{"id":2323,"date":"2026-03-29T17:57:42","date_gmt":"2026-03-29T15:57:42","guid":{"rendered":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/?p=2323"},"modified":"2026-03-29T17:57:42","modified_gmt":"2026-03-29T15:57:42","slug":"o-klekotkach-sikaniu-i-dziewiczych-jajkach","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/2026\/03\/29\/o-klekotkach-sikaniu-i-dziewiczych-jajkach\/","title":{"rendered":"O klekotkach, sikaniu i dziewiczych jajkach"},"content":{"rendered":"

W mojej rodzinnej miejscowo\u015bci, gdy zbli\u017ca\u0142y si\u0119 \u015awi\u0119ta Wielkanocne, ch\u0142opcy o niczym innym w k\u00f3\u0142ko nie gadali, jak o klekotkach, planie sikania, no i o dziewiczych jajkach. Poniewa\u017c nie wszyscy P.T. Czytelnicy s\u0105 etnografami i folklorystami i nie znaj\u0105 gwary \u015bl\u0105skiej, kt\u00f3rej tak\u017ce nie uznaje przecie\u017c prezydent, wyja\u015bni\u0119 \u017ce klekotki to ko\u0142atki; za\u015b ustalenie \u201eplanu sikania\u201d znaczy tyle, co dok\u0142adne skalkulowanie, kt\u00f3re panny z najbli\u017cszego s\u0105siedniego otoczenia wsi wymagaj\u0105 szczeg\u00f3lnego oblania wod\u0105 w drugi dzie\u0144 \u015awi\u0119ta Wielkanocnego.<\/b><\/p>\n

\"\"<\/a>

Topienie marzanny w Odrze<\/p><\/div>\n

Otwarcie bardzo bogatego \u015bl\u0105skiego kalendarza tradycyjnych zwyczaj\u00f3w i obrz\u0119d\u00f3w zaczyna si\u0119 od topienia w rzekach marzanny i marzo\u0142ka w pierwszym dniu wiosny. Kobiety wraz z dzie\u0107mi podpalaj\u0105\u00a0 i wrzucaj\u0105 do rzeki wystrojone w godowe falbany damskie kuk\u0142y i sylwety ko\u015blawych marzo\u0142k\u00f3w z obrzyganymi krawatami wierz\u0105c, \u017ce wyp\u0119dz\u0105 w ten spos\u00f3b najbardziej dokuczliw\u0105 \u201echorob\u0119\u201d m\u0119sk\u0105 – alkoholizm. Ale przede wszystkim zima si\u0119 sko\u0144czy!<\/p>\n

\"\"<\/a>

Palenie marzo\u0142ka na zlocie motocyklist\u00f3w. Fot. Krzysztof \u015awiderski.<\/p><\/div>\n

No a klekotki zawsze majstrowali nam w okresie zimowym nasi dziadkowie. Kto mia\u0142 tak zwany knyf rzemie\u015blniczy, ten sporz\u0105dza\u0142 zmy\u015blejsz\u0105 ko\u0142atk\u0119 – obowi\u0105zkowo ze sk\u00f3rzan\u0105 r\u0119koje\u015bci\u0105 i dodatkowo wyrze\u017abionym znakiem zodiaku. Z tymi klekotkami w Wielki Pi\u0105tek i w blady \u015bwit w Wielk\u0105 Sobot\u0119 parafialni starsi ch\u0142opcy kilkakrotnie okr\u0105\u017cali, g\u0142o\u015bno ko\u0142acz\u0105c, ko\u015bci\u00f3\u0142. Nast\u0119pnie w ordynku poszli\u015bmy pod nasz szpital. Czeka\u0142y ju\u017c na nas z nar\u0119czami \u015bwie\u017cutkiego ciasta siostry franciszkanki opiekuj\u0105ce si\u0119 chorymi. Klekotali\u015bmy bardzo kr\u00f3tko pod oknami pacjent\u00f3w, przypominaj\u0105c chorym o tajemnicach Wielkiego Tygodnia.<\/p>\n

\"\"<\/a>

Klekotka czyli ko\u0142atka<\/p><\/div>\n

Wielkanoc dla takich \u0142obuz\u00f3w jak ja ko\u0144czy\u0142a si\u0119 na opr\u00f3\u017cnieniu gniazdek z cukierkami ukrytymi przez rodzic\u00f3w w ogrodzie, zaj\u0105czkami, kogucikami z lukru i kolorowymi jajeczkami. Dostawali\u015bmy od rodzic\u00f3w, bab\u0107 i ciotek kroszonki, pisanki i wycinanki. – Pisanki zawdzi\u0119czaj\u0105 sw\u0105 nazw\u0119 temu, \u017ce Matka Boska ofiarowa\u0142a je Pi\u0142atowi, by cofn\u0105\u0142 wyrok na Chrystusa – m\u00f3wi\u0142a babcia. Po rodzinnym \u015bwi\u0119towaniu w drugi dzie\u0144 Wielkanocy mogli\u015bmy wreszcie pohasa\u0107 po wsi po z g\u00f3ry upatrzonych domach, w kt\u00f3rych mieszka\u0142y niezam\u0119\u017cne panie. Ka\u017cda panna oblana \u201eod st\u00f3p do g\u0142\u00f3w\u201d \u017ar\u00f3dlan\u0105 wod\u0105 mia\u0142a szanse wyj\u015b\u0107 za m\u0105\u017c w bie\u017c\u0105cym roku. Po \u015bl\u0105sku si\u0119 m\u00f3wi \u201eby\u0142a obsikana wod\u0105\u201d. Ch\u0142opak za obsikanie niezam\u0119\u017cnej dostawa\u0142 zawsze minimum sze\u015b\u0107 jajek. Za obsikanie babci dwa jajka, cioci trzy jajka, ale s\u0105siadki oblane dawa\u0142y ju\u017c tylko jedno jajko. Raz z tego sikania przynios\u0142em do domu kop\u0119 jaj. Na raz zjad\u0142em ich 12, po czym d\u0142ugo m\u0119czy\u0142o mnie zatwardzenie.<\/p>\n

\"\"<\/a>

Oblewanie dziewic wod\u0105 w drugie \u015bwi\u0119to wielkanocne<\/p><\/div>\n

Dopiero podczas trzeciego \u015bwi\u0119ta Wielkanocnego (w czasach mego dzieci\u0144stwa by\u0142o takowe) pozwolono kobietom la\u0107 wod\u0105 m\u0119\u017cczyzn. T\u0142umaczono to tak: \u201e\u017beby uciszy\u0107 rozg\u0142aszane po Ziemi \u015awi\u0119tej powiastki o Zmartwychwstaniu Chrystusa, plotkuj\u0105ce o tym zdarzeniu zacz\u0119to oblewa\u0107 wod\u0105\u201d. Zatem do\u00a0 ko\u0144ca moich dni nie pozwol\u0119 si\u0119 oblewa\u0107 wod\u0105 przez kobiety w Poniedzia\u0142ek Wielkanocny, lecz dopiero w nast\u0119pny dzie\u0144.<\/p>\n

Engelbert Mi\u015b<\/b><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W mojej rodzinnej miejscowo\u015bci, gdy zbli\u017ca\u0142y si\u0119 \u015awi\u0119ta Wielkanocne, ch\u0142opcy o niczym innym w k\u00f3\u0142ko nie gadali, jak o klekotkach, planie sikania, no i o dziewiczych jajkach. Poniewa\u017c nie wszyscy …<\/span> Czytaj dalej →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":2330,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[35],"tags":[],"class_list":["post-2323","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-mis-engelbert"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2323","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2323"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2323\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2333,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2323\/revisions\/2333"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2330"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2323"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2323"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2323"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}