{"id":327,"date":"2025-04-05T17:54:58","date_gmt":"2025-04-05T15:54:58","guid":{"rendered":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/?p=327"},"modified":"2025-12-29T20:56:13","modified_gmt":"2025-12-29T19:56:13","slug":"dolnoslaski-hambach","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/2025\/04\/05\/dolnoslaski-hambach\/","title":{"rendered":"Dolno\u015bl\u0105ski Hambach"},"content":{"rendered":"

Pod zamkiem Hambach w Palatynacie 27 maja 1832 roku blisko 30 tysi\u0119cy Niemc\u00f3w, Francuz\u00f3w i Polak\u00f3w, ci\u0105gn\u0105cych na Zach\u00f3d po okresie politycznych zryw\u00f3w, jaki nasta\u0142 w Europie na pocz\u0105tku lat trzydziestych XIX wieku, demonstrowa\u0142o wsp\u00f3lnie dla wolno\u015bci i r\u00f3wno\u015bci w ca\u0142ej Europie.\u00a0<\/b><\/p>\n

W tym samym roku wiosn\u0105 grupk\u0119 Polak\u00f3w uciekaj\u0105cych na Zach\u00f3d z Galicji przyj\u0119li, by ukry\u0107 ich przed so\u0142datami, mieszka\u0144cy wsi Radoch\u00f3w (Radochau) k. L\u0105dka Zdroju. Na cze\u015b\u0107 uciekinier\u00f3w z zaboru cz\u0142onkowie Towarzystwa Przyja\u017ani Polskiej \u017cyj\u0105cy w Wolnym Hrabstwie K\u0142odzkim wyryli szwabach\u0105 na stopniach prowadz\u0105cych do Kalwarii Radoch\u00f3w napis \u201ePOLNISCHE FREUNDSCHAFT\u201d<\/p>\n

\"\"<\/a><\/b><\/div>\n
Napis ,,POLNISCHE FREUNDSCHAFT,, odkry\u0142em przy prowadzeniu bada\u0144 na Piasku na rzecz Uniwersytetu Jana Guttenberga w Moguncji. Wtedy przyjrza\u0142em si\u0119 bli\u017cej dziejom ko\u0142o 40 kalwarii dolno\u015bl\u0105skich, kt\u00f3re w wi\u0119kszo\u015bci zosta\u0142y zniszczone przez przybysz\u00f3w po 1945 roku nie bacz\u0105c na fakt, \u017ce kaplice b\u0105d\u017a kapliczki stawiali wierni z \u201epowodu wymodlenia ko\u0144ca zarazy\u201d w r\u00f3\u017cnych miejscowo\u015bciach. Zaznaczmy, i\u017c kard. Henryk Roman Gulbinowicz i biskup J\u00f3zef Pazdur uratowali kilka obiekt\u00f3w kaplicznych dolno\u015bl\u0105skich kalwarii, np. tzw. Polsk\u0105 Drog\u0119 Krzy\u017cow\u0105 w Bardzie.<\/div>\n
<\/div>\n
<\/div>\n
Wyczyta\u0142em w \u017ar\u00f3d\u0142ach, i\u017c w 1836 roku Anton Wachmann z Radochowa dozna\u0142 cudownego uzdrowienia. Postanowi\u0142 w miejscu ma\u0142ej drewnianej kapliczki na tutejszym wzg\u00f3rzu Cierniak (Stachelberg) wznie\u015b\u0107 now\u0105 wi\u0119ksz\u0105 kaplic\u0119. Wyczyta\u0142em te\u017c, i\u017c dopiero w 1894 na miejscu dw\u00f3ch poprzednich kaplic drewnianych wybudowano kaplic\u0119 murowan\u0105. Stoi ona do dzisiaj. Prawdopodobnie w celu przyci\u0105gni\u0119cia pielgrzymek do kaplicy zbudowano wok\u00f3\u0142 niej drog\u0119 krzy\u017cow\u0105. Z czternastu kapliczek wykonanych cz\u0119\u015bciowo z klinkieru, cz\u0119\u015bciowo z piaskowca, pozosta\u0142o trzyna\u015bcie i ka\u017cda, jak sama g\u0142\u00f3wna kaplica, s\u0105 uszkodzone.<\/div>\n
<\/div>\n
\"\"<\/a><\/div>\n
Aby wej\u015b\u0107 na Cierniak, trzeba na ostatnim odcinku drogi pokona\u0107 214 stopni wykonanych z piaskowca. Stopnie fundowali mieszka\u0144cy Radochowa – ka\u017cda rodzina po jednym. Tylu w momencie ko\u0144czenia budowy mia\u0142o by\u0107 mieszka\u0144c\u00f3w wsi, chocia\u017c jak wynika z wyrytych na stopniach inskrypcji, niekt\u00f3rzy obywatele Radochowa w czasie fundacji schod\u00f3w przebywali ju\u017c na emigracji – w Berlinie, Hamburgu, Stanach Zjednoczonych. Wiemy o tym z uwiecznionych pismem gotyckim inskrypcji. Podobnie jak napis ,,Polnische Freundschaft\u201d na co najmniej po\u0142owie stopni zachowa\u0142y si\u0119 nazwiska fundator\u00f3w: Joseph Straube, Maria Kolbe, Theresia Heiman, Pauline, Adam, Horst, Paul Scholtz, Joseph Langner.<\/div>\n
<\/div>\n
A\u017c nagle co\u015b zmieni\u0142o w pejza\u017cu Cierniaka. W miejscach pomi\u0119dzy obsuni\u0119tymi stopniami z piaskowca pojawi\u0142y si\u0119 \u201e,\u0142awy\u201d wylane cementem. Na ,,\u0142awach,, tych znalaz\u0142y\u00a0 si\u0119 nazwiska, czy raczej nazwy nowych fundator\u00f3w: Jungle Grafschaft (M\u0142ode Hrabstwo Katolickiej M\u0142odzie\u017cy Hrabstwa K\u0142odzko) z wyrzutem herbem i dwoma datami 28 i 29 lipca 1993 i Jednostka Wojskowa 4448 B i data 18 czerwca 1994.<\/div>\n
<\/div>\n
Sk\u0105d wzi\u0119\u0142y si\u0119 inicjatywy? Pracownik Urz\u0119du Miasta i Gminy L\u0105dek Zdr\u00f3j, kt\u00f3ry prosi\u0142 o anonimowo\u015b\u0107 stwierdzi\u0142: – To d\u0142u\u017csza historia. Kto przypomnia\u0142 nam o s\u0142awnym, zapomnianym zapisie… A po drugie, po latach niszczenia na \u015al\u0105sku \u015blad\u00f3w kultury innej ni\u017c s\u0142owia\u0144ska, przyszed\u0142 czas, aby potwierdzi\u0107, \u017ce ka\u017cda kultura niesie za sob\u0105 warto\u015bci trwalsze od dora\u017anych interes\u00f3w pa\u0144stwowych. Ziemia K\u0142odzka uczestniczy\u0142a w d\u0142ugiej historii kszta\u0142towania kultury r\u00f3\u017cnych narod\u00f3w, niby dlaczego do tej nie powinni\u015bmy wr\u00f3ci\u0107.<\/div>\n
<\/div>\n
Engelbert Mi\u015b<\/strong><\/div>\n
2025-04-05<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Pod zamkiem Hambach w Palatynacie 27 maja 1832 roku blisko 30 tysi\u0119cy Niemc\u00f3w, Francuz\u00f3w i Polak\u00f3w, ci\u0105gn\u0105cych na Zach\u00f3d po okresie politycznych zryw\u00f3w, jaki nasta\u0142 w Europie na pocz\u0105tku lat …<\/span> Czytaj dalej →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":329,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5,10,35,11,8],"tags":[],"class_list":["post-327","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia","category-kultura","category-mis-engelbert","category-obyczaje","category-polityka"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/327","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=327"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/327\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":360,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/327\/revisions\/360"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/329"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=327"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=327"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=327"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}