{"id":3120,"date":"2026-07-26T11:08:40","date_gmt":"2026-07-26T09:08:40","guid":{"rendered":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/?p=3120"},"modified":"2026-07-26T11:08:40","modified_gmt":"2026-07-26T09:08:40","slug":"w-holdzie-ofiarom-ludobojstwa-dokonanego-przez-oun-i-upa-na-ziemiach-wschodnich-ii-rzeczypospolitej-polskiej-wroclaw-uczcil-83-rocznice-krwawej-niedzieli-na-wolyniu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/2026\/07\/26\/w-holdzie-ofiarom-ludobojstwa-dokonanego-przez-oun-i-upa-na-ziemiach-wschodnich-ii-rzeczypospolitej-polskiej-wroclaw-uczcil-83-rocznice-krwawej-niedzieli-na-wolyniu\/","title":{"rendered":"W ho\u0142dzie ofiarom ludob\u00f3jstwa dokonanego przez OUN i UPA na ziemiach wschodnich II Rzeczypospolitej Polskiej. Wroc\u0142aw uczci\u0142 83. rocznic\u0119 krwawej niedzieli na Wo\u0142yniu"},"content":{"rendered":"

Ludno\u015b\u0107 polska zamieszkuj\u0105ca Kresy Wschodnie Rzeczypospolitej, Wo\u0142y\u0144 i Ma\u0142opolsk\u0119 Wschodni\u0105 (<\/span>wojew\u00f3dztwo lwowskie, tarnopolskie i stanis\u0142awowskie), <\/span>a tak\u017ce wojew\u00f3dztwa: lubelskie i poleskie, zazna\u0142a w czasie II wojny \u015bwiatowej eksterminacji zar\u00f3wno ze strony okupant\u00f3w (<\/span>zbrodnie pope\u0142nione przez Rosjan \u2013 komunist\u00f3w i Niemc\u00f3w \u2013 nazist\u00f3w<\/span>), jak i mniejszo\u015bci narodowych. Jednak g\u0142\u00f3wnymi sprawcami byli Ukrai\u0144cy z Organizacji Nacjonalist\u00f3w Ukrai\u0144skich (OUN), a potem Ukrai\u0144skiej Armii Powsta\u0144czej (UPA).<\/span><\/span><\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Ukrai\u0144cy wzorem nazistowskich Niemiec, postanowili stworzy\u0107 grunt pod budow\u0119 przysz\u0142ego, w\u0142asnego pa\u0144stwa poprzez eksterminacj\u0119 ludno\u015bci nieb\u0119d\u0105cej rdzennie ukrai\u0144sk\u0105: <\/span>\u201eKTO NIE UKRAINIEC NA UKRAI\u0143SKIEJ ZIEMI \u2013 TEMU \u015aMIER\u0106. HISTORYCZNYM NASZYM WROGOM \u2013 POLAKOM, W\u0118GROM I \u017bYDOM \u2013 IM WSZYSTKIM \u015aMIER\u0106\u201d<\/span> – (<\/span>fragment ulotki OUN<\/span>).<\/span><\/span><\/p>\n

Niemcy wraz z pozostaj\u0105cymi na ich s\u0142u\u017cbie policjantami innych narodowo\u015bci, w tym tak\u017ce ukrai\u0144skiej, bardzo szybko przeprowadzili eksterminacj\u0119 \u017byd\u00f3w przebywaj\u0105cych na tych terenach. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce bezkarnie mo\u017cna dokona\u0107 ludob\u00f3jstwa na wielk\u0105 skal\u0119. By\u0142a to wyra\u017ana wskaz\u00f3wka i zach\u0119ta dla OUN-UPA do rozwi\u0105zania tymi samymi metodami problemu ludno\u015bci polskiej, kt\u00f3ra pomimo nawo\u0142ywa\u0144 i gr\u00f3\u017ab nie zamierza\u0142a opuszcza\u0107 swoich domostw.<\/span><\/span><\/p>\n

Wed\u0142ug szacunku polskich historyk\u00f3w oraz Instytutu Pami\u0119ci Narodowej, w latach 1939 \u2013 1946 nacjonali\u015bci ukrai\u0144scy z ONU-UPA oraz innych formacji nacjonalistycznych dzia\u0142aj\u0105cych na ziemiach Kres\u00f3w Wschodnich II Rzeczypospolitej Polskiej (wojew\u00f3dztwa: wo\u0142y\u0144skie, tarnopolskie, stanis\u0142awowskie, lwowskie, poleskie) oraz obecnych wojew\u00f3dztw lubelskiego i podkarpackiego dokonali na ludno\u015bci polskiej zbrodni ludob\u00f3jstwa. Zamordowali ponad sto tysi\u0119cy Polak\u00f3w, g\u0142\u00f3wnie mieszka\u0144c\u00f3w wsi, zniszczyli ich mienie i doprowadzili do uchod\u017astwa z Kres\u00f3w Wschodnich II Rzeczypospolitej setek tysi\u0119cy Polak\u00f3w. Ich dok\u0142adna liczba do dzi\u015b nie jest znana. W\u015br\u00f3d zamordowanych obok Polak\u00f3w byli tak\u017ce \u017bydzi, Ormianie, Czesi, przedstawiciele innych mniejszo\u015bci narodowych, a tak\u017ce Ukrai\u0144cy, kt\u00f3rzy stan\u0119li po stronie ofiar. Przypominaj\u0105c zbrodnie nacjonalist\u00f3w ukrai\u0144skich, nie mo\u017cna przemilcze\u0107 polskich akcji odwetowych na ukrai\u0144skie wioski, w wyniku kt\u00f3rych tak\u017ce gin\u0119\u0142a ludno\u015b\u0107 cywilna.<\/span><\/span><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Ju\u017c w okresie mi\u0119dzywojennym nacjonali\u015bci ukrai\u0144scy dokonywali na terytorium II RP licznych akt\u00f3w terroru, w tym zbrodni zar\u00f3wno na Polakach, jak i na lojalnych wobec pa\u0144stwa Ukrai\u0144cach. Do eskalacji przemocy wobec Polak\u00f3w dosz\u0142o u schy\u0142ku kampanii wrze\u015bniowej i w pa\u017adzierniku 1939 roku. <\/span><\/span><\/p>\n

Na pocz\u0105tku 1943 roku w przyw\u00f3dczych kr\u0119gach OUN Stepana Bandery zapad\u0142a decyzja o realizacji \u201eostatecznego rozwi\u0105zania\u201d w stosunku do ludno\u015bci polskiej \u2013 usuni\u0119cia jej z ukrai\u0144skich teren\u00f3w etnicznych w celu zbudowania niepodleg\u0142ego pa\u0144stwa ukrai\u0144skiego. Na pierwszy ogie\u0144 posz\u0142a wie\u015b wo\u0142y\u0144ska. Przybyli tam agitatorzy i boj\u00f3wkarze z Ma\u0142opolski. Obiecywali Ukrai\u0144com woln\u0105 Ukrain\u0119, bogactwa z polskich dom\u00f3w, polskie ziemie i wzywali otwarcie do mordowania Polak\u00f3w.<\/span><\/span><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Terrorem i propagand\u0105 wymusili wkr\u00f3tce absolutne pos\u0142usze\u0144stwo. Przeciwnik\u00f3w eksterminacji bez lito\u015bci zabijano. Zacz\u0119to propagowa\u0107 w\u015br\u00f3d Ukrai\u0144c\u00f3w straszne, wzywaj\u0105ce do nienawi\u015bci i mord\u00f3w has\u0142a. Mia\u0142 w tym sw\u00f3j udzia\u0142 tak\u017ce kler greckokatolicki, nak\u0142aniaj\u0105c do zbrodni, czasem nawet wsp\u00f3\u0142dzia\u0142aj\u0105c w jej realizacji. <\/span><\/span><\/p>\n

Narz\u0119dziem OUN by\u0142a UPA oraz formacje zbrojne Ukrai\u0144skiej Narodowej (<\/span>Ludowej<\/span>) Samoobrony, tj. uzbrojona ludno\u015b\u0107 przygotowana do ataku po otrzymaniu rozkazu.<\/span><\/span><\/p>\n

Tysi\u0105ce uzbrojonych i przeszkolonych przez Niemc\u00f3w policjant\u00f3w ukrai\u0144skich, zaprawionych w przeprowadzaniu masowych mord\u00f3w na \u017bydach, w marcu i kwietniu 1943 roku zdezerterowa\u0142o i na rozkaz przyw\u00f3dcy OUN zasili\u0142o istniej\u0105ce boj\u00f3wki UPA, przyst\u0119puj\u0105c do masowego wymordowywania Polak\u00f3w i innych narodowo\u015bci, przede wszystkim czeskiej i Ukrai\u0144c\u00f3w, sprzeciwiaj\u0105cych si\u0119 ludob\u00f3jstwu. <\/span><\/span><\/p>\n

Do najwi\u0119kszych mord\u00f3w na Polakach dosz\u0142o w 1943 roku. Zapocz\u0105tkowa\u0142 je w lutym atak boj\u00f3wek bulbowskich na koloni\u0119 Paro\u015bla I na Wo\u0142yniu, w kt\u00f3rego trakcie zgin\u0119\u0142o 173 Polak\u00f3w. W okresie Wielkanocy zgin\u0119\u0142o oko\u0142o 1300 Polak\u00f3w, w co najmniej 57 miejscowo\u015bciach. <\/span><\/span><\/p>\n

Apogeum zbrodni nast\u0105pi\u0142o w niedziel\u0119 11 lipca 1943 roku, kiedy to ukrai\u0144scy nacjonali\u015bci zaatakowali blisko sto polskich miejscowo\u015bci i wiele ko\u015bcio\u0142\u00f3w, gdzie schronili si\u0119 Polacy i dokonywali masakry. Mordowano ksi\u0119\u017cy przy o\u0142tarzach, dzieci, ca\u0142e rodziny. Dzie\u0144 ten zosta\u0142 nazwany \u201ekrwaw\u0105 niedziel\u0105\u201d.<\/b><\/span><\/span><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Nie by\u0142 to ani pierwszy, ani ostatni dzie\u0144 krwawych, tragicznych dni Kres\u00f3w Wschodnich. Mordowano Polak\u00f3w w spos\u00f3b okrutny, wszystkich od niemowl\u0105t do starc\u00f3w. Szanse na ratunek by\u0142y niewielkie, je\u015bli si\u0119 zwa\u017cy, \u017ce na wsi wo\u0142y\u0144skiej na jednego Polaka przypada\u0142o pi\u0119ciu Ukrai\u0144c\u00f3w, a inteligencja, kt\u00f3ra mog\u0142aby pom\u00f3c i zorganizowa\u0107 ludzi do obrony, zosta\u0142a zdziesi\u0105tkowana lub wywieziona przez Rosjan.<\/span><\/span><\/p>\n

Ludno\u015bci polskiej nie mie\u015bci\u0142o si\u0119 w g\u0142owie, \u017ce kto\u015b z Ukrai\u0144c\u00f3w przyjdzie do ich domu, obrabuje i bez przyczyny wymorduje ca\u0142\u0105 rodzin\u0119. Dlatego do ko\u0144ca nie chcieli opuszcza\u0107 swych gospodarstw. Gin\u0119li zdumieni i przera\u017ceni tym, \u017ce m\u0119cze\u0144ska nierzadko \u015bmier\u0107 spotyka ich z r\u0119ki dobrego znajomego czy krewnego. Polacy, kt\u00f3rzy ocaleli z pogrom\u00f3w, uciekali do lasu, na bagna, ukrywali si\u0119 w zbo\u017cu, kra\u0144cowo wyczerpani, g\u0142odni i zmaltretowani. Czasami Ukrai\u0144cy ukrywali swych s\u0105siad\u00f3w lub krewnych \u2013 Polak\u00f3w. Ale gdy wychodzi\u0142o to na jaw, byli bez lito\u015bci mordowani za okazane serce.<\/span><\/span><\/p>\n

W niekt\u00f3rych polskich miejscowo\u015bciach pr\u00f3bowano si\u0119 ratowa\u0107 organizuj\u0105c pododdzia\u0142y samoobrony, cho\u0107 najcz\u0119\u015bciej z powodu braku broni ich dzia\u0142alno\u015b\u0107 ogranicza\u0142a si\u0119 do wystawiania wart i ostrzegania mieszka\u0144c\u00f3w przed napadem.<\/span><\/span><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Dopiero p\u00f3\u017anym latem 1943 roku, kiedy wi\u0119kszo\u015b\u0107 powiat\u00f3w Wo\u0142ynia zosta\u0142a \u201eodpolszczona\u201d, Armia Krajowa przyst\u0105pi\u0142a do organizowania, g\u0142\u00f3wnie z m\u0142odzie\u017cy, oddzia\u0142\u00f3w partyzanckich, kt\u00f3re mia\u0142y wspom\u00f3c ostatnie broni\u0105ce si\u0119 przed upowcami pododdzia\u0142y lokalnej samoobrony. <\/span><\/span><\/p>\n

Oddzia\u0142y partyzanckie 28 stycznia 1944 przeorganizowano w 27. Wo\u0142y\u0144sk\u0105 Dywizj\u0119 Piechoty Armii Krajowej i przeprowadzono 16 wi\u0119kszych akcji bojowych przeciw zgrupowaniom UPA. W\u00f3wczas prawie ca\u0142y Wo\u0142y\u0144 by\u0142 ju\u017c spustoszony. Jeszcze przed wkroczeniem Armii Czerwonej Polacy zostali na tym terenie we wsiach w wi\u0119kszo\u015bci okrutnie unicestwieni, ich dobytek spalony lub zrabowany.<\/span><\/span><\/p>\n

Szacuje si\u0119, \u017ce ilo\u015b\u0107 wymordowanych Polak\u00f3w na Wo\u0142yniu wynosi\u0142a oko\u0142o 60 tysi\u0119cy os\u00f3b. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 potencjalnych \u015bwiadk\u00f3w zgin\u0119\u0142a, nie mog\u0105c \u015bwiadczy\u0107 o zbrodni. Sprawcy zacierali za sob\u0105 \u015blady. By\u0142o to ludob\u00f3jstwo wyj\u0105tkowe, obj\u0119\u0142o wszystkich Polak\u00f3w od nienarodzonych dzieci i niemowl\u0105t po starc\u00f3w, bez r\u00f3\u017cnicy p\u0142ci. <\/span><\/span><\/p>\n

W mordach uczestniczy\u0142a lokalna ukrai\u0144ska ludno\u015b\u0107, s\u0105siedzi, bandy uzbrojone w siekiery, wid\u0142y, w tym tak\u017ce kobiety i dzieci, zajmuj\u0105ce si\u0119 grabie\u017c\u0105, podpaleniami i dobijaniem rannych. Wyst\u0105pi\u0142o tu nieznane w historii zjawisko mord\u00f3w na cz\u0142onkach najbli\u017cszej rodziny. Cz\u0119sto przymuszano \u017con\u0119 lub m\u0119\u017ca do w\u0142asnor\u0119cznego zabicia wsp\u00f3\u0142ma\u0142\u017conka i dzieci.<\/span><\/span><\/p>\n

Stosowano taktyk\u0119 spalonej ziemi \u2013 po wymordowaniu Polak\u00f3w i rozgrabieniu ich mienia palono domostwa i zaorywano ziemi\u0119. Przy okazji niszczono budynki publiczne, szko\u0142y, ko\u015bcio\u0142y, kaplice, dwory i pa\u0142ace.<\/span><\/span><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Od lutego 1944 roku mordy banderowskie rozla\u0142y si\u0119 szerok\u0105 fal\u0105 po wojew\u00f3dztwach Ma\u0142opolski Wschodniej. Do akt\u00f3w szczeg\u00f3lnego okrucie\u0144stwa dochodzi\u0142o w wojew\u00f3dztwie tarnopolskim i niekt\u00f3rych rejonach stanis\u0142awowskiego.<\/span><\/span><\/p>\n

Napastnicy, aby ukry\u0107 swe pochodzenie, podawali si\u0119 za policjant\u00f3w lub radzieckich partyzant\u00f3w. Podobnie, po ka\u017cdym mordzie, nacjonali\u015bci ukrai\u0144scy puszczali plotki o rzekomych bandach bolszewickich i im przypisywali swe zbrodnie. Nacjonali\u015bci ukrai\u0144scy puszczali w obieg wyolbrzymione i fa\u0142szywe informacje o polskich zbrodniach na cywilnej ludno\u015bci ukrai\u0144skiej, by wzm\u00f3c w niej ch\u0119\u0107 odwetu.<\/span><\/span><\/p>\n

W swych dzia\u0142aniach Polacy byli skr\u0119powani umowami koalicyjnymi, natomiast Ukrai\u0144cy, bez skrupu\u0142\u00f3w manewruj\u0105c mi\u0119dzy dwoma okupantami, wykonali za ich przyzwoleniem plan w stu procentach \u2013 usun\u0119li fizycznie ludno\u015b\u0107 polsk\u0105 z Kres\u00f3w. Wobec trzech wrog\u00f3w: Niemc\u00f3w, Rosjan i Ukrai\u0144c\u00f3w, ludno\u015b\u0107 polska by\u0142a bezradna. <\/span><\/span><\/p>\n

Po wojnie, celem Ukrai\u0144c\u00f3w by\u0142o wyniszczenie i wyp\u0119dzenie Polak\u00f3w z ca\u0142ego tego terenu, spalenie polskich wsi i opanowanie Przemy\u015bla, a w drugim etapie \u201eczyszczenie\u201d z Polak\u00f3w ca\u0142ego terenu a\u017c po Rzesz\u00f3w \u2013 dok\u0105d mia\u0142y si\u0119ga\u0107 granice \u201eWielkiej Ukrainy\u201d. Rosjanie popierali te plany, bo pomaga\u0142y mi\u0119dzy innymi zd\u0142awi\u0107 polskie si\u0142y partyzanckie i wszelkie mo\u017cliwe pr\u00f3by oporu spo\u0142ecze\u0144stwa. <\/span><\/span><\/p>\n

Poza tym, po przewidywanym zaj\u0119ciu tych teren\u00f3w przez si\u0142y UPA, Rosja zyska\u0142aby wygodny pretekst do przy\u0142\u0105czenia ich do swojego terytorium. Jedynym ratunkiem dla ludno\u015bci polskiej i zachowania tych ziem dla Polski by\u0142o wysiedlenie ludno\u015bci ukrai\u0144skiej, stanowi\u0105cej zaplecze UPA. <\/span><\/span><\/p>\n

Operacja \u201eWis\u0142a\u201d, kt\u00f3ra rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 w drugiej po\u0142owie kwietnia 1947 roku, mia\u0142a przyzwolenie moralne i akceptacj\u0119 spo\u0142ecze\u0144stwa polskiego, jako jedyny skuteczny \u015brodek do zako\u0144czenia dalszego przelewu polskiej krwi. Akcj\u0119 t\u0119 nale\u017cy uzna\u0107 za realizowanie na tych terenach polskiej racji stanu i dzia\u0142anie konieczne. Odpowiedzialno\u015b\u0107 za to, \u017ce do niej dosz\u0142o, spada na zbrodnicz\u0105 ideologi\u0119 OUN\u2013UPA i jej wykonawc\u00f3w nielicz\u0105cych si\u0119 z \u017cyciem, zdrowiem i mieniem zwyk\u0142ych ludzi. Zrzucanie na Polsk\u0119 wtedy i dzisiaj winy za to, \u017ce wreszcie skutecznie obroni\u0142a swych obywateli i okrojone terytorium, nale\u017cy uzna\u0107 za nadu\u017cycie.<\/span><\/span><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Pami\u0119\u0107 !<\/b><\/span><\/span><\/p>\n

Tragiczne wydarzenia z Kres\u00f3w Wschodnich nie mog\u0105 by\u0107 zapomniane, naszym obowi\u0105zkiem jest g\u0142oszenie prawdy o zbrodniach, kt\u00f3rych dopu\u015bcili si\u0119 nacjonali\u015bci ukrai\u0144scy podczas drugiej wojny \u015bwiatowej, jak i po jej zako\u0144czeniu \u2013 s\u0105 to czarne karty z historii Ukrainy. <\/span><\/span><\/p>\n

Wroc\u0142awski Pomnik \u2013 Mauzoleum Ofiar Ukrai\u0144skiej Powsta\u0144czej Armii (UPA) to pierwsze w Polsce upami\u0119tnienie ofiar ludob\u00f3jstwa dokonanego przez OUN-UPA na ziemiach wschodnich II Rzeczypospolitej Polskiej. W 1992 roku we Wroc\u0142awiu powsta\u0142o Stowarzyszenie Upami\u0119tnienia Ofiar Zbrodni Ukrai\u0144skich Nacjonalist\u00f3w. By\u0142a to pierwsza w Polsce organizacja, kt\u00f3ra skupia\u0142a rodziny pomordowanych na Kresach Polak\u00f3w. W 1999 roku staraniem stowarzyszenia ods\u0142oni\u0119to pierwszy w Polsce Pomnik-Mauzoleum ofiar zbrodni ukrai\u0144skich nacjonalist\u00f3w spod znaku OUN-UPA, dokonanej w latach 1939-1947. Dzisiaj, we wszystkich regionach Polski mo\u017cna spotka\u0107 wiele symbolicznych pomnik\u00f3w i tablic upami\u0119tniaj\u0105cych zbrodnie ludob\u00f3jstwa na Kresach Wschodnich, dokonane r\u0119kami nacjonalist\u00f3w ukrai\u0144skich.<\/span><\/span><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

W lipcu 2016 roku, po burzliwej dyskusji Sejm Rzeczypospolitej Polskiej przyj\u0105\u0142 uchwa\u0142\u0119 w sprawie oddania ho\u0142du ofiarom ludob\u00f3jstwa dokonanego przez nacjonalist\u00f3w ukrai\u0144skich na obywatelach II Rzeczypospolitej Polskiej w latach 1943-1945 i ustanowi\u0142 dzie\u0144 11 lipca – rocznice apogeum zbrodni<\/span><\/span> <\/b>–<\/span><\/span> Narodowym Dniem Pami\u0119ci Ofiar Ludob\u00f3jstwa dokonanego przez ukrai\u0144skich nacjonalist\u00f3w na obywatelach II Rzeczypospolitej Polskiej<\/b><\/span><\/span>\u00a0<\/span><\/span>(M.P. z 22 lipca 2016. Poz. 726)<\/i><\/span><\/span>. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n

W 2025 roku, 11 lipca nabra\u0142 szczeg\u00f3lnego znaczenia w polskim kalendarzu, gdy\u017c na mocy ustawy z 4 czerwca 2025 roku (<\/span><\/span>Dz.U. 2025, poz. 891<\/i><\/span><\/span>), <\/span><\/span>sta\u0142 si\u0119 \u015bwi\u0119tem pa\u0144stwowym<\/b><\/span><\/span> i otrzyma\u0142 now\u0105 nazw\u0119: <\/span><\/span>Narodowy Dzie\u0144 Pami\u0119ci o Polakach – Ofiarach Ludob\u00f3jstwa dokonanego przez OUN i UPA na ziemiach wschodnich II Rzeczypospolitej Polskiej<\/b><\/span><\/span>. \u015awi\u0119to przypada w rocznic\u0119 tzw. krwawej niedzieli 11 lipca 1943 roku, kt\u00f3ra stanowi symboliczne apogeum masowych mord\u00f3w na Wo\u0142yniu. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n

<\/a> 11 lipca w ca\u0142ej Polsce przypominane s\u0105 ofiary ludob\u00f3jstwa dokonanego przez nacjonalist\u00f3w ukrai\u0144skich na obywatelach polskich, na ziemiach wschodnich II Rzeczypospolitej Polskiej. <\/span><\/span><\/p>\n

We Wroc\u0142awiu oficjalna uroczysto\u015b\u0107 obchod\u00f3w Narodowego Dnia Pami\u0119ci o Polakach – Ofiarach Ludob\u00f3jstwa dokonanego przez OUN i UPA na ziemiach wschodnich II Rzeczypospolitej Polskiej odby\u0142a si\u0119 w <\/span><\/span> sobotnie przedpo\u0142udnie, 11 lipca br. o godz. 10:00 <\/span>na bulwarze Xawerego Dunikowskiego, w miejscu gdzie stoi Pomnik \u2013 Mauzoleum <\/span>Ofiar Ukrai\u0144skiej Powsta\u0144czej Armii.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Przed Pomnik-Mauzoleum upami\u0119tniono ofiary ludob\u00f3jstwa na Kresach oraz podzi\u0119kowano Kresowianom i ich potomkom, a tak\u017ce ludziom dobrej woli, kt\u00f3rzy przez dziesi\u0105tki lat zachowuj\u0105 pami\u0119\u0107 o tamtych wydarzeniach i domagaj\u0105 si\u0119 prawdy, kieruj\u0105c si\u0119 mottem \u201eNie o zemst\u0119, lecz o pami\u0119\u0107 wo\u0142aj\u0105 ofiary\u201d. Ofiary zbrodni pope\u0142nionych przez ukrai\u0144skich nacjonalist\u00f3w do tej pory nie zosta\u0142y w spos\u00f3b nale\u017cyty upami\u0119tnione.<\/span><\/span><\/p>\n

Jak co roku uroczysto\u015b\u0107 zgromadzi\u0142a liczne grono uczestnik\u00f3w, w\u015br\u00f3d nich przedstawicieli parlamentu, w\u0142adz rz\u0105dowych i samorz\u0105dowych zar\u00f3wno wojew\u00f3dztwa dolno\u015bl\u0105skiego, przedstawicieli \u015brodowisk kresowych, sybirackich i kombatanckich, przedstawicieli wojska, s\u0142u\u017cb konsularnych i duchowie\u0144stwa r\u00f3\u017cnych wyzna\u0144. <\/span>W\u015br\u00f3d zgromadzonych byli tak\u017ce bliscy\u00a0i potomkowie\u00a0ofiar tzw. rzezi wo\u0142y\u0144skiej i ludob\u00f3jstwa na Kresach Po\u0142udniowo-Wschodnich oraz mieszka\u0144cy Wroc\u0142awia i tury\u015bci.<\/span><\/span><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Konferansjerem uroczysto\u015bci by\u0142 Jerzy Rudnicki z wroc\u0142awskiego Instytutu Pami\u0119ci Narodowej. Uroczysto\u015b\u0107 u\u015bwietnili \u017co\u0142nierze Wojska Polskiego z Centrum Szkolenia Wojsk In\u017cynieryjnych i Chemicznych we Wroc\u0142awiu, kt\u00f3rzy stanowili kompani\u0119 honorow\u0105 i wojskow\u0105 asyst\u0119 honorow\u0105. <\/span><\/span><\/p>\n

Ponadto by\u0142y cztery poczty sztandarowe: Zwi\u0105zku Strzeleckiego \u201eStrzelec\u201d – Pododdzia\u0142 Wisznia Ma\u0142a – Jednostka Strzelecka nr 3003 im. Orl\u0105t Lwowskich; Polskiej Korporacji Akademickiej Cresovia Leopliensis \u201eKresowia\u201d \u2013 Wroc\u0142aw;<\/span> NSZZ \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d \u2013 Region Dolny \u015al\u0105sk; Stowarzyszenia Dzia\u0142aczy Opozycji Antykomunistycznej oraz os\u00f3b Represjonowanych \u2013 NIEZ\u0141OMNI.<\/span><\/span><\/p>\n

Po od\u015bpiewaniu hymnu pa\u0144stwowego, jako pierwszy g\u0142os zabra\u0142\u00a0 <\/span>Micha\u0142 Siekierka<\/b><\/span>, wiceprezes\u00a0Stowarzyszenia Upami\u0119tnienia Ofiar Zbrodni Ukrai\u0144skich Nacjonalist\u00f3w we Wroc\u0142awiu. W swoim wyst\u0105pieniu wyja\u015bni\u0142, dlaczego to w\u0142a\u015bnie 11 lipca jest tak wa\u017cnym i symbolicznym dniem.\u00a0Przypomnia\u0142, \u017ce ofiar\u0105 sta\u0142a si\u0119 przede wszystkim ludno\u015b\u0107 wiejska, w tym wielodzietne rodziny, g\u0142\u00f3wnie kobiety, a tak\u017ce dzieci, osoby schorowane i starsze. Podkre\u015bli, \u017ce brutalnym mordom towarzyszy\u0142a grabie\u017c mienia oraz likwidacja wszelkich \u015blad\u00f3w polsko\u015bci. Niszczono dziedzictwo kulturowe tych ziem. W szczeg\u00f3lno\u015bci niszczeniu podlega\u0142y ko\u015bcio\u0142y i miejsca kultury. <\/span><\/span><\/p>\n

Prezes Micha\u0142 Siekierka, wskaza\u0142 na potrzeb\u0119 pami\u0119ci. Zaznaczy\u0142, \u017ce w szczeg\u00f3lny spos\u00f3b pami\u0119tamy dzi\u015b o wszystkich Kresowianach. Przede wszystkim o tych, kt\u00f3rzy ju\u017c odeszli, ale przez wiele lat \u2013 tu pod tym Pomnikiem-Mauzoleum, czcili pami\u0119\u0107 o swoich zamordowanych krewnych. Oni – synowie, c\u00f3rki, kuzyni i inni bliscy zamordowanych \u2013 to te\u017c ofiary tej zbrodni, cho\u0107 w nieco innym wymiarze. Wspomnia\u0142 o Janie Zaleskim, jednym z naocznych \u015bwiadk\u00f3w tego ludob\u00f3jstwa, kt\u00f3ry napisa\u0142 niegdy\u015b, \u017ce Kresowian zabito dwukrotnie. Raz – przez ciosy siekier\u0105, natomiast drugi raz \u2013 przez przemilczenie. Jak zauwa\u017cy\u0142, ta druga \u015bmier\u0107 jest gorsza od tej pierwszej. W\u0142a\u015bnie dlatego tak wa\u017cna jest nasza dzisiejsza obecno\u015b\u0107 tu pod tym Pomnikiem-Mauzoleum. To jest w\u0142a\u015bnie symboliczne miejsce poch\u00f3wku os\u00f3b, kt\u00f3re do dzi\u015b nie maj\u0105 godnego miejsca spoczynku \u2013 powiedzia\u0142 prezes Siekierka. <\/span><\/span><\/p>\n

Ponadto g\u0142os zabrali: <\/span><\/span><\/p>\n

Artur Jurkowski<\/b><\/span>, Wicewojewoda Dolno\u015bl\u0105ski, podkre\u015bli\u0142, \u017ce pami\u0119\u0107 historyczna jest obowi\u0105zkiem wsp\u00f3\u0142czesnych pokole\u0144 i zaznaczy\u0142, \u017ce upami\u0119tnianie ofiar nie powinno prowadzi\u0107 do wzajemnej wrogo\u015bci. [\u2026] Musimy m\u00f3wi\u0107 o ofiarach i nazywa\u0107 zbrodnie po imieniu, ale nie mo\u017cemy pozwoli\u0107, aby pami\u0119\u0107 o tragedii sta\u0142a si\u0119 \u017ar\u00f3d\u0142em kolejnych podzia\u0142\u00f3w. Pami\u0119\u0107 nie powinna prowadzi\u0107 do nienawi\u015bci [\u2026]. <\/span><\/span><\/p>\n

Wicewojewoda m\u00f3wi\u0142 te\u017c o wsp\u00f3\u0142czesnych relacjach polsko-ukrai\u0144skich. [\u2026] Trwa\u0142e pojednanie mi\u0119dzy narodami rodzi si\u0119 z prawdy i gotowo\u015bci do wys\u0142uchania siebie nawzajem. W naszych miastach polskie i ukrai\u0144skie dzieci ucz\u0105 si\u0119 razem, rodziny mieszkaj\u0105 obok siebie, a tysi\u0105ce os\u00f3b wsp\u00f3lnie pracuje i buduje lokalne spo\u0142eczno\u015bci. [\u2026].<\/span><\/span><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Pawe\u0142 Gancarz<\/b><\/span>, marsza\u0142ek Wojew\u00f3dztwa Dolno\u015bl\u0105skiego przypomnia\u0142 o szczeg\u00f3lnej roli Dolnego \u015al\u0105ska, jako miejsca, gdzie po wojnie osiedli\u0142y si\u0119 tysi\u0105ce rodzin kresowych. Podkre\u015bli\u0142, \u017ce na Dolno\u015bl\u0105zakach spoczywa szczeg\u00f3lna odpowiedzialno\u015b\u0107 za piel\u0119gnowanie pami\u0119ci o pomordowanych na Kresach oraz za zabieganie o godny poch\u00f3wek ofiar. Przypomia\u0142, \u017ce przez wiele lat nie by\u0142o \u0142atwo m\u00f3wi\u0107 o ludob\u00f3jstwie po imieniu. Cz\u0119sto unikano tego s\u0142owa, ale dzi\u0119ki wytrwa\u0142o\u015bci \u015brodowisk kresowych dzi\u015b 11 lipca jest \u015bwi\u0119tem pa\u0144stwowym i Narodowym Dniem Pami\u0119ci o Polakach \u2013 Ofiarach Ludob\u00f3jstwa dokonanego przez OUN i UPA na ziemiach wschodnich II Rzeczypospolitej Polskiej.<\/span><\/span><\/p>\n

Kamil Dworaczek<\/b><\/span>, dyrektor Oddzia\u0142u Instytutu Pami\u0119ci Narodowej we Wroc\u0142awiu m.in. podkre\u015bli\u0142, \u017ce najnowsze badania socjologiczne prowadzone na Ukrainie pokazuj\u0105, i\u017c 57 procent Ukrai\u0144c\u00f3w uwa\u017ca, \u017ce ka\u017cdy nar\u00f3d powinien pozosta\u0107 przy swojej wizji historii i swoich bohaterach. Zaznaczy\u0142, \u017ce w\u0142a\u015bnie t\u0105 drog\u0105 pod\u0105\u017caj\u0105 ukrai\u0144skie w\u0142adze, mimo, \u017ce nie s\u0142u\u017cy to dobrym relacjom s\u0105siedzkim z Polsk\u0105. <\/span><\/span><\/p>\n

Podkre\u015bli\u0142 te\u017c, \u017ce prawda historyczna nie mo\u017ce by\u0107 przedmiotem politycznych kalkulacji, bo ofiary Wo\u0142ynia zas\u0142uguj\u0105 na pami\u0119\u0107, szacunek i modlitw\u0119 ekumeniczn\u0105. Nie mo\u017cemy patrze\u0107 na zwyk\u0142ych Ukrai\u0144c\u00f3w przez pryzmat OUN i UPA. Badania wskazuj\u0105, ze wielu z nich nie ma o tym wiedzy. Nie s\u0105 winni dokonania zbrodni przez nacjonalist\u00f3w ukrai\u0144skich. Spierajmy si\u0119, lecz w duchu prawdy, odpowiedzialno\u015bci i szacunku, odrzucaj\u0105c nienawi\u015b\u0107. Bo nie o zemst\u0119, lecz o pami\u0119\u0107 i prawd\u0119 wo\u0142aj\u0105 ofiary. <\/span><\/span><\/p>\n

Po przem\u00f3wieniach zosta\u0142a odm\u00f3wiona modlitwa ekumeniczna za ofiary tych zbrodni, tak\u017ce osoby z kolejnych pokole\u0144, kt\u00f3re straci\u0142y w ten spos\u00f3b swoich bliskich. <\/span>Wyrazem ho\u0142du dla ofiar ludob\u00f3jstwa, by\u0142 poprowadzony uroczysty Apel Pami\u0119ci, zako\u0144czony salw\u0105 honorow\u0105: \u201eDla uczczenia ofiar ludob\u00f3jstwa dokonanego przez ukrai\u0144sk\u0105 powsta\u0144cz\u0105 armi\u0119 na Ziemiach Wschodnich dawnej Rzeczypospolitej Polskiej\u201d.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

P<\/span><\/span>o salwie <\/span>przed Pomnikiem-Mauzoleum delegacje sk\u0142ada\u0142y wie\u0144ce i wi\u0105zanki kwiat\u00f3w oraz zapalano znicze pami\u0119ci. Uroczysto\u015b\u0107 zako\u0144czy\u0142 zagrany utw\u00f3r okoliczno\u015bciowy \u201ePie\u015b\u0144 Reprezentacyjna Wojska Polskiego\u201d. <\/span><\/span><\/p>\n

***<\/b><\/span><\/span><\/p>\n

Drug\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 uroczysto\u015bci stanowi\u0142a uroczysta Msza \u015bwi\u0119ta w intencji ofiar ludob\u00f3jstwa dokonanego przez OUN i UPA na ziemiach wschodnich II Rzeczypospolitej Polskiej, sprawowana o godz. 12:00 w ko\u015bciele pw. Naj\u015bwi\u0119tszej Maryi Panny na Piasku. Eucharysti\u0119 sprawowa\u0142 kapelan ks. Marian Rybczy\u0144ski, proboszcz z ko\u015bcio\u0142a Naj\u015bwi\u0119tszej Maryi Panny Cz\u0119stochowskiej w Siekierowicach (gm. Dobroszyce, pow. Ole\u015bnica). Ksi\u0105dz jest opiekunem duchownym – kapelanem Stowarzyszenia Upami\u0119tnienia Ofiar Zbrodni Ukrai\u0144skich Nacjonalist\u00f3w i Jednostki Strzeleckiej nr 3003 im. Orl\u0105t Lwowskich Zwi\u0105zku Strzeleckiego \u201eSTRZELEC\u201d w Trzebnicy.<\/span><\/span><\/p>\n

Andrzej Powidzki
\n<\/span><\/span><\/strong>Wroc\u0142aw, 11 lipca 2026 r.<\/span><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ludno\u015b\u0107 polska zamieszkuj\u0105ca Kresy Wschodnie Rzeczypospolitej, Wo\u0142y\u0144 i Ma\u0142opolsk\u0119 Wschodni\u0105 (wojew\u00f3dztwo lwowskie, tarnopolskie i stanis\u0142awowskie), a tak\u017ce wojew\u00f3dztwa: lubelskie i poleskie, zazna\u0142a w czasie II wojny \u015bwiatowej eksterminacji zar\u00f3wno ze …<\/span> Czytaj dalej →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":3125,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[31],"tags":[],"class_list":["post-3120","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-powidzki-andrzej"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3120","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3120"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3120\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3137,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3120\/revisions\/3137"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3125"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3120"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3120"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3120"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}