{"id":2153,"date":"2026-03-07T08:34:17","date_gmt":"2026-03-07T07:34:17","guid":{"rendered":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/?p=2153"},"modified":"2026-03-07T08:34:17","modified_gmt":"2026-03-07T07:34:17","slug":"6-marca-obchody-swieta-dawnej-polonii-wroclawskiej-z-okazji-88-rocznicy-i-kongresu-polakow-w-niemczech","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/2026\/03\/07\/6-marca-obchody-swieta-dawnej-polonii-wroclawskiej-z-okazji-88-rocznicy-i-kongresu-polakow-w-niemczech\/","title":{"rendered":"6 marca \u2013 obchody \u015bwi\u0119ta Dawnej Polonii Wroc\u0142awskiej z okazji 88. Rocznicy I Kongresu Polak\u00f3w w Niemczech"},"content":{"rendered":"

Na pami\u0105tk\u0119 I Kongresu Polak\u00f3w w Niemczech, kt\u00f3ry odby\u0142 si\u0119 6 marca 1938 roku w Berlinie, dzie\u0144 6 marca ju\u017c od wielu lat jest obchodzony we Wroc\u0142awiu jako \u015bwi\u0119to Dawnej Polonii Wroc\u0142awskiej. <\/span><\/strong><\/span><\/p>\n

\"\"<\/a><\/span><\/p>\n

Kongres w Berlinie by\u0142 \u201ewielkim dniem polsko\u015bci\u201d. By\u0142a to wielka manifestacja ludno\u015bci polskiej, w kt\u00f3rej <\/span>uczestniczy\u0142o ponad 5 000 os\u00f3b – przedstawicieli Polonii zamieszkuj\u0105cych na terenie Trzeciej Rzeszy i nie tylko. Do Berlina pod\u0105\u017cali Polacy ze \u015al\u0105ska Opolskiego, z Babimojskiego, Kaszub, Warmii, Ziemi Malborskiej, Mazur, Ziem Po\u0142abskich, Westfalii i Nadrenii. Przybyli tak\u017ce delegaci polskich organizacji we Francji, Czechos\u0142owacji, USA, Rumunii i innych kraj\u00f3w oraz przedstawiciele mniejszo\u015bci narodowych w Niemczech, w tym kilkunastoosobowa delegacja Polak\u00f3w mieszkaj\u0105cych w Breslau (Wroc\u0142aw). Ka\u017cdy z uczestnik\u00f3w pokrywa\u0142 koszty przyjazdu, zakwaterowania i wy\u017cywienia. Nie dla wszystkich przyby\u0142ych starczy\u0142o miejsca w gmachu Theater des Volkes (Teatr Ludu) \u2013 najwi\u0119kszego teatru w Berlinie w okresie Trzeciej Rzeszy, gdzie odbywa\u0142 si\u0119 I Kongres Polak\u00f3w w Niemczech. <\/span><\/span><\/p>\n

Najbardziej donios\u0142ym momentem by\u0142o zako\u0144czenie cz\u0119\u015bci oficjalnej kongresu, kiedy g\u0142os zabra\u0142 doktor Jan Kaczmarek (<\/span>ur. 1 sierpnia 1895 r. w Bochum \u2013 zm. 21 lipca 1977 r. w Waszyngtonie<\/span>), sekretarz generalny Zwi\u0105zku Polak\u00f3w w Niemczech, kt\u00f3ry szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 po\u015bwi\u0119ci\u0142 po\u0142o\u017ceniu Polak\u00f3w w Niemczech i walce o poszanowanie praw mniejszo\u015bci polskiej. Jego przem\u00f3wienie przerywano wielokrotnie brawami. Ko\u0144cz\u0105c wyst\u0105pienie powiedzia\u0142: <\/span>\u201eW dzie\u0144 6 maja1938 roku my, synowie narodu polskiego, wierni synowie spod znaku Rod\u0142a, zebrani na Wielkim Kongresie Polak\u00f3w w Niemczech, og\u0142aszamy uroczy\u015bcie pi\u0119\u0107 prawd Polak\u00f3w. Prawda pierwsza: Jeste\u015bmy Polakami. Prawda druga: Wiara ojc\u00f3w naszych jest wiar\u0105 naszych dzieci. Prawda trzecia: Polak Polakowi bratem. Prawda czwarta: Co dzie\u0144 Polak narodowi s\u0142u\u017cy. Prawda pi\u0105ta: Polska jest matk\u0105 nasz\u0105, nie wolno m\u00f3wi\u0107 o matce \u017ale\u201d<\/i><\/span>. <\/span><\/span><\/p>\n

Doktor Jan Kaczmarek podkre\u015bli\u0142, \u017ce: <\/span>\u201ePrawdy nasze nie z rozumu m\u0119drc\u00f3w wielkich si\u0119 wywodz\u0105, ale z najprostszych serc Ludu Polskiego wydobyte s\u0105. I dzi\u015b st\u0105d, z Kongresu Polak\u00f3w w Niemczech. Prawdy te do wszystkich serc polskich w \u015bwiecie posy\u0142am\u201d<\/i><\/span> (<\/span>powy\u017csze cytaty pochodz\u0105 z archiwalnego, oryginalnego nagrania, odtworzonego dla uczestnik\u00f3w wroc\u0142awskiej uroczysto\u015bci na Ostrowie Tumskim w dniu 9 marca 2025 r. przez Fundacj\u0119 Rodzina Rod\u0142a z okazji 87. rocznicy og\u0142oszenia Prawd Polak\u00f3w spod Znaku Rod\u0142a).<\/span><\/span><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Poloni\u0119 wroc\u0142awsk\u0105 na Kongresie reprezentowali Polacy mieszkaj\u0105cy w Breslau w okresie mi\u0119dzywojennym. Szacuje si\u0119, \u017ce w latach 1918 -1939 w Breslau mieszka\u0142o oko\u0142o 3 do 5 tysi\u0119cy Polak\u00f3w. <\/span>Trzeba jednak pami\u0119ta\u0107, \u017ce przed I wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105 Polonia mieszkaj\u0105ca w Breslau, by\u0142a bardziej liczna, cho\u0107 nie istnia\u0142y jeszcze \u017cadne formy organizacyjne. <\/span><\/span><\/p>\n

Polacy przez wieki byli cz\u0119\u015bci\u0105 dziej\u00f3w Wroc\u0142awia, stolicy Ziemi \u015al\u0105skiej. Nie przeszkodzi\u0142y temu zmiany granic i przynale\u017cno\u015bci pa\u0144stwowej \u015al\u0105ska. Sytuacja zmieni\u0142a si\u0119 na prze\u0142omie XVIII i XIX wieku. Ludno\u015b\u0107 polskoj\u0119zyczna zacz\u0119\u0142a si\u0119 stopniowo asymilowa\u0107, a j\u0119zyk niemiecki, nauczany w szko\u0142ach i u\u017cywany w urz\u0119dach wypar\u0142 j\u0119zyk polski. <\/span><\/span><\/p>\n

Wroc\u0142aw jako centrum \u017cycia gospodarczego i kulturalnego zachowa\u0142 jednak sw\u0105 si\u0142\u0119 przyci\u0105gania. Atrakcyjno\u015b\u0107 Wroc\u0142awia wzros\u0142a wraz z jego rozwojem w XIX wieku. Do Wroc\u0142awia zacz\u0119\u0142o przybywa\u0107 coraz wi\u0119cej Polak\u00f3w z Wielkopolski, G\u00f3rnego \u015al\u0105ska i Pomorza. Dla wielu Polak\u00f3w miejscem zdobywania wykszta\u0142cenia akademickiego sta\u0142 si\u0119 Kr\u00f3lewski Uniwersytet Wroc\u0142awski wraz z tutejsz\u0105 Akademi\u0105 Leopoldy\u0144sk\u0105, jako prawnego kontynuatora podupadaj\u0105cego ewangelickiego Uniwersytetu Viadrina we Frankfurcie nad Odr\u0105, przeniesionego w 1811 roku zarz\u0105dzeniem Fryderyka Wilhelma III do Wroc\u0142awia. <\/span><\/span><\/p>\n

Po\u0142o\u017cenie Polak\u00f3w we Wroc\u0142awiu zmieni\u0142o si\u0119 radykalnie w 1918 roku. Powodem by\u0142o powstanie pa\u0144stwa polskiego oraz decyzje traktatu wersalskiego. Wej\u015bcie w \u017cycie traktatu wersalskiego poskutkowa\u0142o utworzeniem 22 maja 1920 roku Konsulatu Rzeczpospolitej Polski we Wroc\u0142awiu. Wroc\u0142awscy Polacy uzyskali status Polonii. Ich prawa, podobnie jak ca\u0142ej mniejszo\u015bci polskiej w pa\u0144stwie niemieckim gwarantowa\u0142a konstytucja republiki weimarskiej. W mie\u015bcie wznowi\u0142y po wojennej przerwie prac\u0119 polskie organizacje \u015bwieckie i ko\u015bcielne. Kluczow\u0105 rol\u0119 w \u017cyciu organizacyjnym odegra\u0142 Zwi\u0105zek Polak\u00f3w w Niemczech, kt\u00f3rego oddzia\u0142 powsta\u0142 we Wroc\u0142awiu w 1923 roku. <\/span><\/span><\/p>\n

Powstanie pa\u0144stwa polskiego stworzy\u0142o w\u015br\u00f3d wi\u0119kszo\u015bci niemieckiej we Wroc\u0142awiu trwa\u0142\u0105 niech\u0119\u0107 do polsko\u015bci. Mimo wrogo\u015bci cz\u0119\u015bci niemieckich mieszka\u0144c\u00f3w oraz opuszczania miasta przez znaczne liczby Polak\u00f3w, po zjednoczeniu G\u00f3rnego \u015al\u0105ska z Polsk\u0105 (16 lipcu 1922 r. w wyniku plebiscytu i III Powstania \u015al\u0105skiego), pozostali starali si\u0119 kontynuowa\u0107 \u017cycie organizacyjne, dba\u0107 o wsparcie dla ubogich i potrzebuj\u0105cych. Szacuje si\u0119, \u017ce w mie\u015bcie pozosta\u0142o oko\u0142o trzy tysi\u0105ce Polak\u00f3w, w tym najbardziej wp\u0142ywowa grupa, inteligencja. W dalszym ci\u0105gu aktywni byli dzia\u0142acze Zwi\u0105zku Polak\u00f3w w Niemczech. <\/span><\/span><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Na prze\u0142omie 1926\/1927 roku we Wroc\u0142awiu powsta\u0142 regionalny oddzia\u0142 Zwi\u0105zku Harcerstwa Polskiego w Niemczech, nazywany Oddzia\u0142em Harcerzy we Wroc\u0142awiu, wkr\u00f3tce przemianowany na M\u0119sk\u0105 Dru\u017cyn\u0119 Harcersk\u0105 im. Boles\u0142awa Chrobrego we Wroc\u0142awiu. W listopadzie 1928 roku powsta\u0142 Dom Polski (kilkakrotnie zmienia\u0142 siedzib\u0119, tu\u017c przed wojn\u0105 znajdowa\u0142 si\u0119 na dzisiejszej ul. Podwale 16), kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 centrum dzia\u0142alno\u015bci Polak\u00f3w we Wroc\u0142awiu. <\/span><\/span><\/p>\n

Przeniesiono do niego wiele organizacji Polonii wroc\u0142awskiej: szk\u00f3\u0142k\u0119, bibliotek\u0119 i czytelni\u0119, Towarzystwo \u015apiewu Harmonia, dru\u017cyn\u0119 harcersk\u0105, zesp\u00f3l teatralny, Zwi\u0105zek Akademik\u00f3w G\u00f3rno\u015bl\u0105skich Silesia Superior. Odbywa\u0142y si\u0119 tam r\u00f3wnie\u017c r\u00f3\u017cne uroczysto\u015bci, spotkania \u015bwi\u0105teczne Polonii, wyk\u0142ady. Wybuch II wojny \u015bwiatowej, aresztowanie dzia\u0142aczy polonijnych oraz konfiskaty mienia po\u0142o\u017cy\u0142y kres dziejom Polak\u00f3w w niemieckim Breslau.<\/span><\/span><\/p>\n

Opr\u00f3cz do\u015b\u0107 licznej miejscowej Polonii, przed wybuchem II wojny \u015bwiatowej, pod koniec 1939 roku, coraz wi\u0119cej Polak\u00f3w osiedla\u0142o si\u0119 we Wroc\u0142awiu. Byli to najcz\u0119\u015bciej nielegalni przybysze z pobliskich okolic: Wielkopolski i \u015al\u0105ska. Powodem nielegalnej emigracji Polak\u00f3w, by\u0142y wydane w pa\u017adzierniku 1939 roku dekrety Adolfa Hitlera, o umocnieniu niemiecko\u015bci i anektowaniu zachodniego terytorium Polski – wcieleniu do III Rzeszy. Na tych terenach Polski, praktycznie ju\u017c z chwil\u0105 rozpocz\u0119cia wojny, zacz\u0119\u0142y si\u0119 szczeg\u00f3lne represje okupanta i natychmiastowe wysiedlenia Polak\u00f3w. <\/span><\/span><\/p>\n

Dla unikni\u0119cia szykan, wi\u0119zienia, czy deportacji na roboty, wielu Polak\u00f3w z zachodnich wojew\u00f3dztw Polski i nie tylko, udawa\u0142a si\u0119 w\u00f3wczas na \u015al\u0105sk w poszukiwaniu pracy. W ten spos\u00f3b chcieli unikn\u0105\u0107 wywiezienia w g\u0142\u0105b Niemiec, gdzie cz\u0119sto lotnictwo alianckie dokonywa\u0142o nalot\u00f3w bombowych. Spora grupa ich znalaz\u0142a si\u0119 we Wroc\u0142awiu, a byli w\u015br\u00f3d nich studenci, starsi gimnazjali\u015bci, nauczyciele, urz\u0119dnicy, a tak\u017ce podchor\u0105\u017cowie i oficerowie uczestnicy kampanii wrze\u015bniowej 1939. <\/span><\/span><\/p>\n

O wyborze Wroc\u0142awia na tymczasowe miejsce pobytu decydowa\u0142a bliska odleg\u0142o\u015b\u0107 od stron rodzinnych, jak r\u00f3wnie\u017c nierzadko wi\u0119zy rodzinne z cz\u0142onkami Polonii \u2013 Polakami spod Znaku Rod\u0142a. Cz\u0142onkowie tej mniejszo\u015bci narodowej posiadali obywatelstwo niemieckie, a cz\u0119\u015b\u0107 z nich nale\u017ca\u0142a przed wybuchem wojny do aktywist\u00f3w Zwi\u0105zku Polak\u00f3w w Niemczech.<\/span><\/span><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Lata II wojny \u015bwiatowej, by\u0142y czasem wyj\u0105tkowo trudnym dla wroc\u0142awskiej Polonii.<\/span><\/span> W wojennym Wroc\u0142awiu liczba Polak\u00f3w bardzo wzros\u0142a, gdy\u017c tu trafi\u0142a te\u017c du\u017ca grupa polskich robotnik\u00f3w przymusowych i cywili z powsta\u0144czej Warszawy. Opiek\u0119 nad nimi starali si\u0119 roztoczy\u0107 cz\u0142onkowie Polonii spod Znaku Rod\u0142a, a tak\u017ce cz\u0142onkowie grupy konspiracyjnej Olimp. <\/span><\/span><\/p>\n

Cz\u0142onk\u00f3w dawnej Polonii wroc\u0142awskiej, kt\u00f3rzy po wojnie pozostali we Wroc\u0142awiu, opiek\u0105 otoczy\u0142o mi\u0119dzy innymi powsta\u0142e w 1956 roku Towarzystwo Mi\u0142o\u015bnik\u00f3w Wroc\u0142awia (TMW). Ju\u017c wiosn\u0105 1957 roku Zarz\u0105d TMW podj\u0105\u0142 pierwsze dzia\u0142ania zmierzaj\u0105ce do wyr\u00f3wnania krzywd osobom, kt\u00f3re przed wojn\u0105 by\u0142y cz\u0142onkami Zwi\u0105zku Polak\u00f3w w Niemczech. Powo\u0142ano do tego celu specjalny zesp\u00f3\u0142 – Sekcj\u0119 Opieki nad Cz\u0142onkami by\u0142ego Zwi\u0105zku Polak\u00f3w w Niemczech. P\u00f3\u017aniej nosi\u0142a ona nazw\u0119 Sekcja Opieki nad Dawn\u0105 Poloni\u0105 Wroc\u0142awia, a od lat 70. XX w. by\u0142a to Sekcja Dawnej Polonii Wroc\u0142awia. <\/span><\/span><\/p>\n

Niestety, obecnie nie \u017cyje ju\u017c nikt z przedstawicieli dawnej Polonii, dlatego wa\u017cne jest, zachowanie pami\u0119ci o tych ludziach, kt\u00f3rzy przed 1939 rokiem mieli odwag\u0119 by\u0107 Polakami w Breslau. <\/span><\/span><\/p>\n

We Wroc\u0142awiu, dzie\u0144 6 marca ju\u017c od wielu lat jest obchodzony jako \u015bwi\u0119to Dawnej Polonii Wroc\u0142awskiej. Tradycyjnie, w tym dniu organizowana jest g\u0142\u00f3wna okoliczno\u015bciowa uroczysto\u015bci patriotyczna oraz r\u00f3\u017cne wydarzenia towarzysz\u0105ce, w roku bie\u017c\u0105cym by\u0142y to dwie bogato ilustrowane prelekcje Kamilli Jasi\u0144skiej, wicedyrektor Oddzia\u0142u IPN we Wroc\u0142awiu, na kt\u00f3re wst\u0119p by\u0142 wolny. <\/span><\/span><\/p>\n

Pierwsza zatytu\u0142owana \u201ePolonia Wroc\u0142awska \u2013 ludzie, miejsca, wydarzenia\u201d, odby\u0142a si\u0119 zaraz po g\u0142\u00f3wnej uroczysto\u015bci na Ostrowie Tumskim w Sali pod \u201eCzw\u00f3rk\u0105\u201d przy ul. Katedralnej 4. Druga zatytu\u0142owana \u201eTak przerzucani byli\u015bmy z miejsca na miejsce\u2026.\u201d Konsulat RP, Dom Polski, ko\u015bcio\u0142y \u015bw. Anny i \u015bw. Marcina oraz inne miejsca spotka\u0144 wroc\u0142awskiej Polonii i miejsca spoczynku jej dzia\u0142aczy, zosta\u0142a przygotowana w Przystanku Historii IPN przy ul. Jana D\u0142ugosza 48.<\/span><\/span><\/p>\n

W pi\u0105tek, 6 marca 2026 roku, odby\u0142a si\u0119 okoliczno\u015bciowa uroczysto\u015b\u0107 z udzia\u0142em wojskowej asysty honorowej, przy dw\u00f3ch najwa\u017cniejszych wroc\u0142awskich tablicach upami\u0119tniaj\u0105cych Polak\u00f3w w Niemczech we Wroc\u0142awiu i Trzeciej Rzeszy, znajduj\u0105cych si\u0119 przy wej\u015bciu g\u0142\u00f3wnym do ko\u015bcio\u0142a pw. \u015bw. Marcina na Ostrowie Tumskim. <\/span><\/span><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Pierwsza z nich, jest po\u015bwi\u0119cona historii ko\u015bcio\u0142a, w kt\u00f3rym w latach 1921-1939 odbywa\u0142y si\u0119 polskie nabo\u017ce\u0144stwa \u2013 ostatnia msza mia\u0142a miejsce 17 wrze\u015bnia 1939 roku. Na tablicy jest widoczny znak Rod\u0142a oraz napis: KO\u015aCI\u00d3\u0141 \u015aW. MARCINA \/ OD 1 MARCA 1921 ROKU \/ DO 17 WRZE\u015aNIA 1939 ROKU, \/ BY\u0141 MIEJSCEM \/ POLSKICH NABO\u017bE\u0143STW \/ I STA\u0141YCH SPOTKA\u0143 \/ POLAK\u00d3W Z WROC\u0141AWIA \/ I DOLNEGO \u015aL\u0104SKA oraz podpis: TOWARZYSTWO MI\u0141O\u015aNIK\u00d3W \/ WROC\u0141AWIA 1983<\/span><\/span><\/p>\n

Na drugiej tablicy wypisano \u201ePi\u0119\u0107 Prawd Polak\u00f3w\u201d sformu\u0142owanych podczas I Kongresu Polak\u00f3w w Niemczech 6 marca 1938 roku. Na tablicy jest napis: – JESTE\u015aMY POLAKAMI \/ – WIARA NASZYCH OJC\u00d3W JEST WIAR\u0104 NASZYCH DZIECI \/ – POLAK POLAKOWI BRATEM \/ – CO DZIE\u0143 POLAK NARODOWI S\u0141U\u017bY \/ – POLSKA MATK\u0104 NASZ\u0104, NIE WOLNO M\u00d3WI\u0106 O MATCE \u0179LE \/ i podpis: PRAWDY POLAK\u00d3W, SPOD ZNAKU ROD\u0141A, UPAMI\u0118TNIA \/ TOWARZYSTWO MI\u0141O\u015aNIK\u00d3W WROC\u0141AWIA \/ MAJ 1995 <\/span><\/span><\/p>\n

W tegorocznej uroczysto\u015bci uczestniczyli przedstawiciele: w\u0142adz rz\u0105dowych i samorz\u0105dowych zar\u00f3wno z wojew\u00f3dztwa, jak i miasta Wroc\u0142awia; \u017co\u0142nierze Wojska Polskiego; ksi\u0119\u017ca. Przedstawiciele instytucji, organizacji kombatanckich i spo\u0142ecznych oraz stowarzysze\u0144 i zwi\u0105zk\u00f3w. Nauczyciele wroc\u0142awskich szk\u00f3\u0142 z uczniami oraz tury\u015bci i mieszka\u0144cy Wroc\u0142awia. <\/span><\/span><\/p>\n

Obecni byli m. in.: Anna \u017babska, wojewoda dolno\u015bl\u0105ska; Piotr Sebastian Kozdrowicki, I wicewojewoda dolno\u015bl\u0105ski; Damian Mrozek, wiceprzewodnicz\u0105cy Sejmiku Wojew\u00f3dztwa Dolno\u015bl\u0105skiego; Bart\u0142omiej Balcerzyk, dyrektor Biura Parlamentu Europejskiego we Wroc\u0142awiu; Martin Kremer, konsul generalny Republiki Federalnej Niemiec we Wroc\u0142awiu; Kamilla Jasi\u0144ska, wicedyrektor Oddzia\u0142u IPN we Wroc\u0142awiu; Andrzej Jerie, dyrektor Centrum Historii Zajezdnia we Wroc\u0142awiu; Zbigniew Madziarz, prezes Towarzystwa Mi\u0142o\u015bnik\u00f3w Wroc\u0142awia; ks. prof. dr hab. S\u0142awomir Stasiak, rektor Papieskiego Wydzia\u0142u Teologicznego we Wroc\u0142awiu; p\u0142k Krzysztof Lis, zast\u0119pca dow\u00f3dcy 3. Wroc\u0142awskiej Brygady Radiotechnicznej. <\/span><\/span><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Dzisiejsz\u0105 uroczysto\u015b\u0107 prowadzi\u0142 Maciej Rajfur, rzecznik prasowy Archidiecezji Wroc\u0142awskiej. Na wst\u0119pie przywita\u0142 wszystkich zgromadzonych oraz wskaza\u0142 organizator\u00f3w wydarzenia:<\/span><\/span> Centrum Historii Zajezdnia we Wroc\u0142awiu oraz Wroc\u0142awskie Centrum Doskonalenia Nauczycieli, przy wsp\u00f3\u0142udziale partner\u00f3w: Oddzia\u0142u Instytutu Pami\u0119ci Narodowej we Wroc\u0142awiu, Fundacji Obserwatorium Spo\u0142eczne oraz Towarzystwa Mi\u0142o\u015bnik\u00f3w Wroc\u0142awia. Honorowy patronat nad wydarzeniem sprawowali: Dolno\u015bl\u0105ska Kurator O\u015bwiaty oraz Prezydent Wroc\u0142awia.<\/span><\/span><\/p>\n

Po od\u015bpiewaniu hymnu pa\u0144stwowego, jak pierwsza g\u0142os zabra\u0142a: Anna \u017babska, wojewoda dolno\u015bl\u0105ska, kt\u00f3ra doceni\u0142a obecno\u015b\u0107 m\u0142odzie\u017cy szkolnej – m\u00f3wi\u0142a: [\u2026] Oto dla Was dzisiaj, kolejna lekcja historii [\u2026], podkre\u015blaj\u0105c przy tym, \u017ce wydarzenia upami\u0119tniaj\u0105ce histori\u0119 s\u0105 szczeg\u00f3lnie wa\u017cne dla m\u0142odego pokolenia. Zaznaczy\u0142a, \u017ce organizowane przez Centrum Historii Zajezdnia i Instytut Pami\u0119ci Narodowej uroczysto\u015bci upami\u0119tniaj\u0105ce nasz\u0105 histori\u0119, histori\u0119 Polak\u00f3w, to s\u0105 wydarzenia przede wszystkim kierowane do najm\u0142odszego pokolenia. Wskaza\u0142a na znajomo\u015b\u0107 historii, kt\u00f3ra pomaga w budowaniu odpowiedzialnej przysz\u0142o\u015bci. [\u2026] Znaj\u0105c histori\u0119 oraz dramatyczne cz\u0119sto elementy historii naszych Polek i Polak\u00f3w, jeste\u015bmy w stanie budowa\u0107 m\u0105drzejsz\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107, [\u2026]. Przypomnia\u0142a te\u017c jakie wa\u017cne znaczenie dla Polonii – Polak\u00f3w mia\u0142o wydarzenie z 6 marca 1938roku \u2013 I Kongres Polak\u00f3w Berlinie.<\/span><\/span><\/p>\n

Halina Ok\u00f3lska, wiceprezes Towarzystwa Mi\u0142o\u015bnik\u00f3w Wroc\u0142awia, przypomnia\u0142a posta\u0107 nie\u017cyj\u0105cej ju\u017c pani Alicji Zawiszy, cz\u0142onkini Towarzystwa Mi\u0142o\u015bnik\u00f3w Wroc\u0142awia. Osoby b\u0119d\u0105cej niejako opiekunk\u0105 i stra\u017cniczk\u0105 pami\u0119ci o Polakach mieszkaj\u0105cych w niemieckim Wroc\u0142awiu, za spraw\u0105 kt\u00f3rej kultywowana by\u0142a pami\u0119\u0107 nie tylko o ludziach, ale tak\u017ce i miejscach i wydarzeniach zwi\u0105zanych z Poloni\u0105 wroc\u0142awsk\u0105. Pani Halina m\u00f3wi\u0105c, \u017ce nikt ju\u017c nie \u017cyje z przedstawicieli dawnej Polonii, wskaza\u0142a, \u017ce tym bardziej wa\u017cna jest pami\u0119\u0107 o tych, kt\u00f3rzy w niemieckim Wroc\u0142awiu mieszkali i mieli odwag\u0119 przyznawa\u0107 si\u0119 do swojej polsko\u015bci, by nie zagin\u0119\u0142a. <\/span><\/span><\/p>\n

Andrzej Jerie, podkre\u015bli\u0142 znaczenie wsp\u00f3\u0142pracy instytucji w piel\u0119gnowaniu pami\u0119ci historycznej. Podkre\u015bli\u0142 jak wa\u017cna jest szczeg\u00f3lnie dzisiaj, widoczna na tablicy trzecia prawda: \u201e<\/span>Polak Polakowi bratem\u201d \u2013 <\/i><\/span>dewiza, kt\u00f3ra powinna by\u0107 warto\u015bci\u0105 i podkre\u015bleniem dzisiejszej uroczysto\u015bci i przezwyci\u0119\u017ca\u0107 istniej\u0105ce dzisiaj podzia\u0142y. Zapowiedzia\u0142 podj\u0119te dzia\u0142ania zwi\u0105zane ze zbli\u017caj\u0105c\u0105 si\u0119 100. rocznic\u0105 powstania pierwszej dru\u017cyny harcerskiej we Wroc\u0142awiu im. Boles\u0142awa Chrobrego \u2013 kt\u00f3rej powstanie datuj\u0119 si\u0119 na 1 listopada 1926 roku.<\/span><\/span><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Konferansjer, Maciej Rajfur odczyta\u0142 zapisane na tablicy Pi\u0119\u0107 Prawdy Polak\u00f3w. <\/span>Wyrazem ho\u0142du dla <\/span><\/span>uczczenia pami\u0119ci Dawnej Polonii Wroc\u0142awskiej by\u0142o z\u0142o\u017cenie kwiat\u00f3w przy tablicy pami\u0105tkowej z napisem \u201ePi\u0119\u0107 Prawd Polak\u00f3w\u201d. Anna \u017babska, z\u0142o\u017cy\u0142a ho\u0142d w imieniu (na pro\u015bb\u0119) prezesa Rady Ministr\u00f3w Donalda Tuska, natomiast Piotr Sebastian Kozdrowicki z\u0142o\u017cy\u0142 kwiaty w imieniu pracownik\u00f3w Dolno\u015bl\u0105skiego Urz\u0119du Wojew\u00f3dzkiego.<\/span><\/span><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Podkre\u015blenie patriotycznego charakteru oraz w\u0142a\u015bciwej oprawy uroczysto\u015bci zapewnili \u017co\u0142nierze Wojska Polskiego z 3. Wroc\u0142awskiej Brygady Radiotechnicznej im. gen. dyw. Pil. dr. J\u00f3zefa Zajca, kt\u00f3rzy stanowili wojskow\u0105 asyst\u0119 honorow\u0105 oraz instrumentali\u015bci Orkiestry Reprezentacyjnej Wojsk L\u0105dowych we Wroc\u0142awiu: tr\u0119bacz i werblista. Ponadto uroczysto\u015b\u0107 u\u015bwietnili: jeden poczet chor\u0105gwiany 3. Wroc\u0142awskiej Brygady Radiotechnicznej i siedem poczt\u00f3w sztandarowych ze szk\u00f3\u0142 wroc\u0142awskich. <\/span><\/span><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Tekst i zdj\u0119cia Andrzej Powidzki<\/span><\/span><\/strong><\/p>\n

Wroc\u0142aw, 6 marca 2026 r.<\/span><\/span><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Na pami\u0105tk\u0119 I Kongresu Polak\u00f3w w Niemczech, kt\u00f3ry odby\u0142 si\u0119 6 marca 1938 roku w Berlinie, dzie\u0144 6 marca ju\u017c od wielu lat jest obchodzony we Wroc\u0142awiu jako \u015bwi\u0119to Dawnej …<\/span> Czytaj dalej →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":2142,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[31],"tags":[],"class_list":["post-2153","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-powidzki-andrzej"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2153","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2153"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2153\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2155,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2153\/revisions\/2155"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2142"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2153"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2153"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2153"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}