{"id":2972,"date":"2026-06-18T15:54:10","date_gmt":"2026-06-18T13:54:10","guid":{"rendered":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/?p=2972"},"modified":"2026-06-18T15:54:10","modified_gmt":"2026-06-18T13:54:10","slug":"czarna-karta-w-historii-truskawca-i-ukrainy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/2026\/06\/18\/czarna-karta-w-historii-truskawca-i-ukrainy\/","title":{"rendered":"Czarna karta w historii Truskawca i Ukrainy"},"content":{"rendered":"

Truskawiec, kurort po\u0142o\u017cony na malowniczym przedg\u00f3rzu Karpat od ponad osiemdziesi\u0119ciu lat nie nale\u017cy do Polski, ale do Ukrainy. Ju\u017c w czasach przed pierwsz\u0105 i drug\u0105 wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105 imponowa\u0142 elegancj\u0105 i walorami leczniczymi, ze s\u0142ynn\u0105 wod\u0105 mineraln\u0105 \u201eNaftusi\u0105\u201d, przez co mo\u017cna tam by\u0142o leczy\u0107 wiele schorze\u0144 i dolegliwo\u015bci organizmu. Pobyt na kuracji w Truskawcu nale\u017ca\u0142 do niepisanych obowi\u0105zk\u00f3w przedwojennej polskiej elity. W Truskawcu wypoczywa\u0142o i kurowa\u0142o si\u0119 wielu znanych os\u00f3b.<\/span><\/strong><\/p>\n

Z dobrodziejstw kurortu korzystali mi\u0119dzy innymi: Mieczys\u0142aw Fogg \u2013 ambasador polskiej piosenki, daj\u0105cy koncerty w lokalnym Parku Zdrojowym, Hanka Ordon\u00f3wna \u2013 piosenkarka, tancerka i aktorka, r\u00f3wnie\u017c dawa\u0142a koncerty w Truskawcu, Marian Hemar \u2013 lwowianin, satyryk, komediopisarz, autor ponad dw\u00f3ch tysi\u0119cy piosenek, wielu skeczy i dowcip\u00f3w, pracowa\u0142 z Julianem Tuwimem w kabarecie literackim \u201eQui Pro Quo\u201d i innych, W\u0142ada Majewska ze s\u0142ynnym Szczepkiem i To\u0144kiem z \u201eLwowskiej Weso\u0142ej Fali\u201d czyli Kazimierzem Wajd\u0105 i Henrykiem Vogelf\u00fcngerem, s\u0142awny tenor Jan Kiepura i jego \u00f3wczesna narzeczona Zofia Batycka ze Lwowa \u2013 Miss Polonia z 1930 r. znana te\u017c z tego, \u017ce korony odda\u0107 nie chcia\u0142a nowo wybranej miss, popularni aktorzy Eugeniusz Bodo, Aleksander \u017babczy\u0144ski i Adolf Dymsza, medalistki olimpijskie Stanis\u0142awa Walasiewicz\u00f3wna i Halina Konopacka, a z polityk\u00f3w marsza\u0142ek J\u00f3zef Pi\u0142sudski, prezydent Stanis\u0142aw Wojciechowski, premierzy Felicjan S\u0142awoj Sk\u0142adkowski, Wincenty Witos i inni. Znani wojskowi: genera\u0142 Kazimierz Sosnkowski i pu\u0142kownik Stanis\u0142aw Maczek, a tak\u017ce go\u015bcie zagraniczni. Nie spos\u00f3b wszystkich wymieni\u0107.<\/span><\/p>\n

Dzisiaj, turysta lub kuracjusz z Polski spaceruj\u0105cy po centrum Truskawca, zauwa\u017ca w pobli\u017cu skrzy\u017cowania bulwaru Jurija Drohobycza z ulic\u0105 Tarasa Szewczenki dwa pomniki, kt\u00f3re przypominaj\u0105 mu o tragicznych wydarzeniach jakie mia\u0142y miejsce w przedwojennej i wojennej historii Polski. <\/span><\/p>\n

Jeden pomnik upami\u0119tnia dw\u00f3ch boj\u00f3wkarzy Organizacji Ukrai\u0144skich Nacjonalist\u00f3w Wasyla Bi\u0142asa i Dmytra Dany\u0142yszyna<\/b> – ods\u0142oni\u0119ty zosta\u0142 w 23 grudnia 1992 roku, a drugi upami\u0119tania Stepana Bander\u0119 jednego z przyw\u00f3dc\u00f3w Organizacji Ukrai\u0144skich Nacjonalist\u00f3w (OUN \u2013 frakcja rewolucyjna, nazywana tak\u017ce frakcj\u0105 banderowc\u00f3w<\/span>). 18 stycznia 2011 roku Rada Miejska Truskawca nada\u0142a honorowe obywatelstwo miasta Truskawca Stepanowi Banderze.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a>

Truskawiec, pomnik Wasyla Bi\u0142asa i Dmytra Dany\u0142yszyna, fot. Andrzej Powidzki<\/p><\/div>\n

W Truskawcu, 29 sierpnia 1931 roku boj\u00f3wkarze Organizacji Ukrai\u0144skich Nacjonalist\u00f3w (OUN) dokonali udanego zamachu na przebywaj\u0105cym na kuracji Tadeuszu Ho\u0142\u00f3wko \u2013 polskim po\u015ble do Sejmu, naczelniku Wydzia\u0142u Wschodniego w Departamencie Politycznym Ministerstwa Spraw Zagranicznych, zwolennika ugody polsko \u2013 ukrai\u0144skiej. Rozmowy Tadeusza Ho\u0142\u00f3wki z dzia\u0142aczami najwi\u0119kszej partii, Ukrai\u0144skim Zjednoczeniem Narodowo \u2013 Demokratycznym (UNDO), maj\u0105ce miejsce w lutym 1931 roku, zaniepokoi\u0142y nacjonalist\u00f3w ukrai\u0144skich, kt\u00f3rzy zacz\u0119li wysy\u0142a\u0107 do ukrai\u0144skich zwolennik\u00f3w porozumienia anonimowe wyroki \u015bmierci za \u201ekonszachty z Lachami\u201d. <\/span><\/p>\n

Zamachowcy przedostali si\u0119 wczesnym wieczorem, podczas burzy, na teren pensjonatu prowadzonego przez greckokatolickie siostry bazylianki, gdzie wypoczywa\u0142 Tadeusz Ho\u0142\u00f3wko i zastrzelili polityka w jego pokoju, oddaj\u0105c do niego sze\u015b\u0107 strza\u0142\u00f3w. Cztery ugodzi\u0142y w g\u0142ow\u0119, dwa w okolic\u0119 obojczyka. <\/span><\/p>\n

\"\"<\/a>

Warszawa 1.09.1931r., pogrzeb Tadeusza Ho\u0142\u00f3wki, fot. NAC.<\/p><\/div>\n

Zamachowcom uda\u0142o si\u0119 zbiec, wpadli dopiero w listopadzie 1932 roku, kiedy zostali zatrzymani podczas nieudanego napadu na poczt\u0119 w Gr\u00f3dku Jagiello\u0144skim. Obaj przyznali si\u0119 do morderstwa Tadeusza Ho\u0142\u00f3wki. Sprawcami okazali si\u0119 cz\u0142onkowie OUN z Truskawca Wasyl Bia\u0142as i Dmytro Dany\u0142yszyn. Zostali straceni we Lwowie w grudniu 1932 r. na mocy wyroku S\u0105du Dora\u017anego w zwi\u0105zku z napadem na poczt\u0119 w Gr\u00f3dku Jagiello\u0144skim. Prezydent Ignacy Mo\u015bcicki nie skorzysta\u0142 w stosunku do nich z prawa \u0142aski. <\/span><\/p>\n

Motywem zbrodni Ukrai\u0144c\u00f3w by\u0142o usuni\u0119cie k\u0142opotliwego cz\u0142owieka, kt\u00f3rego polityka os\u0142abia\u0142a ukrai\u0144ski sprzeciw wobec polskich rz\u0105d\u00f3w. Ugoda bowiem by\u0142a zdecydowanie zwalczana przez wojuj\u0105cych nacjonalist\u00f3w ukrai\u0144skich. Tak wi\u0119c Tadeusz Ho\u0142\u00f3wko sta\u0142 si\u0119 ofiar\u0105 bezwzgl\u0119dnego terroryzmu, wyros\u0142ego na gruncie nienawi\u015bci do wszystkiego co polskie. Zamach ten, pot\u0119piony przez liczne \u015brodowiska ukrai\u0144skie, zniweczy\u0142 rysuj\u0105c\u0105 si\u0119 szans\u0119 na normalizacj\u0119 stosunk\u00f3w polsko \u2013 ukrai\u0144skich i zaostrzy\u0142 narastaj\u0105ce antagonizmy mi\u0119dzy Polakami i Ukrai\u0144cami na kresach. <\/span><\/p>\n

Drugi, to pomnik Stepana Bandery<\/b>, jednego z przyw\u00f3dc\u00f3w Organizacji Ukrai\u0144skich Nacjonalist\u00f3w (OUN), przed II wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105 by\u0142 organizatorem wielu akcji terrorystycznych, mi\u0119dzy innymi zamachu na \u00f3wczesnego polskiego ministra spraw wewn\u0119trznych Bronis\u0142awa Pierackiego, zamordowanego 15 czerwca 1934 roku przez dzia\u0142acza OUN Hryhorija Maciejk\u0119 ps. \u201eHonta\u201d. Zamachowiec nie zosta\u0142 schwytany, uda\u0142o mu si\u0119 zbiec za granic\u0119 i nigdy nie os\u0105dzono go za zamordowanie Pierackiego. Morderstwo mia\u0142o by\u0107 odpowiedzi\u0105 na aresztowania, kt\u00f3rych dokona\u0142y polskie w\u0142adze po nieudanym napadzie nacjonalist\u00f3w ukrai\u0144skich na poczt\u0119 w Gr\u00f3dku Jagiello\u0144skim.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a>

Truskawiec, pomnik Stepana Bander, fot. Andrzej Powidzki<\/p><\/div>\n

Bronis\u0142aw Pieracki sprawuj\u0105c funkcj\u0119 ministra pragn\u0105\u0142 doprowadzi\u0107 do porozumienia si\u0119 z obywatelami narodowo\u015bci ukrai\u0144skiej, nie uznaj\u0105c jednak\u017ce dzia\u0142a\u0144 organizacji nacjonalistycznych. By\u0142a to polityka podobna do tej, kt\u00f3r\u0105 stosowa\u0142 wobec narodu ukrai\u0144skiego Tadeusz Ho\u0142\u00f3wko. Konsekwencj\u0105 tego zamachu dokonanego przez ukrai\u0144skich nacjonalist\u00f3w by\u0142o ostateczne zaprzepaszczenie szans na jakiekolwiek pr\u00f3by dialogu dla stworzenia pozytywnych relacji polsko-ukrai\u0144skich. Dzia\u0142acze Organizacji Ukrai\u0144skich Nacjonalist\u00f3w osi\u0105gn\u0119li sw\u00f3j cel.<\/span><\/p>\n

Akt oskar\u017cenia zarzuca\u0142 Stepanowi Banderze nak\u0142anianie Hryhorija Maciejki do zab\u00f3jstwa i pomoc w przygotowaniu zab\u00f3jstwa poprzez przekazania pieni\u0119dzy i broni. Bandera zosta\u0142 skazany na kar\u0119 \u015bmierci z zamian\u0105 na kar\u0119 do\u017cywotniego wi\u0119zienia (na mocy amnestii). Kar\u0119 odbywa\u0142 w polskich najci\u0119\u017cszych wi\u0119zieniach do wrze\u015bnia 1939 roku. We wrze\u015bniu 1939 roku zosta\u0142 zwolniony i kontynuowa\u0142 nacjonalistyczn\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107, mi\u0119dzy innymi wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105c z Niemcami utworzy\u0142 batalion \u201eNachtigall\u201d, z\u0142o\u017cony z Ukrai\u0144c\u00f3w i Niemc\u00f3w – w ramach jednostki Wehrmachtu. <\/span><\/p>\n

Stepan Bandera w 1940 roku, po roz\u0142amie w OUN obj\u0105\u0142 przyw\u00f3dztwo w OUN\u2013R (OUN \u2013 frakcja rewolucyjna<\/span>), nazywana tak\u017ce OUN\u2013B (OUN \u2013 frakcja banderowc\u00f3w<\/span>). 30 czerwca 1941 roku Bandera og\u0142osi\u0142 we Lwowie powstanie niepodleg\u0142ej Ukrainy, co spotka\u0142o si\u0119 z ostr\u0105 reakcj\u0105 ze strony Niemiec. Zostaje aresztowany i osadzony w obozie koncentracyjnym w Sachsenhausen. Umieszczono go w bloku dla wi\u0119\u017ani\u00f3w specjalnych. B\u0119d\u0105c w obozie koncentracyjnym w dalszym ci\u0105gu mia\u0142 wp\u0142yw na dzia\u0142ania OUN-B, w tym na powsta\u0142e w 1942 roku jego podziemne zbrojne rami\u0119, kt\u00f3rym by\u0142a Ukrai\u0144ska Powsta\u0144cza Armia (UPA). Niemcy uwolni\u0142y Bander\u0119 z Sachsenhausen 27 wrze\u015bnia 1944 roku na mocy nieformalnego uk\u0142adu z UPA o wsp\u00f3\u0142pracy dywersyjnej przeciwko ZSRR. <\/span><\/p>\n

Po zako\u0144czeniu drugiej wojny \u015bwiatowej Stepan Bandera nadal przewodzi\u0142 ukrai\u0144skim organizacjom nacjonalistycznym. Swoj\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 organizowa\u0142 z ameryka\u0144skiej strefy okupacyjnej Niemiec (RFN), z siedziby pod Monachium. Ukrywa\u0142 si\u0119 pod fa\u0142szywym nazwiskiem Stefan Pobiel.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a>

Warszawa 17.06.1934 r., pogrzeb Bronis\u0142awa Pierackiego, fot. pl.wikipedia.org.<\/p><\/div>\n

Zgin\u0105\u0142 w zamachu 15 pa\u017adziernika 1959 roku w Monachium. Dzi\u015b wiemy, \u017ce morderstwa dokona\u0142 Bohdan Staszy\u0144ski, agent KGB za pomoc\u0105 specjalnej rurki szklanej wype\u0142nionej kwasem pruskim, kt\u00f3rym prysn\u0105\u0142 w twarz Bandery. Wdychanie opar kwasu wywo\u0142a\u0142o objawy zbli\u017cone do ataku serca i uniemo\u017cliwi\u0142o praktycznie prawid\u0142owe wykrycie przyczyny zgonu. <\/span><\/p>\n

***<\/span><\/p>\n

Konflikt polsko – ukrai\u0144ski w latach wojny w 1943 roku si\u0119gn\u0105\u0142 apogeum, czego skutkiem by\u0142o ludob\u00f3jstwo na polskiej ludno\u015bci cywilnej na Wo\u0142yniu. <\/span><\/p>\n

Niedziela 11 lipca 1943 roku, by\u0142 to kulminacyjny dzie\u0144 wielkiego mordu na Polakach – Rze\u017a Wo\u0142y\u0144ska, kt\u00f3ry przeszed\u0142 do historii jako Krwawa Niedziela na Wo\u0142yniu. <\/b><\/span><\/p>\n

Zleceniodawc\u0105 Zbrodni Wo\u0142y\u0144skiej by\u0142 OUN, a wykonawc\u0105 by\u0142a podporz\u0105dkowana Stepanowi Banderze UPA oraz ludno\u015b\u0107 ukrai\u0144ska uczestnicz\u0105ca w mordach swoich s\u0105siad\u00f3w. 28 – 31 sierpnia 1943 roku kontynuowano antypolsk\u0105 akcj\u0119 na Wo\u0142yniu w miejscowo\u015bciach kt\u00f3re z ro\u017cnych przyczyn ludob\u00f3jstwo omin\u0119\u0142o.<\/span><\/p>\n

Natomiast w kwietniu 1944 roku UPA kierowana przez Romana Szuchewycza ps. \u201eTaras Czuprynka\u201d, rozpocz\u0119\u0142a antypolsk\u0105 akcj\u0119 w Ma\u0142opolsce Wschodniej. Mia\u0142a ona by\u0107 w za\u0142o\u017ceniu nie tak drastyczna, jak przeprowadzona na Wo\u0142yniu. Zamierzano zmusi\u0107 Polak\u00f3w do opuszczenia dom\u00f3w pod gro\u017ab\u0105 \u015bmierci. W przypadku odmowy mieli by\u0107 zabijani tylko m\u0119\u017cczy\u017ani. W praktyce cz\u0119sto dochodzi\u0142o do zbrodni na wszystkich mieszka\u0144cach. W zbrodniach opr\u00f3cz cz\u0142onk\u00f3w UPA wzi\u0119li udzia\u0142 ukrai\u0144scy \u017co\u0142nierze, ochotnicy do dywizji SS \u201eGalizien\u201d.<\/span><\/p>\n

Wed\u0142ug szacunk\u00f3w polskich historyk\u00f3w ukrai\u0144scy nacjonali\u015bci zamordowali oko\u0142o 100 tysi\u0119cy Polak\u00f3w. Lista zabitych daj\u0105cych si\u0119 wyliczy\u0107 z imienia i nazwiska obejmuje oko\u0142o 35 tysi\u0119cy os\u00f3b, a to, co powy\u017cej tej liczby, wynika z wizji wydarze\u0144, a nie z jakichkolwiek uzasadnionych szacunk\u00f3w. Terror UPA spowodowa\u0142, \u017ce setki tysi\u0119cy Polak\u00f3w opu\u015bci\u0142y swoje domy, uciekaj\u0105c do centralnej Polski.<\/span><\/p>\n

Tragiczne wydarzenia z Kres\u00f3w Wschodnich nie mog\u0105 by\u0107 zapomniane, naszym obowi\u0105zkiem jest g\u0142oszenie prawdy o zbrodniach, kt\u00f3rych dopu\u015bcili si\u0119 Ukrai\u0144cy podczas drugiej wojny \u015bwiatowej, jak i po jej zako\u0144czeniu \u2013 jest to jedna z wielu czarnych kart historii Ukrainy<\/b><\/span>. <\/span><\/span><\/p>\n

Na terenie Wo\u0142ynia i Ma\u0142opolski Wschodniej w miejscach pope\u0142nionych zbrodni ci\u0105gle s\u0105 stawiane i ods\u0142aniane upami\u0119tniaj\u0105ce pomniki. Tak\u017ce, we wszystkich regionach Polski mo\u017cna spotka\u0107 wiele symbolicznych pomnik\u00f3w i tablic upami\u0119tniaj\u0105cych ludob\u00f3jstwo na Kresach Wschodnich, dokonane r\u0119kami Ukrai\u0144c\u00f3w. Jedno z takich miejsc znajduje si\u0119 w miejscowo\u015b\u0107 W\u0119gliniec w wojew\u00f3dztwie dolno\u015bl\u0105skim. W W\u0119gli\u0144cu, 11 lipca 1998 roku ods\u0142oni\u0119to symboliczny pomnik z inskrypcj\u0105: \u201ePami\u0119ci cz\u0142onk\u00f3w rodzin Kres\u00f3w Wschodnich, kt\u00f3rzy cierpieli i gin\u0119li za to, \u017ce byli Polakami\u201d<\/i><\/span><\/p>\n

\"\"<\/a>

W\u0119gliniec, symboliczny pomnik na Skwerze Podolskim, fot. Andrzej Powidzki<\/p><\/div>\n

Sejm Rzeczypospolitej Polskiej na mocy uchwa\u0142y ustanowi\u0142<\/span> dzie\u0144 <\/span>11 lipca \u2013 rocznic\u0119 apogeum zbrodni – Narodowym Dniem Pami\u0119ci Ofiar Ludob\u00f3jstwa dokonanego przez ukrai\u0144skich nacjonalist\u00f3w na obywatelach II Rzeczypospolitej Polskiej<\/b><\/span>.<\/span> (<\/span>M.P. z 2016, poz. 726<\/span><\/span>).<\/span><\/span><\/p>\n

Andrzej Powidzki<\/b><\/span><\/p>\n

\u0179R\u00d3D\u0141O:
\n<\/i><\/span><\/span>www.historykon.pl<\/a> \u2013 Kurorty i wypoczynek II RP \u2013 Truskawiec.
\n<\/span><\/span>www.kresy24.pl\/tag\/zbrodnia-wolynska\/<\/a>
\n<\/span><\/span>www.kresy24.pl\/tag\/sejm\/<\/a>
\n<\/span><\/span>www.pl.wikipedia.org<\/a> <\/span><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Truskawiec, kurort po\u0142o\u017cony na malowniczym przedg\u00f3rzu Karpat od ponad osiemdziesi\u0119ciu lat nie nale\u017cy do Polski, ale do Ukrainy. Ju\u017c w czasach przed pierwsz\u0105 i drug\u0105 wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105 imponowa\u0142 elegancj\u0105 i …<\/span> Czytaj dalej →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":2976,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[31],"tags":[],"class_list":["post-2972","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-powidzki-andrzej"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2972","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2972"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2972\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2978,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2972\/revisions\/2978"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2976"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2972"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2972"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2972"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}