{"id":2858,"date":"2026-06-07T18:37:45","date_gmt":"2026-06-07T16:37:45","guid":{"rendered":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/?p=2858"},"modified":"2026-06-07T18:37:45","modified_gmt":"2026-06-07T16:37:45","slug":"84-rocznica-rozbicia-polskiego-ruchu-oporu-olimp-dzialajacego-podczas-ii-wojny-swiatowej-we-wroclawiu-breslau","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/2026\/06\/07\/84-rocznica-rozbicia-polskiego-ruchu-oporu-olimp-dzialajacego-podczas-ii-wojny-swiatowej-we-wroclawiu-breslau\/","title":{"rendered":"84. rocznica rozbicia polskiego ruchu oporu \u201eOLIMP\u201d, dzia\u0142aj\u0105cego podczas II wojny \u015bwiatowej we Wroc\u0142awiu (Breslau)"},"content":{"rendered":"

84. lata temu 5 czerwca 1942 roku te\u017c by\u0142 pi\u0105tek, kiedy gestapo zastawia \u201ekocio\u0142\u201d w mieszkaniu na czwartym pi\u0119trze kamienicy u zbiegu ulic Jahnstrasse 7 (dzisiaj ul. Sokolnicza) i Neue Antonienstrasse 19 (dzisiaj ul. Aleksandra Zelwerowicza) w Breslau. <\/strong><\/span><\/p>\n

W mieszkaniu wynajmowanym przez rodzin\u0119 Wyderkowskich, nazywanym przez ich znajomych \u201eOlimp\u201d. Tutaj trafiali Polacy potrzebuj\u0105cy pomocy, a tak\u017ce dzia\u0142aj\u0105cy w konspiracji, by\u0142o ich wielu. Niekt\u00f3rzy stali si\u0119 sta\u0142ymi bywalcami tego mieszkania \u2013 m\u00f3wi\u0142a Kamilla Jasi\u0144ska z Towarzystwa Mi\u0142o\u015bnik\u00f3w Wroc\u0142awia, prowadz\u0105ca okoliczno\u015bciowe spotkanie na Skwerze Ruchu Oporu OLIMP przy pomniku ku czci odwa\u017cnych Polak\u00f3w w wojennym Wroc\u0142awiu. <\/span><\/p>\n

\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Kamienica nie przetrwa\u0142a obl\u0119\u017cenia miasta w 1945 roku, w miejscu gdzie znajdowa\u0142a si\u0119 stoi obecnie pomnik upami\u0119tniaj\u0105cy dzia\u0142aczy ruchu oporu zamordowanych przez hitlerowskich oprawc\u00f3w, kt\u00f3rzy stworzyli w wojennym Wroc\u0142awiu pierwsz\u0105 konspiracyjn\u0105 grup\u0119 oporu \u201eOLIMP\u201d. Jego ods\u0142oni\u0119cie odby\u0142o si\u0119 dopiero 20 kwietnia 1990 roku i to dzi\u0119ki wsparciu \u00f3wczesnego wicepremiera genera\u0142a Czes\u0142awa Kiszczaka, by\u0142ego robotnika przymusowego w Breslau. <\/span><\/p>\n

Kamilla Jasi\u0144ska po przywitaniu zgromadzonych przed pomnikiem na Skwerze Ruchu Oporu OLIMP, kontynuowa\u0142a swoje wyst\u0105pienie okoliczno\u015bciowe. Przedstawi\u0142a i wyja\u015bni\u0142a histori\u0119 powstania konspiracyjnej grupy \u201eOLIMP\u201d i przedstawi\u0142a jej cz\u0142onk\u00f3w, a tak\u017ce okoliczno\u015bci powstania skweru i pomnika.<\/span><\/p>\n

Dlaczego nazwa \u201eOlimp\u201d?<\/b><\/span><\/p>\n

Mieszkanie Wyderkowskich znajdowa\u0142o si\u0119 na poddaszu czteropi\u0119trowej kamienicy bez windy, w kt\u00f3rej na parterze znajdowa\u0142a si\u0119 restauracja b\u0119d\u0105ca w\u0142asno\u015bci\u0105 \u015al\u0105zaka Gustava Martina – dzisiaj tej kamienicy nie ma. Mia\u0142o to istotne znaczenie w kamuflowaniu p\u00f3\u017aniejszej dzia\u0142alno\u015bci konspiracyjnej grupy \u201eOLIMP\u201d. Wiadomo, \u017ce restauracje gdzie\u015b na uboczu cieszy\u0142y si\u0119 szczeg\u00f3ln\u0105 frekwencj\u0105 licznych go\u015bci, tutaj te\u017c \u0142atwiej by\u0142o pozosta\u0107 niezauwa\u017conym. <\/span><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Ludzie odwiedzaj\u0105cy Wyderkowskich wchodzili do restauracji, a p\u00f3\u017aniej przej\u015bciem do korytarza, z kt\u00f3rego prowadzi\u0142y schody na wy\u017csze pi\u0119tra. Na poszczeg\u00f3lnych pi\u0119trach mie\u015bci\u0142y si\u0119 figury greckich sportowc\u00f3w z igrzysk olimpijskich organizowanych na cze\u015b\u0107 boga Zeusa. Kiedy\u015b, kto\u015b z odwiedzaj\u0105cych, spinaj\u0105c si\u0119 z mozo\u0142em na czwarte pi\u0119tro widz\u0105c te figury powiedzia\u0142, \u017ce do nich (Wyderkowskich) jest tak wysoko jak na Olimp. Odt\u0105d ju\u017c mawiano: \u201eIdziemy na Olimp!\u201d, \u201eSpotykamy si\u0119 na Olimpie!\u201d By\u0142o to zawo\u0142anie kr\u00f3tkie i wygodne dla umawiaj\u0105cych si\u0119 na spotkania towarzyskie oraz w miar\u0119 bezpieczne dla uczestnik\u00f3w spotka\u0144 konspiracyjnych, gdy\u017c nie podawano adresu i nazwiska.<\/span><\/p>\n

Z Breslau bli\u017cej do domu – pierwsi \u201euciekinierzy\u201d, kt\u00f3rzy trafili na \u201eOlimp\u201d.<\/b><\/span><\/p>\n

Opr\u00f3cz do\u015b\u0107 licznej Polonii wroc\u0142awskiej, po wybuchu wojny, pod koniec 1939 roku, coraz wi\u0119cej Polak\u00f3w osiedla\u0142o si\u0119 we Wroc\u0142awiu. Byli to najcz\u0119\u015bciej przybysze z pobliskich okolic Wielkopolski, ale te\u017c G\u00f3rnego \u015al\u0105ska i innych rejon\u00f3w. Powodem nielegalnej emigracji Polak\u00f3w, by\u0142y wydane w pa\u017adzierniku 1939 roku dekrety Adolfa Hitlera, o umocnieniu niemiecko\u015bci i anektowaniu zachodniego terytorium Polski \u2013 wcieleniu do III Rzeszy. Na tych terenach Polski, praktycznie ju\u017c z chwil\u0105 rozpocz\u0119cia wojny, zacz\u0119\u0142y si\u0119 szczeg\u00f3lne represje okupanta i natychmiastowe wysiedlenia Polak\u00f3w. <\/span><\/p>\n

Dla unikni\u0119cia szykan, wi\u0119zienia, czy deportacji na roboty, wielu Polak\u00f3w z zachodnich wojew\u00f3dztw Polski, udawa\u0142a si\u0119 w\u00f3wczas na \u015al\u0105sk w poszukiwaniu pracy. W ten spos\u00f3b chcieli unikn\u0105\u0107 wywiezienia w g\u0142\u0105b Niemiec, gdzie cz\u0119sto lotnictwo alianckie dokonywa\u0142o nalot\u00f3w bombowych. Spora grupa ich znalaz\u0142a si\u0119 we Wroc\u0142awiu, byli w\u015br\u00f3d nich studenci, starsi gimnazjali\u015bci, nauczyciele, urz\u0119dnicy, a tak\u017ce podchor\u0105\u017cowie i oficerowie uczestnicy kampanii wrze\u015bniowej 1939. O wyborze Wroc\u0142awia na tymczasowe miejsce pobytu decydowa\u0142a bliska odleg\u0142o\u015b\u0107 od stron rodzinnych, jak r\u00f3wnie\u017c nierzadko wi\u0119zy rodzinne z Poloni\u0105 wroc\u0142awsk\u0105.<\/span><\/p>\n

W\u0142adze niemieckie, z uwagi na wzrastaj\u0105cy niedob\u00f3r w\u0142asnej si\u0142y roboczej, nie przeciwstawia\u0142y si\u0119 tej specyficznej sytuacji. Na ulicach i w zak\u0142adach pracy we Wroc\u0142awiu pojawiali si\u0119 coraz liczniej zagraniczni robotnicy przymusowi, w\u015br\u00f3d nich Polacy z dyskryminuj\u0105c\u0105 liter\u0105 \u201eP\u201d na piersiach. <\/span><\/p>\n

W\u015br\u00f3d przyby\u0142ych do Wroc\u0142awia wyr\u00f3\u017cnia\u0142a si\u0119 liczna grupa os\u00f3b z K\u0119pna, Ostrzeszowa
\ni okolic. W jednej z pierwszych grup znalaz\u0142 si\u0119 tam Roman Wyderkowski z K\u0119pna (ur. 22.07.1914 r. \u2013 zm. 26.02.1943 r. w Gross-Rosen), oficer rezerwy i by\u0142y student Akademii Handlowej Poznaniu, do Wroc\u0142awia przyjecha\u0142 ju\u017c na pocz\u0105tku 1940 roku. Razem z nim przyjechali koledzy szkolni, bracia Aleksander Damczyk (ur. 04.02.1912 r – wywieziony 18.12.1942 r. do O\u015bwi\u0119cimia) i Edward Damczyk (09.11.1910 r., kt\u00f3ry z Gross-Rosen trafi\u0142 do Mauthausen). Aleksander w stopniu podporucznika uczestniczy\u0142 w kampanii wrze\u015bniowej po powrocie do K\u0119pna by\u0142 internowany, jako zak\u0142adnik. Edward te\u017c uczestniczy\u0142 w kampanii wrze\u015bniowej, po powrocie do domu by\u0142 zmuszony do ukrywania si\u0119. We wspomnianej grupie znalaz\u0142 si\u0119 te\u017c Leon Drogi (ur. 03.02.1917 r. – zm. 09.02.1943 r. w O\u015bwi\u0119cimiu). <\/span><\/p>\n

\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Do Wroc\u0142awia przyjecha\u0142a te\u017c Marianna Janikowska (ur. 03.09.1918 r. \u2013 18.12.1942 r. trafi\u0142a do O\u015bwi\u0119cimia), kt\u00f3ra z Romanem Wyderkowskim w styczniu 1941 roku wzi\u0119\u0142a \u015blub. W czerwcu 1940 roku przyjecha\u0142 brat Romana, Jan Wyderkowski (ur.19.05.1913 r. \u2013 unikn\u0105\u0142 aresztowania) – oficer Wojska Polskiego. \u015acigany przez gestapo uzna\u0142, \u017ce najciemniej jest pod latarni\u0105 i naj\u0142atwiej ukry\u0107 si\u0119 w niemieckim Breslau. Pojawi\u0142a si\u0119 te\u017c Felicjata Podlak z Ostrzeszowa (ur. 11.06.1922 r. \u2013 zwolniona po \u015bledztwie), kt\u00f3ra po wybuchu wojny aktywnie z przyjaci\u00f3\u0142kami pomaga\u0142a je\u0144com z obozu, za co zosta\u0142a aresztowana. Felicjata Podlak we wrze\u015bniu 1945 roku zosta\u0142a \u017con\u0105 Edwarda Damczyka i mieszkali we Wroc\u0142awiu. <\/span><\/p>\n

Wiadomo\u015b\u0107 o mieszkaniu Wyderkowskich przy Jahnstrasse szybko rozesz\u0142a si\u0119 w kr\u0119gu znajomych. Strumie\u0144 uciekinier\u00f3w r\u00f3s\u0142, znajduj\u0105c tam pomoc i schronienie do czasu zdobycia mieszkania i pracy.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Konspiracja<\/b><\/span><\/p>\n

Towarzyskie spotkania na \u201eOlimpie\u201d skonsolidowa\u0142y stosunkowo du\u017co os\u00f3b darz\u0105cych si\u0119 zaufaniem. Stworzy\u0142o to sprzyjaj\u0105ce warunki do podj\u0119cia zorganizowanych dzia\u0142a\u0144 na szkod\u0119 Niemiec. Zrodzi\u0142a si\u0119 my\u015bl stworzenia konspiracyjnej grupy ruchu oporu. <\/span><\/p>\n

W 1941 roku ludzie zwi\u0105zani z Jahnstrasse \u2013 ludzie z liter\u0105 \u201eP\u201d i przedstawiciele Polonii wroc\u0142awskiej \u2013 Polacy spod Znaku Rod\u0142a za\u0142o\u017cyli tajn\u0105 organizacj\u0119 podziemnego polskiego ruchu oporu \u201eOLIMP\u201d. Celem organizacji by\u0142o zbieranie informacji wywiadowczych, organizowanie akcji sabota\u017cowych i w dalszym ci\u0105gu pomaganie Polakom potrzebuj\u0105cym wsparcia w za\u0142atwianiu papier\u00f3w uwierzytelniaj\u0105cych pobyt, za\u0142atwianiu pracy, pomocy lekarskiej i dachu nad g\u0142ow\u0105.<\/span><\/p>\n

Do podstawowych dzia\u0142aczy ruchu oporu \u201eOLIMP\u201d nale\u017celi m.in. bracia Jan i Roman Wyderkowscy, Marianna Wyderkowska \u017cona Romana, Rafa\u0142 Twardzik, Stanis\u0142aw Grzesiewski, Alojzy Marsza\u0142ek, bracia Aleksander i Edward Damczykowie, Felicyta Podlak. Kierowanie ruchem oporu przej\u0119li przybyli z G\u00f3rnego \u015al\u0105ska Rafa\u0142 Twardzik i Stanis\u0142aw Grzesiewski, a z mieszka\u0144c\u00f3w \u201eOlimpu\u201d Roman Wyderkowski, Alojzy Marsza\u0142ek i Alfons Weber. <\/span><\/p>\n

Coraz cz\u0119stsze niepowodzenia armii niemieckiej na frontach wzmaga\u0142y terror gestapo. Pogarsza\u0142y si\u0119 warunki pracy, mala\u0142y racje \u017cywno\u015bciowe, wydzielano niezb\u0119dn\u0105 odzie\u017c. Coraz cz\u0119\u015bciej nap\u0142ywa\u0142y z kraju informacje o wzmagaj\u0105cych si\u0119 represjach, aresztowaniach, wysiedleniach, rozstrzeliwaniach i wyw\u00f3zkach do oboz\u00f3w koncentracyjnych.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Sytuacja ta sprawi\u0142a, \u017ce grupa \u201eOLIMP\u201d postanowi\u0142a rozszerzy\u0107 i wzm\u00f3c dzia\u0142alno\u015b\u0107 konspiracyjn\u0105. Zbierano informacje o ruchach wojsk niemieckich na drogach, kolej\u0105 i transportem drog\u0105 wodn\u0105, o usytuowaniu magazyn\u00f3w \u017cywno\u015bciowych, magazyn\u00f3w broni i amunicji, zbierano dokumentacj\u0119 du\u017cych zak\u0142ad\u00f3w pracy takich jak<\/span> Linke-Hoffmann (od 1945 r. \u2013 Pa\u0144stwowa Fabryka Wagon\u00f3w PaFaWag), Famo-Werke (szczeg\u00f3lnie znane dzi\u0119ki opracowaniu i produkcji 18-tonowego ci\u0105gnika p\u00f3\u0142g\u0105sienicowego dla Wehrmachtu, na miejscu zniszczonego zak\u0142adu powsta\u0142 w 1947 r. DOLMEL),<\/span> robiono szkice i fotografie obiekt\u00f3w strategicznych. Robot\u0119 t\u0119 wykonywali najcz\u0119\u015bciej ludzie z oboz\u00f3w pracy znajduj\u0105cych si\u0119 przy du\u017cych zak\u0142adach pracy lub zatrudnieni w innych przedsi\u0119biorstwach przemys\u0142owych, spo\u017cywczych, porcie rzecznym i innych. Materia\u0142y by\u0142y przekazywane do \u0141odzi i do Katowic, stamt\u0105d przez Wiede\u0144 do Szwajcarii i Anglii. Niestety, gestapo wroc\u0142awskie we wsp\u00f3\u0142pracy z katowickim rozszyfrowa\u0142o ich dzia\u0142alno\u015b\u0107. <\/span><\/span><\/p>\n

Czarny pi\u0105tek \u201eOlimpu\u201d<\/b><\/span><\/p>\n

Systematyczny nadz\u00f3r policyjny obu \u015brodowisk, u\u0142atwiony poniek\u0105d cz\u0119stymi spotkaniami w wi\u0119kszym gronie os\u00f3b, naprowadzi\u0142 gestapo na trop grupy \u201eOLIMP\u201d, a potem dosz\u0142o do jej rozbicia. 5 czerwca 1942 roku w godzinach popo\u0142udniowych gestapo zjawi\u0142o si\u0119 we wszystkich zak\u0142adach pracy Wroc\u0142awia, Ole\u015bnicy, a tak\u017ce Namys\u0142owa i K\u0119pna oraz domach Niemc\u00f3w u kt\u00f3rych zatrudnione by\u0142y Polki. Dzia\u0142aczy konspiracyjnej grupy \u201eOLIMP\u201d zatrzymano i przewieziono do wroc\u0142awskich wi\u0119zie\u0144, gdzie natychmiast rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 brutalne przes\u0142uchania, niekt\u00f3rzy nie do\u017cyli ko\u0144ca \u015bledztwa. W mieszkaniu Wyderkowskich, gdzie urz\u0105dzono \u201ekocio\u0142\u201d, wy\u0142apali wielu dzia\u0142aczy konspiracyjnych. W sumie zatrzymano oko\u0142o 90 os\u00f3b czynnie zaanga\u017cowanych w dzia\u0142alno\u015b\u0107 grupy \u201eOLIMP\u201d. <\/span><\/p>\n

Akcja gestapo 5 czerwca 1942 roku nast\u0105pi\u0142a w momencie, kiedy konspiracyjny \u201eOLIMP\u201d znajdowa\u0142 si\u0119 wci\u0105\u017c jeszcze w nowym stadium organizacyjnym i nie wszyscy uczestnicy spotka\u0144 zostali wtajemniczeni i wiedzieli o nowej formule dzia\u0142alno\u015bci podziemnego polskiego ruchu oporu grupy \u201eOLIMP\u201d. St\u0105d te\u017c cz\u0119\u015b\u0107 zatrzymanych by\u0142a zaskoczona interwencj\u0105 policji, niekt\u00f3rzy zatrzymani zostali zupe\u0142nie przypadkowo. <\/span><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Gestapo nie uda\u0142o si\u0119 owego dnia aresztowa\u0107 wszystkich upatrzonych Polak\u00f3w. Jeszcze w marcu 1942 roku Wroc\u0142aw opu\u015bci\u0142 Jan Wyderkowskim i dotar\u0142 do partyzantki Gwardii Ludowej na Lubelszczy\u017anie. Szcz\u0119\u015bcie dopisa\u0142o te\u017c i innym Polakom, kt\u00f3rzy zauwa\u017cyli nie typowe zachowania policji i ukryli si\u0119.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Pod koniec pa\u017adziernika i na pocz\u0105tku listopada 1942 roku gestapo zwolni\u0142o grup\u0119 os\u00f3b aresztowanych w dniu 5 czerwca, by\u0142 to wyra\u017any znak ko\u0144cz\u0105cego si\u0119 we Wroc\u0142awiu \u015bledztwa.
\nW stosunku do wszystkich podejrzanych o udzia\u0142 w pracach konspiracyjnej grupy \u201eOLIMP\u201d zg\u0142oszono do g\u0142\u00f3wnego Urz\u0119du Bezpiecze\u0144stwa Rzeszy wnioski o zastosowanie aresztu ochronnego \u2013 umieszczenie w obozie koncentracyjnym. <\/span><\/p>\n

Przyst\u0105piono do segregacji wi\u0119\u017ani\u00f3w na kilka grup, w zale\u017cno\u015bci od ci\u0119\u017caru zarzut\u00f3w, czy stopnia zaanga\u017cowania si\u0119 w dzia\u0142alno\u015b\u0107 konspiracyjn\u0105. Pierwsz\u0105 nieliczn\u0105 grup\u0119 (<\/span>ok. 10 os\u00f3b<\/span>) skierowano 12\/13 listopada 1942 r. do KL Mauthausen. Najliczniejsz\u0105 grup\u0119 wi\u0119\u017ani\u00f3w wys\u0142ano 16 grudnia do KL Auschwitz-Birkenau, znale\u017ali si\u0119 tam zar\u00f3wno m\u0119\u017cczy\u017ani (<\/span>23 osoby<\/span>), jak i kobiety (<\/span>12 os\u00f3b<\/span>). \u015acis\u0142e kierownictwo \u201eOlimpu\u201d przej\u0105\u0142 ob\u00f3z koncentracyjny KL Gross-Rosen w dniu 18 grudnia 1942 roku. Grupa wys\u0142ana do Gross-Rosen by\u0142a obj\u0119ta trybem \u201especjalnego potraktowania\u201d. W grupie tej znale\u017ali si\u0119 m. in.: Rafa\u0142 Twardzik <\/span>(ur. 24.10.1907 r. \u2013 zm. 05.03.1943 r. w Sachsenhausen), Stanis\u0142aw Grzesiewski <\/span>(ur. 21.09.1901 r. \u2013 zm. 01.02.1943 r. w Gross-Rosen, Piotr Jasiak (<\/span>ur. 12.05.1912 r. \u2013 zm. 26.02.1943 r. w Gross-Rosen<\/span>), Alojzy Marsza\u0142ek <\/span>(ur. 21.06.1913 r. \u2013 zm. 15.01.1943 r. w Gross-Rosen), Mieczys\u0142aw Reszel (<\/span>ur. 08.10.1906 r. \u2013 zm. 13.01.1943 r. w Gross-Rosen<\/span>), in\u017c. Zdzis\u0142aw Ruci\u0144ski (ur. ? \u2013 zm. ? w Gross-Rosen), W\u0142adys\u0142aw Wachowiak (<\/span>ur. 11.06.1913 r. \u2013 zm. 26.02.1943 r. w Gross-Rosen<\/span>) i Roman Wyderkowski. <\/span>Alfons Weber (ur. 09.05.1914 r. \u2013 trafi\u0142 23.12.1942 r. do Mauthausen). <\/span><\/p>\n

W opublikowanym 26 stycznia 1943 roku tajnym biuletynie G\u0142\u00f3wnego Urz\u0119du Bezpiecze\u0144stwa Rzeszy mo\u017cna przeczyta\u0107 informacj\u0119 o zlikwidowaniu konspiracyjnej grupy Polak\u00f3w we Wroc\u0142awiu. Zaliczenie jej do \u201ewa\u017cnych wydarze\u0144 pa\u0144stwowo-policyjnych\u201d zas\u0142uguje na podkre\u015blenie. <\/span>Zako\u0144czenie zasadniczego \u015bledztwa we Wroc\u0142awiu nie zamkn\u0119\u0142o sprawy \u201eOlimpu\u201d, by\u0142y nast\u0119pne aresztowania i skazania.<\/span><\/p>\n

\u201eOLIMP\u201d nie by\u0142 w wojennym Wroc\u0142awiu jedyn\u0105 polsk\u0105 organizacj\u0105 konspiracyjn\u0105. Jego rozbicie nie oznacza\u0142o kresu polskiego ruchu oporu we Wroc\u0142awiu i nie wyczerpuje wszystkich dokona\u0144 polskiej konspiracji we Wroc\u0142awiu w latach II wojny \u015bwiatowej, kt\u00f3rej szeroki zasi\u0119g zosta\u0142 okupiony licznymi ofiarami. Dzia\u0142alno\u015b\u0107 ta zas\u0142uguje na upowszechnienie i wdzi\u0119czn\u0105 pami\u0119\u0107.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

W ho\u0142dzie cz\u0142onkom polskiego ruchu oporu \u201eOLIMP\u201d.<\/b><\/span><\/p>\n

Kamienica przy ulicy biegu ulic Sokolniczej i Aleksandra Zelwerowicza, gdzie znajdowa\u0142a si\u0119 siedziba grupy konspiracyjnej \u201eOLIMP\u201d zniszczona zosta\u0142a w 1945 roku podczas obl\u0119\u017cenia Wroc\u0142awia. W miejscu tym powsta\u0142 pomnik ku pami\u0119ci dzia\u0142aczy ruchu oporu zamordowanych przez hitlerowskich oprawc\u00f3w. Akt erekcyjny pod powsta\u0142y pomnik wmurowano 6 czerwca 1988 roku. Pomnik ods\u0142oni\u0119to dopiero 20 kwietnia 1990 roku, ze wzgl\u0119du na istniej\u0105c\u0105 ustaw\u0119 reguluj\u0105c\u0105 wygl\u0105d god\u0142a pa\u0144stwowego, kt\u00f3ra nie dopuszcza\u0142a umieszczenie na pomniku or\u0142a w koronie. <\/span><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Pomnik przedstawia trzy granitowe prostopad\u0142o\u015bciany. Na najwy\u017cszym \u2013 \u015brodkowym \u2013 widnieje tablica z god\u0142em polskim \u2013 or\u0142em w koronie i inskrypcj\u0105: W LATACH 1941-1942 W DOMU \/ PRZY ZBIEGU ULIC SOKOLNICZEJ \/ I ZELWEROWICZA ZBIERALI SI\u0118 \/ KONSPIRACYJNIE CZ\u0141ONKOWIE \/ POLSKIEGO RUCHU OPORU \/ OLIMP \/ ZA POLSKI WROC\u0141AW ODDALI \/ \u017bYCIE POLACY SPOD ZNAKU \/ *ROD\u0141A* ORAZ POLACY SPOD \/ ZNAKU LITERY *P* WYWIEZIENI \/ NA ROBOTY PRZYMUSOWE \/ PRZYJACIELE \/ OFIARA WASZEGO \u017bYCIA \/ NIE BY\u0141A DAREMNA \/ WROC\u0141AW \/ NA ZAWSZE POLSKI. Pozosta\u0142e dwa ni\u017csze s\u0105 ozdobione: znakiem Rod\u0142a i liter\u0105 P. U st\u00f3p pomnika znajduj\u0105 si\u0119 dwie tablice z nazwiskami zamordowanych. <\/span><\/p>\n

Tradycyjnie, corocznie 5 czerwca na Skwerze Ruchu Oporu OLIMP, <\/span>przy pomniku organizowana jest okoliczno\u015bciowa uroczysto\u015b\u0107 patriotyczna, upami\u0119tniaj\u0105ca odwa\u017cnych Polak\u00f3w z konspiracyjnej grupy \u201eOLIMP\u201d w wojennym Wroc\u0142awiu. W tym roku planowana uroczysto\u015b\u0107 patriotyczno-religijna z udzia\u0142em wojskowej asysty honorowej zosta\u0142a odwo\u0142ana. <\/span><\/p>\n

Mimo odwo\u0142ania oficjalnej uroczysto\u015bci, dzi\u0119ki inicjatywie Towarzystwa Mi\u0142o\u015bnik\u00f3w Wroc\u0142awia i Klubu Ludzi ze Znakiem \u201eP\u201d, w pi\u0105tek 5 czerwca br., w 84. rocznic\u0119 aresztowania cz\u0142onk\u00f3w konspiracyjnej grupy \u201eOLIMP\u201d, dosz\u0142o do okoliczno\u015bciowego spotkania na Skwerze Ruchu Oporu OLIMP przed pomnikiem ku czci dzia\u0142aczy ruchu oporu zamordowanych przez hitlerowskich oprawc\u00f3w.<\/span><\/p>\n

W deszczowy pi\u0105tek, 5 czerwca br. przed pomnik przybyli m.in. \u015bwiadkowie historii, czyli cz\u0142onkowie Klubu Ludzi ze Znakiem \u201eP\u201d; cz\u0142onkowie Towarzystwa Mi\u0142o\u015bnik\u00f3w Wroc\u0142awia; Robert Pie\u0144kowski, radny Rady Miejskiej Wroc\u0142awia; genera\u0142 senior zs Krzysztof Majer, dow\u00f3dca Dolno\u015bl\u0105skiego Okr\u0119gu Zwi\u0105zku Strzeleckiego \u201eStrzelec\u201d; \u0141ukasz Dyczy\u0144ski, wiceprezes Stowarzyszenia Patriotycznego Jednostka Soko\u0142\u00f3w; przedstawiciele r\u00f3\u017cnych organizacji. Wszyscy na tym okoliczno\u015bciowym spotkaniu chcieli upami\u0119tni\u0107 dzia\u0142aczy konspiracyjnej grupy \u201eOLIMP\u201d i pozosta\u0142ych polskich grup konspiracyjnych wojennego Wroc\u0142awia, m. in. grupy \u201eSTRAGAN\u201d, podleg\u0142ej Wywiadowi Zwi\u0105zku Walki Zbrojnej \u2013 Armii Krajowej.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a>\"\"<\/a><\/p>\n

Minut\u0105 ciszy uczczono pami\u0119\u0107 zmar\u0142ych dzia\u0142aczy innych grup konspiracyjnych i wywiadowczych dzia\u0142aj\u0105cych w wojennym Wroc\u0142awiu w okresie II wojny \u015bwiatowej.<\/span><\/p>\n

Nast\u0119pnie przyst\u0105piono do sk\u0142adania wie\u0144c\u00f3w, wi\u0105zanek kwiat\u00f3w i zniczy pami\u0119ci przed pomnikiem. Uroczysto\u015b\u0107 zako\u0144czy\u0142a wsp\u00f3lna fotografia uczestnik\u00f3w uroczysto\u015bci.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a>\"\"<\/a><\/p>\n

Andrzej Powidzki
\n<\/span><\/strong>Wroc\u0142aw, 05 czerwca 2026 r.<\/span><\/p>\n

\u0179R\u00d3D\u0141O:
\n<\/i><\/span>Alfred Konieczny \u2013 Polska grupa konspiracyjna \u201eOlimp\u201d w wojennym Wroc\u0142awiu. Wyd. Dolno\u015bl\u0105skie, Wroc\u0142aw 1989.
\n<\/span>Juliusz Bartosz \u2013 Ludzie ze znakiem \u201eP\u201d. Wyd. Ossolineum, Wroc\u0142aw1969.
\n<\/span>www.youtube.com\/watch?v=X_qjjoFelQA<\/a> – 80.rocznica aresztowania cz\u0142onk\u00f3w PRO Olimp<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

84. lata temu 5 czerwca 1942 roku te\u017c by\u0142 pi\u0105tek, kiedy gestapo zastawia \u201ekocio\u0142\u201d w mieszkaniu na czwartym pi\u0119trze kamienicy u zbiegu ulic Jahnstrasse 7 (dzisiaj ul. Sokolnicza) i Neue …<\/span> Czytaj dalej →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":2871,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[31],"tags":[],"class_list":["post-2858","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-powidzki-andrzej"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2858","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2858"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2858\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2873,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2858\/revisions\/2873"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2871"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2858"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2858"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2858"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}