 marca 1968 roku w Karpaczu od rana \u015bwieci\u0142o s\u0142o\u0144ce, zapowiada\u0142 si\u0119 pi\u0119kny, chocia\u017c mocno wietrzny dzie\u0144; Karkonosze pokryte by\u0142y grub\u0105 warstw\u0105 \u015bwie\u017cego bia\u0142ego \u015bniegu. Zaraz po \u015bniadaniu z Domu Zagranicznej Turystyki M\u0142odzie\u017cowej\u00a0 wyruszy\u0142a grupa m\u0142odych nauczycieli z Kujbyszewa. Skierowali si\u0119 w stron\u0119 wyci\u0105gu krzese\u0142kowego na Ma\u0142\u0105 Kop\u0119, celem i wycieczki, a w\u0142a\u015bciwie spaceru mia\u0142a by\u0107 przeja\u017cd\u017cka wyci\u0105giem. Po doj\u015bciu do dolnej stacji okaza\u0142o si\u0119, \u017ce wjazd na g\u00f3r\u0119 nie jest mo\u017cliwy z powodu zbyt silnego wiatru; wyci\u0105g unieruchomiono. Co\u015b trzeba by\u0142o zrobi\u0107 z wolnym czasem, do obiadu pozosta\u0142o jeszcze par\u0119 godzin. Po kr\u00f3tkiej naradzie postanowiono, \u017ce wszyscy udadz\u0105 si\u0119 na spacer drog\u0105, kt\u00f3ra biegnie lasem w g\u00f3r\u0119, a nast\u0119pnie zejd\u0105 z powrotem t\u0105 sam\u0105 tras\u0105.<\/p>\n

\n

Decyzja ta nie by\u0142a zbyt rozs\u0105dna, wi\u0119kszo\u015b\u0107 pa\u0144 bior\u0105cych udzia\u0142 w tej wycieczce\u00a0 nie mia\u0142a odpowiedniego obuwia do chodzenia po \u015bniegu, niekt\u00f3re mia\u0142y lekkie pantofle na wysokim obcasie, dodatkowo grupa nie mia\u0142a przewodnika g\u00f3rskiego, a jedynie pilota, Polaka z Warszawy, kt\u00f3ry nie posiada\u0142\u00a0 odpowiedniej wiedzy i do\u015bwiadczenia do prowadzenia grup w takich warunkach.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Po drodze do grupy Rosjan do\u0142\u0105czy\u0142o kilku turyst\u00f3w z NRD oraz jeden polski wczasowicz z Warszawy. Szli drog\u0105 wiod\u0105c\u0105 pod g\u00f3r\u0119 w kierunku \u201eZ\u0142ot\u00f3wki\u201d. Droga, kt\u00f3r\u0105 szli jest trudnym szlakiem turystycznym oznaczona czarnym kolorem, co ma \u015bwiadczy\u0107 o skali jego trudno\u015bci. Szlak ten prowadzi zboczem Bia\u0142ego Jaru. Oko\u0142o 200 metr\u00f3w ni\u017cej p\u0142ynie jego dnem \u201eZ\u0142oty Potok\u201d, w pewnym miejscu droga i potok zbli\u017caj\u0105 si\u0119 do siebie i na pewnym odcinku biegn\u0105 r\u00f3wnolegle do siebie. Jest to miejsce szczeg\u00f3lnie niebezpieczne zim\u0105, bowiem gromadz\u0105 si\u0119 tam olbrzymie masy \u015bniegu i lodu zwisaj\u0105c z g\u00f3ry.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Grupa licz\u0105ca 24 osoby ca\u0142kowicie beztrosko, nie b\u0119d\u0105c \u015bwiadoma zagro\u017cenia dosz\u0142a do miejsca, gdzie bardzo cz\u0119sto te wisz\u0105ce masy \u015bniegu i lodu odrywaj\u0105 si\u0119 od pod\u0142o\u017ca tworz\u0105c niebezpieczne lawiny.<\/p>\n

Nagle z g\u00f3ry, w ci\u0105gu kilkunastu sekund, ruszy\u0142y w d\u00f3\u0142 na znajduj\u0105cych si\u0119 tam ludzi olbrzymie masy \u015bniegu.<\/p>\n

Wi\u0119kszo\u015b\u0107 os\u00f3b maszerowa\u0142a\u00a0 \u015brodkiem bia\u0142ej \u015bnie\u017cnej rynny, kilkoro turyst\u00f3w znajdowa\u0142o si\u0119 nieco dalej bli\u017cej brzegu jaru. W pewnym momencie jeden z Niemc\u00f3w zauwa\u017cy\u0142 gigantyczn\u0105 mas\u0119 \u015bniegu, kt\u00f3ra osun\u0119\u0142a si\u0119 ze zboczy i z ogromnym hukiem ruszy\u0142a w kierunku nie\u015bwiadomych niebezpiecze\u0144stwa ludzi, ale nikt tego krzyku ju\u017c nie us\u0142ysza\u0142, ca\u0142y Bia\u0142y Jar w jednej chwili wype\u0142ni\u0142 si\u0119 zwa\u0142ami \u015bmierciono\u015bnego bia\u0142ego puchu.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Zdarzenie to wspomina\u0142 jeden z nielicznych ocala\u0142ych turyst\u00f3w W\u0142adimir Fadiejew:<\/p>\n

\u00a0 Rozmawiali\u015bmy wszyscy weso\u0142o i do\u015b\u0107 g\u0142o\u015bno, bo porwisty wiatr dmucha\u0142 z du\u017c\u0105 si\u0142\u0105 prosto w twarze.(\u2026) \u00a0W pewnym momencie odszed\u0142em kilka krok\u00f3w na bok. Podchodzili\u015bmy ju\u017c pod g\u00f3rn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 jaru. By\u0142o chyba kilka minut po jedenastej. Gdyby ko\u0142o nas by\u0142o strome zbocze by\u0107 mo\u017ce za<\/i>dzia\u0142a\u0142by nakaz ostrzegawczy. To by\u0142a jednak droga, le\u015bna, zwyk\u0142a, pn\u0105ca si\u0119 niezbyt stromo pod g\u00f3r\u0119.<\/i><\/p>\n

\u00a0\u00a0 Jak ruszy\u0142a lawina? Kiedy? W jaki spos\u00f3b? Na te pytania nie odpowiem nigdy. Odnosz\u0119 wra\u017cenie, \u017ce lawina zacz\u0119\u0142a nagle p\u0142yn\u0105\u0107 ze wszystkich stron. To znaczy z tych kierunk\u00f3w, z kt\u00f3rych mo<\/i>g\u0142a. W stadium, w jakim osi\u0105gn\u0119\u0142a nas, trudno by\u0142o powiedzie\u0107 o czym\u015b gro\u017anym, zbli\u017caj\u0105cym si\u0119. To by\u0142o tak jakby nagle wszystko pop\u0142yn\u0119\u0142o r\u00f3wnocze\u015bnie. (\u2026)<\/i><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Potem dzia\u0142y si\u0119 rzeczy straszne. Mnie wyrzuci\u0142o w powietrze. Pewnie dlatego, \u017ce sta\u0142em z boku i zosta\u0142em zahaczony przez jakie\u015b \u201eskrzyd\u0142o\u201d. Lecia\u0142em te\u017c d\u0142u\u017cszy czas, a potem uderzy\u0142o mn\u0105 o sun\u0105ce zbocze \u015bnie\u017cne. Kozio\u0142kowa\u0142em w niesamowity spos\u00f3b. Zaczepia\u0142em o wleczone i opieraj\u0105ce si\u0119 lawinie drzewa. Rani\u0142y mnie. Chyba dwa razy by\u0142em wyrzucony do g\u00f3ry i dwa razy dostawa\u0142em si\u0119 w piekielny m\u0142yn. Wreszcie nakry\u0142a mnie niegruba warstwa dusz\u0105cego \u015bniegu. Gdy oprzytom<\/i>nia\u0142em mog\u0142em oddycha\u0107.<\/i><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0 Czu\u0142em, \u017ce mnie co\u015b okropnie boli, ale to wydawa\u0142o si\u0119 drobiazgiem w por\u00f3wnaniu z przera\u017caj\u0105<\/i>c\u0105 cisza i pustk\u0105. Gdzie reszta? Czy wszyscy uratowani, a ja jestem jedna z nielicznych ofiar, czy te\u017c oni s\u0105\u2026 pod \u015bniegiem. Wo\u0142a\u0142em. Nadaremnie. By\u0142o g\u0142ucho i cicho.<\/i><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Potem znalaz\u0142em jaki\u015b but ( swoich ju\u017c nie mia\u0142em ). W\u0142o\u017cy\u0142em go na lew\u0105 nog\u0119, a bol\u0105c\u0105 obwi\u0105za\u0142em szalikiem. Tak mnie znale\u017ali. Posadzili na sankach i zawie\u017ali w d\u00f3\u0142. Wo\u0142a\u0142em, \u017ceby ratowali reszt\u0119. Widzia\u0142em biegn\u0105cych w kierunku miejsca katastrofy. Potem by\u0142y ju\u017c tylko sanitarki, szpitale i gips. <\/i>Nowiny Jeleniog\u00f3rskie nr 15 \u2013 16 z 11 kwietnia 1968 r. )<\/i><\/b><\/p>\n

\u00a0 \u00a0 Pr\u0119dko\u015b\u0107 z jak\u0105 zesz\u0142a lawina obliczono na oko\u0142o 100 km\/godz. Dystans dw\u00f3ch kilometr\u00f3w przeby\u0142a w czasie zaledwie jednej minuty.<\/p>\n

Spo\u015br\u00f3d 24-osobowej grupy uratowa\u0142o si\u0119 zaledwie pi\u0119\u0107 os\u00f3b. Pod zwa\u0142ami \u015bniegu zgin\u0119\u0142o 13 Rosjan, 4 Niemc\u00f3w z NRD i dw\u00f3ch Polak\u00f3w, w tym pilot wycieczki.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Zaraz \u00a0po katastrofie ze wszystkich stron ruszono na pomoc, przybyli ratownicy GOPR, \u017co\u0142nierze WOP, czeska \u201eHorska Slu\u017cba\u201d. Z Jeleniej G\u00f3ry przyjecha\u0142y oddzia\u0142y milicji \u015bci\u0105gane szybko z ca\u0142ego regionu. Na pomoc ruszyli podchor\u0105\u017cowie z Oficerskiej Szko\u0142y Radiotechnicznej, jednostka wojskowa z Jeleniej G\u00f3ry, oddzia\u0142y Obrony Terytorialnej, jednostki Stra\u017cy Przeciwpo\u017carowej, robotnicy Karpacza i okolic.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Nad ogromnym usypiskiem \u015bniegu zbiera\u0142o si\u0119 mrowie ci\u0119\u017cko pracuj\u0105cych ludzi. 110 os\u00f3b e ci\u0105gu zaledwie 72 godzin wykopa\u0142o oko\u0142o 700 korytarzy, kt\u00f3rych g\u0142\u0119boko\u015b\u0107 przekracza\u0142a niekiedy kilka metr\u00f3w; czo\u0142o lawiny spi\u0119trzy\u0142o si\u0119 bowiem w wysok\u0105 g\u00f3r\u0119 \u015bniegu, jej wysoko\u015b\u0107 przekracza\u0142a na czole nawet 15 metr\u00f3w, d\u0142ugo\u015b\u0107 za\u015b prawie kilometr.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Niekt\u00f3re ofiary tej tragedii odnaleziono dopiero po kilku dniach.<\/p>\n

Kilka lat p\u00f3\u017aniej na miejscu, gdzie dosz\u0142o do tej \u015bnie\u017cnej katastrofy postawiono pomnik upami\u0119tniaj\u0105cy tamto tragiczne zdarzenie i jego ofiary. Nie sta\u0142 on jednak zbyt d\u0142ugo, bowiem ju\u017c 19 grudnia 1974 roku, w miejscu tym zesz\u0142a kolejna wielka lawina, jej d\u0142ugo\u015b\u0107 wynosi\u0142a podobnie oko\u0142o 1000 metr\u00f3w a szeroko\u015b\u0107 czo\u0142a 30 m. na szcz\u0119\u015bcie tym razem nikt nie straci\u0142 \u017cycia. Jedyn\u0105 ofiar\u0119 sta\u0142 si\u0119 pomnik ofiar z 1968 roku, kt\u00f3ry zosta\u0142 dos\u0142ownie zmieciony przez olbrzymie masy \u015bniegu.<\/p>\n

Grzegorz Wojciechowski<\/b><\/p>\n

Fot: By PAP – CAF
\nWikimedia.org, domena publiczna, Creative Commons CC0 License<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Bia\u0142y Jar, to jedno z najbardziej znanych miejsc w Karpaczu, to w\u0142a\u015bnie tutaj usytuowany jest jeden z g\u0142\u00f3wnych przystank\u00f3w autobusowych i to w\u0142a\u015bnie z tego miejsca droga si\u0119 rozga\u0142\u0119zia i …<\/span> Czytaj dalej →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":208,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5,41],"tags":[],"class_list":["post-203","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia","category-wojciechowski-grzegorz"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/203","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=203"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/203\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":213,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/203\/revisions\/213"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/208"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=203"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=203"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=203"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}