{"id":3213,"date":"2026-08-01T19:18:07","date_gmt":"2026-08-01T17:18:07","guid":{"rendered":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/?p=3213"},"modified":"2026-08-01T19:18:07","modified_gmt":"2026-08-01T17:18:07","slug":"wieslaw-domanski-glogowski-fraszki-z-pioniera","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/2026\/08\/01\/wieslaw-domanski-glogowski-fraszki-z-pioniera\/","title":{"rendered":"Wies\u0142aw Doma\u0144ski (G\u0142ogowski) : Fraszki z \u201ePioniera\u201d"},"content":{"rendered":"

27 sierpnia 1945 roku ukaza\u0142 si\u0119 w Legnicy pierwszy numer dziennika \u201ePionier\u201d \u2013 pierwszej codziennej gazety Dolnego \u015al\u0105ska. Jego pierwsze 43 numery by\u0142y redagowane i drukowane w mie\u015bcie nad Kaczaw\u0105, dopiero 44 numer nosz\u0105cy dat\u0119 17 pa\u017adziernika ukaza\u0142 si\u0119 we Wroc\u0142awiu.<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Gazeta \u017cy\u0142a \u017cyciem tworz\u0105cej si\u0119 polskiej spo\u0142eczno\u015bci na Dolnym \u015al\u0105sku, porusza\u0142a wszystkie wa\u017cne tematy zwi\u0105zane z osadnictwem i repolonizacj\u0105 Ziem Odzyskanych. Pisano o problemach wsp\u00f3\u0142\u017cycia z ludno\u015bci\u0105 niemieck\u0105, o stanie bezpiecze\u0144stwa, wszechobecnym szabrze i spekulacji, problemach z zaopatrzeniem i wielu innych.<\/p>\n

Pocz\u0105wszy od pierwszego numeru, w \u201ePionierze\u201d zacz\u0119\u0142y si\u0119 pojawia\u0107 drobne utwory satyryczne \u2013 fraszki, kt\u00f3re odnosi\u0142y si\u0119 do aktualnych problem\u00f3w spo\u0142ecznych.<\/p>\n

Autorem ich by\u0142 red. Wies\u0142aw G\u0142ogowski, u\u017cywaj\u0105cy r\u00f3wnie\u017c drugiego nazwiska Doma\u0144ski.<\/p>\n

Warto zapozna\u0107 si\u0119 z tymi utworami, poniewa\u017c pokazuj\u0105 one to czym \u017cy\u0142a w\u00f3wczas polska pionierska spo\u0142eczno\u015b\u0107 Dolnego \u015al\u0105ska.<\/p>\n

Grzegorz Wojciechowski<\/strong><\/p>\n

\n

Fraszki \u201ePioniera\u201d<\/b><\/p>\n

Eldorado<\/b><\/p>\n

Na Zach\u00f3d! \u2014 krzycz\u0105 plakaty,<\/p>\n

Na\u201d Zach\u00f3d\u2019 \u00a0\u2014 do Eldorado,<\/p>\n

Kraj pi\u0119kny, \u017cyzny, bogaty\u2026<\/p>\n

Wi\u0119c jad\u0105, jad\u0105, jad\u0105\u2026<\/p>\n

 <\/p>\n

Wroc\u0142aw, Lignica, Zgorzelec<\/p>\n

I milion miast jeszcze i wsi.<\/p>\n

Miliard osiedli \u2014 zapa\u0142u za wiele.<\/p>\n

Entuzjazm w. oczach a\u017c l\u015bni,<\/p>\n

 <\/p>\n

C\u00f3\u017c, kiedy potem \u2026 brudno<\/p>\n

Tu jako\u015b, porz\u0105dku wci\u0105\u017c brak,<\/p>\n

Nie ma hoteli, kawiar\u0144\u00a0 \u2014 trudno,<\/p>\n

Cz\u0142ek wyrobiony ma gust i\u2026 smak.<\/p>\n

 <\/p>\n

Praca?!\u00a0\u00a0 Brrr\u2026 niech kto inny,<\/p>\n

Ja z centrum, pracy mam do\u015b\u0107.<\/p>\n

Szaberek? Obywatelu! Dziecinny<\/p>\n

Gniew was ogarnia?\u00a0 Z\u0142o\u015b\u0107\u2026?<\/p>\n

 <\/p>\n

Ja przecie\u017c nie za granic\u0119<\/p>\n

Do\u00a0 kraju tylko, abym pami\u0119ta\u0142\u2026<\/p>\n

Kryszta\u0142y, porcelana \u2014 och, w Lignicy<\/p>\n

Bawicie si\u0119 nim, na co dzie\u0144 i w \u015bwi\u0119ta.<\/p>\n

 <\/p>\n

Ja wr\u00f3c\u0119 tu jeszcze, nied\u0142ugo,<\/p>\n

Jak tylko warunki pozwol\u0105 \u2014<\/p>\n

Pracowa\u0107! Tak! Ale. widzicie, s\u0142ug\u0105<\/p>\n

Nie b\u0119d\u0119, niech si\u0119 wpierw inni zmozol\u0105.<\/p>\n

 <\/p>\n

Obywatelu Lignicy, Wrc\u0142awia!<\/p>\n

Nie wiesz co pocz\u0105\u0107 z t\u0105 hord\u0105?<\/p>\n

Jeszcze si\u0119 wci\u0105\u017c zastanawiasz!\u2026<\/p>\n

Ale\u017c tak bracie, tak! Bij w mord\u0119.<\/p>\n

 <\/p>\n

Wies\u0142aw [Doma\u0144ski]<\/b><\/p>\n

\u201ePionier\u201d nr 3 z 29 sierpnia 1945 r.<\/b><\/i><\/p>\n

.<\/p>\n

 <\/p>\n

\"\"<\/p>\n

 <\/p>\n

*\u00a0\u00a0 *\u00a0\u00a0 *\u00a0\u00a0 *\u00a0\u00a0 *\u00a0\u00a0 *<\/p>\n

Sensacja<\/b><\/p>\n

Sensacja si\u0119 prze\u017cy\u0142a Bo\u0107 wobec \u2014<\/p>\n

Bo\u0107 wobec wojny jest zerem,<\/p>\n

Lecz wzbudzi\u0142by j\u0105 w Lignicy<\/p>\n

Szyld: \u201ePod najedzonym pionierem\u201d.<\/p>\n

Wies\u0142aw<\/b><\/i><\/p>\n

\u201ePionier\u201d nr 9 z 5 wrze\u015bnia 1945 r.<\/b><\/i><\/p>\n

 <\/p>\n

*\u00a0\u00a0 *\u00a0\u00a0 *\u00a0\u00a0 *\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 *<\/b><\/i><\/p>\n

Rada<\/b><\/p>\n

Kto\u015b mi si\u0119 pyta\u0142 niedawno,<\/p>\n

Jaka bym komu\u015b da\u0142 rad\u0119.<\/p>\n

Gdy zechce na gwa\u0142t schudn\u0105\u0107?<\/p>\n

Rzek\u0142em: \u201eW sto\u0142\u00f3wkach niech jada!\u201d<\/p>\n

Wies\u0142aw<\/b><\/i><\/p>\n

\u201ePionier\u201d nr 10 z 6 wrze\u015bnia 1945 r.<\/b><\/i><\/p>\n

*\u00a0\u00a0 *\u00a0\u00a0 *\u00a0\u00a0 *\u00a0\u00a0 *<\/p>\n

 <\/p>\n

Idealista<\/b><\/p>\n

\u201eGdzie masz lepiej ni\u017c w Lignicy?<\/p>\n

Wszystko kupisz na ulicy!\u201d<\/p>\n

Ale zaraz straci\u0142 wen\u0119,<\/p>\n

Gdy dowiedzia\u0142 si\u0119 o\u2026 cenach<\/p>\n

Wies\u0142aw<\/b><\/i><\/p>\n

\u201ePionier\u201d nr 11\u00a0 z 7 wrze\u015bnia 1945 r.<\/b><\/i><\/p>\n

 <\/p>\n

*\u00a0\u00a0\u00a0 *\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 *\u00a0\u00a0\u00a0 *\u00a0\u00a0\u00a0 *<\/p>\n

Jeszcze raz o PUR-ze<\/b><\/p>\n

Z narzeka\u0144, skarg i \u017cal\u00f3w<\/p>\n

Niez\u0142y stos ju\u017c ur\u00f3s\u0142,<\/p>\n

A ten si\u0119 wci\u0105\u017c cieszy\u0142,<\/p>\n

\u017ce jest wci\u0105\u017c taki purus<\/i>\u00a0(\u0142aci\u0144ski \u2013 czysty)<\/p>\n

Wies\u0142aw<\/b><\/i><\/p>\n

 <\/p>\n

\u201ePionier\u201d nr 12 z 8 wrze\u015bnia 1945 r.<\/b><\/i><\/p>\n

 <\/p>\n

*\u00a0\u00a0 *\u00a0\u00a0 *\u00a0\u00a0 *\u00a0\u00a0 *<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

 <\/p>\n

Legnicki \u201eKercelak\u201d<\/strong><\/p>\n

Wyrzucili go sprzed dworca \u2014<\/p>\n

Przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 z ochot\u0105,<\/p>\n

Przed \u201eBa\u0142tykiem\u201d nad Kocab\u0105<\/p>\n

Rozbi\u0142 swoje namioty.<\/p>\n

Niech go ju\u017c nie przeganiaj\u0105,<\/p>\n

G\u0142osujmy za tym,<\/p>\n

Got\u00f3w bowiem si\u0119 umie\u015bci\u0107<\/p>\n

Tu\u017c przed magistratem.<\/p>\n

Wies\u0142aw<\/b><\/i><\/p>\n

\u201ePionier\u201d nr 14 z 11 wrze\u015bnia 1945 r.<\/b><\/i><\/p>\n

 <\/p>\n

*\u00a0\u00a0 *\u00a0\u00a0 *\u00a0\u00a0 *\u00a0\u00a0 *<\/p>\n

Na nut\u0119 tanga<\/b><\/p>\n

Gdzie dolno\u015bl\u0105skie s\u0142o\u0144ce pali,<\/p>\n

Odra i Nissa szumi\u0105 w dali,<\/p>\n

Cni osadnicy przyjechali,<\/p>\n

Knajpy i bary zak\u0142adali.<\/p>\n

Wies\u0142aw<\/b><\/i><\/p>\n

\u201ePionier\u201d nr 15 z 12 wrze\u015bnia 1945 r.<\/b><\/i><\/p>\n

 <\/p>\n

*\u00a0\u00a0\u00a0 *\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 *\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 *\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 *<\/p>\n

Hipokryta<\/b><\/p>\n

Wyszabrowa\u0142 co si\u0119 da\u0142o<\/p>\n

Potem udowadnia\u0142 \u015bmia\u0142o,<\/p>\n

\u017ce za szaber \u201epi\u0119\u0107 lat\u201d ma\u0142o,<\/p>\n

\u017beby si\u0119 i dziesi\u0119\u0107 zda\u0142o.<\/p>\n

Wies\u0142aw<\/b><\/i><\/p>\n

\u201ePionier\u201d nr 17 z 14 wrze\u015bnia 1945 r.<\/b><\/i><\/p>\n

 <\/p>\n

*\u00a0\u00a0 *\u00a0\u00a0 *\u00a0\u00a0 *\u00a0\u00a0 *<\/b><\/i><\/p>\n

Na stacji dolno\u015bl\u0105skiej<\/b><\/p>\n

Konduktor co\u015b za\u0142atwia\u0142,<\/p>\n

Maszynista \u015bpiewa\u0142,<\/p>\n

Zawiadowca ziewa\u0142,<\/p>\n

A palacz si\u0119 gniewa\u0142,<\/p>\n

Pasa\u017cer z zimna dr\u017ca\u0142,<\/p>\n

A poci\u0105g, tak stoi, jak sta\u0142.<\/p>\n

Wies\u0142aw<\/b><\/i><\/p>\n

\u201ePionier\u201d nr 18 z 15 wrze\u015bnia 1945 r.<\/b><\/i><\/p>\n

 <\/p>\n

*\u00a0\u00a0 *\u00a0\u00a0 *\u00a0\u00a0\u00a0 *\u00a0\u00a0 *<\/p>\n

Na Dolnym \u015al\u0105sku<\/b><\/p>\n

W\u015br\u00f3d wielu miast i wsi,<\/p>\n

Nie spos\u00f3b odm\u00f3wi\u0107 tu racji,<\/p>\n

Znam tylko jedno miasteczko,<\/p>\n

Gdzie nie ma restauracji.<\/p>\n

Wies\u0142aw<\/b><\/i><\/p>\n

\u201ePionier\u201d nr 19 z 16-17 wrze\u015bnia 1945 r.<\/b><\/i><\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

27 sierpnia 1945 roku ukaza\u0142 si\u0119 w Legnicy pierwszy numer dziennika \u201ePionier\u201d \u2013 pierwszej codziennej gazety Dolnego \u015al\u0105ska. Jego pierwsze 43 numery by\u0142y redagowane i drukowane w mie\u015bcie nad Kaczaw\u0105, …<\/span> Czytaj dalej →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":3214,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[41],"tags":[],"class_list":["post-3213","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-wojciechowski-grzegorz"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3213","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3213"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3213\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3215,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3213\/revisions\/3215"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3214"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3213"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3213"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3213"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}