{"id":2670,"date":"2026-05-19T09:40:27","date_gmt":"2026-05-19T07:40:27","guid":{"rendered":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/?p=2670"},"modified":"2026-05-19T09:40:27","modified_gmt":"2026-05-19T07:40:27","slug":"82-rocznice-bitwy-o-monte-cassino-uczczono-we-wroclawiu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/2026\/05\/19\/82-rocznice-bitwy-o-monte-cassino-uczczono-we-wroclawiu\/","title":{"rendered":"82. rocznic\u0119 bitwy o Monte Cassino uczczono we Wroc\u0142awiu"},"content":{"rendered":"

Od historycznego zwyci\u0119stwa polskich \u017co\u0142nierzy pod Monte Cassino min\u0119\u0142o 82 lata, z tej okazji 18 maja 2026 roku <\/span>we Wroc\u0142awiu na Cmentarzu Grabiszy\u0144skim odby\u0142a si\u0119 uroczysto\u015b\u0107 o charakterze patriotyczno-religijnym, po\u015bwi\u0119cona pami\u0119ci por. Jerzego Adlersteina, oficera oddzia\u0142u – szwadronu rozpoznawczego 4. Pu\u0142ku Pancernego \u201eSkorpion\u201d 2. Brygady Pancernej 2. Korpusu Polskiego, uczestnika kampanii W\u0142oskiej \u2013 bohatera spod Monte Cassino, odznaczonego Krzy\u017cem Srebrnym Virtuti Militari, Krzy\u017cem Walecznych, Krzy\u017cem Monte Cassino oraz innymi odznaczeniami brytyjskimi.<\/span><\/span><\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

W uroczysto\u015bci uczestniczyli m.in.: dr hab. Kamil Dworaczek, dyrektor Oddzia\u0142u IPN we Wroc\u0142awiu; Andrzej Jerie, dyrektor Centrum Historii Zajezdnia; p\u0142k Edward Chy\u0142a, dow\u00f3dca 16. Dolno\u015bl\u0105skiej Brygady Terytorialnej; ks. ppor. Pawe\u0142 Komar z parafii pw. \u015bw. El\u017cbiety; kpr. pchor. Stanis\u0142aw U\u0142aszewski, prezes Okr\u0119gu Dolno\u015bl\u0105skiego \u015awiatowego Zwi\u0105zku \u017bo\u0142nierzy Armii Krajowej; przedstawiciele instytucji historycznych i samorz\u0105dowych oraz licznie przyby\u0142a rodzina Bohatera. <\/span><\/span><\/p>\n

Uroczysto\u015b\u0107 prowadzi\u0142 Przemys\u0142aw Mandela, starszy specjalista OBUWiM IPN we Wroc\u0142awiu, kt\u00f3ry m.in. przedstawi\u0142 kr\u00f3tki biogram bohatera uroczysto\u015bci.<\/span><\/span><\/p>\n

Jerzy Adlerstein, urodzi\u0142 si\u0119 o 19 grudnia 1919 r. Bra\u0142 udzia\u0142 w Wojnie Obronnej 1939 r. i przeszed\u0142 ca\u0142y szlak bojowy 2. Korpusu Polskiego we W\u0142oszech: Monte Cassino, Ankon\u0119, rzek\u0119 Metauro, Apeniny Emilia\u0144skie i Boloni\u0119. W marcu 1947 roku wraz z rozwi\u0105zaniem pu\u0142ku, zosta\u0142 zdemobilizowany. Po wojnie, obawiaj\u0105c si\u0119 represji ze strony komunistycznej w\u0142adzy Polski, pozosta\u0142 na emigracji w Wielkiej Brytanii. Zmieni\u0142 nazwisko i urwa\u0142 kontakty, nawet z rodzin\u0105 w Polsce. Prawdopodobnie zrobi\u0142 to, \u017ceby nie nara\u017ca\u0107 swoich bliskich na szykany ze strony komunistycznej w\u0142adzy PRL. Zmar\u0142 16 sierpnia 1990 roku w Hollingsworth \u2013 Wielka Brytania. <\/span><\/span><\/p>\n

Jako pierwszy g\u0142os zabra\u0142 <\/span>Kamil Dworaczek, dyrektor Oddzia\u0142u IPN \u2013 Dzisiaj, symbolicznie, po 82 latach pan porucznik powraca z \u201eziemi w\u0142oskiej do polskiej\u201d. Do\u0142\u0105cza do panteonu bohater\u00f3w spod Monte Cassino. Jak wiemy, na wroc\u0142awskich cmentarzach spoczywa wielu uczestnik\u00f3w tej bitwy. Wroc\u0142aw mo\u017ce by\u0107 dumny, \u017ce w\u0142a\u015bnie tutaj ostatnie miejsce spoczynku znale\u017ali ci, kt\u00f3rzy zapisali tak pi\u0119kne karty w historii polskiego or\u0119\u017ca \u2013 m\u00f3wi\u0142 dyrektor. <\/span><\/span><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

G\u0142os zabrali tak\u017ce cz\u0142onkowie rodziny Bohatera: Pani Maria Wanke-Jerie i Pani Ma\u0142gorzata Wanke-Jakubowska oraz Andrzej Jerie.<\/span><\/span><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Andrzej Jerie powiedzia\u0142 m. in., \u017ce <\/span>dzisiejsza uroczysto\u015b\u0107 jest symbolicznym ho\u0142dem oddanym nie tylko Jerzemu Adlersteinowi, ale wszystkim \u017co\u0142nierzom 2. Korpusu Polskiego, kt\u00f3rzy walczyli o woln\u0105 i niepodleg\u0142a Polsk\u0119. Umieszczona na grobie rodzinnym tablica PRO MEMORIA to znak, kt\u00f3ry ma wymiar symboliczny, bowiem prochy Bohatera nie mo\u017cna by\u0142o sprowadzi\u0107 do kraju, gdy\u017c zosta\u0142y rozrzucone na ternie cmentarza w Wielkiej Brytanii. <\/span><\/span><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Podkre\u015blenie patriotycznego charakteru oraz nadanie w\u0142a\u015bciwej oprawy uroczysto\u015bci zapewnili: \u017co\u0142nierze<\/span> 16. Dolno\u015bl\u0105skiej Brygady Obrony Terytorialnej ze sztandarem \u015awiatowego Zwi\u0105zku \u017bo\u0142nierzy Armii Krajowej Okr\u0119g Wroc\u0142awski; \u017co\u0142nierze 31. Dolno\u015bl\u0105skiego Batalionu Radiotechnicznego im. prof. Janusza Groszkowskiego, kt\u00f3rzy stanowili posterunek honorowy przy grobie; instrumentali\u015bci Orkiestry Reprezentacyjnej Wojsk L\u0105dowych we Wroc\u0142awiu: tr\u0119bacz i werblista; poczet sztandarowy Szko\u0142y Podstawowej Nr 73 im. genera\u0142a W\u0142adys\u0142awa Andersa; poczet ze wsp\u00f3lnym sztandarem Towarzystwa Mi\u0142o\u015bnik\u00f3w Kultury Kresowej i Wroc\u0142awskiego \u015arodowiska 27. Wo\u0142y\u0144skiej Dywizji Piechoty Armii Krajowej. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Podczas uroczysto\u015bci od\u015bpiewano hymn pa\u0144stwowy, z\u0142o\u017cono kwiaty i zapalono znicze pami\u0119ci oraz wykonano melodi\u0119 \u201eCisza\u201d. Szczeg\u00f3lnym momentem by\u0142o zako\u0144czenie uroczysto\u015bci, kiedy na pro\u015bb\u0119 rodziny Bohatera, zebrani wys\u0142uchali odtworzonej pie\u015bni patriotycznej \u201eCzerwone maki na Monte Cassino\u201d. <\/span><\/span><\/p>\n

Po uroczysto\u015bci uczestnicy wydarzenia udali si\u0119 kilkana\u015bcie metr\u00f3w dalej, aby odda\u0107 ho\u0142d innemu \u017co\u0142nierzowi walcz\u0105cemu pod Monte Cassino \u2013 wachmistrzowi Antoniemu Niew\u0119g\u0142owskiemu.<\/span><\/span><\/p>\n

***<\/b><\/span><\/span><\/p>\n

Genera\u0142 Anders wyprowadzi\u0142 tysi\u0105ce Polak\u00f3w z Rosji. Z wi\u0119\u017ani\u00f3w i zes\u0142a\u0144c\u00f3w stworzy\u0142 polsk\u0105 armi\u0119, kt\u00f3ra odnios\u0142a najwi\u0119ksze polskie zwyci\u0119stwo na Zachodzie, podczas drugiej wojny \u015bwiatowej. 18 maja 1944 roku poprowadzi\u0142 \u017co\u0142nierzy do zwyci\u0119skiej bitwy o Monte Cassino, kt\u00f3ra otworzy\u0142a aliantom drog\u0119 w kierunku Rzymu. Droga do zwyci\u0119stwa \u017co\u0142nierzy gen. Andersa by\u0142a ci\u0119\u017cka i trudna. Do Monte Cassino wyszli z Buzu\u0142uku w Rosji, a ich droga wiod\u0142a przez Taszkent, Krasnowodzk, Pahlawi, Teheran, Isfahan, Bagdad, Bejrut, Jerozolim\u0119, Kair i Aleksandri\u0119. Zanim zwyci\u0119\u017cyli pod Monte Cassino, musieli zmierzy\u0107 si\u0119 z armi\u0105 przeciwnika, \u017co\u0142nierzami III Rzeszy. <\/span><\/span><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Masyw Monte Cassino, wraz ze znajduj\u0105cym si\u0119 na wzg\u00f3rzu klasztorem benedyktyn\u00f3w, by\u0142 w czasie II wojny \u015bwiatowej kluczow\u0105 niemieck\u0105 pozycj\u0105 obronn\u0105 na tzw. linii Gustawa, maj\u0105ca uniemo\u017cliwi\u0107 aliantom zdobycie Rzymu. <\/span><\/span><\/p>\n

Genera\u0142 Anders otrzyma\u0142 propozycj\u0119, by Polacy zrobili to, czego nie uda\u0142o si\u0119 aliantom. W rozkazie informuj\u0105cym \u017co\u0142nierzy, \u017ce b\u0119d\u0105 zdobywa\u0107 Monte Cassino m\u00f3wi, \u017ce b\u0119d\u0105 m\u015bci\u0107 to, co wydarzy\u0142o si\u0119 w przeci\u0105gu II wojny \u015bwiatowej. Tu wskazuje zar\u00f3wno na agresj\u0119 niemieck\u0105, jak i bolszewick\u0105. <\/span><\/span><\/p>\n

Tam do walki ruszyli ludzie, kt\u00f3rzy do\u015bwiadczyli na w\u0142asnej sk\u00f3rze najstraszniejsze losy gehenny na Wschodzie, kt\u00f3rzy przeszli \u0142agry, kt\u00f3rzy byli poni\u017cani do ko\u0144ca. To byli niezawodni \u017co\u0142nierze, jednak wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich przesz\u0142a pierwsze przeszkolenie wojskowe dopiero w Buzu\u0142uku i dalej na tym swoim szlaku bojowym.<\/span><\/span><\/p>\n

18 maja 1944 roku, po zaci\u0119tych walkach, oddzia\u0142y 2. Korpusu Polskiego dowodzone przez gen. W\u0142adys\u0142awa Andersa stoczy\u0142y decyduj\u0105c\u0105 bitw\u0119 i odnios\u0142y na Monte Cassino historyczne zwyci\u0119stwo, a nad ruinami klasztoru benedyktyn\u00f3w pojawi\u0142a si\u0119 bia\u0142o-czerwona flaga. Tym samym zdobyto jedn\u0105 z najwa\u017cniejszych niemieckich pozycji obronnych w czasie II wojny \u015bwiatowej. <\/span><\/span><\/p>\n

Zdobycie klasztoru nie zako\u0144czy\u0142o walk trwaj\u0105cych w masywie cassi\u0144skim. W dniach 19-25 maja oddzia\u0142y gen. Andersa stoczy\u0142y kolejny zwyci\u0119ski b\u00f3j o miasteczko Piedimonte San Germano, kt\u00f3re tak\u017ce stanowi\u0142o kluczowy bastion niemieckiej obrony. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Monte Cassino to jedna z najwa\u017cniejszych bitew, nie tylko w historii Polski, ale tak\u017ce or\u0119\u017ca \u015bwiatowego. Ze wzgl\u0119du na udzia\u0142 wielu sprzymierzonych narod\u00f3w bitwa ta jest uwa\u017cana za \u201eBitw\u0119 narod\u00f3w II wojny \u015bwiatowej\u201d, opart\u0105 na podobie\u0144stwach bitwy pod Lipskiem 1813 roku. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n

W Bitwie o Monte Cassino zgin\u0119\u0142o 923 polskich \u017co\u0142nierzy, a 2 931 zosta\u0142o rannych, 345 uznano za zaginionych w czasie walki. W latach 1944-1945 u st\u00f3p klasztoru na \u00a0Monte Cassino, w tzw. \u201eDolinie \u015amierci\u201d, powsta\u0142 polski cmentarz wojenny. Na tej jednej z najwa\u017cniejszych polskich nekropolii spoczywa tak\u017ce gen. W\u0142adys\u0142aw Anders. O bohaterstwie polskich \u017co\u0142nierzy przypomina wyryty na cmentarzu napis \u201ePrzechodniu powiedz Polsce, \u017ce\u015bmy polegli wierni jej s\u0142u\u017cbie\u201d.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Na cmentarzu pod Monte Cassino spoczywaj\u0105, nie tylko ci, kt\u00f3rzy tam zgin\u0119li, ale te\u017c ci, kt\u00f3rzy prze\u017cyli bitw\u0119, a p\u00f3\u017aniej umarli na obczy\u017anie \u2013 prosili, by ich tam pochowa\u0107. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Andrzej Powidzki
\n<\/i><\/span><\/span><\/span><\/strong>Wroc\u0142aw, 18 maja 2026 r.<\/span><\/i><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Od historycznego zwyci\u0119stwa polskich \u017co\u0142nierzy pod Monte Cassino min\u0119\u0142o 82 lata, z tej okazji 18 maja 2026 roku we Wroc\u0142awiu na Cmentarzu Grabiszy\u0144skim odby\u0142a si\u0119 uroczysto\u015b\u0107 o charakterze patriotyczno-religijnym, po\u015bwi\u0119cona …<\/span> Czytaj dalej →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":2673,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[31],"tags":[],"class_list":["post-2670","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-powidzki-andrzej"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2670","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2670"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2670\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2678,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2670\/revisions\/2678"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2673"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2670"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2670"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2670"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}