{"id":3382,"date":"2026-08-29T20:36:24","date_gmt":"2026-08-29T18:36:24","guid":{"rendered":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/?p=3382"},"modified":"2026-08-29T20:38:02","modified_gmt":"2026-08-29T18:38:02","slug":"mistyfikacja-gliwicka-z-31-sierpnia-1939-roku-powstaniec-slaski-franz-honiok-symboliczna-pierwsza-ofiara-ii-wojny-swiatowej","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/2026\/08\/29\/mistyfikacja-gliwicka-z-31-sierpnia-1939-roku-powstaniec-slaski-franz-honiok-symboliczna-pierwsza-ofiara-ii-wojny-swiatowej\/","title":{"rendered":"Mistyfikacja gliwicka z 31 sierpnia 1939 roku. Powstaniec \u015bl\u0105ski Franz Honiok symboliczn\u0105 pierwsz\u0105 ofiar\u0105 II wojny \u015bwiatowej"},"content":{"rendered":"

Nazistowskie Niemcy nie mog\u0142y si\u0119 pogodzi\u0107 z warunkami traktatu wersalskiego ko\u0144cz\u0105cego I wojn\u0119 \u015bwiatow\u0105 (traktat pokojowy podpisany 28 czerwca 1919 roku przez Niemcy, mocarstwa Ententy, pa\u0144stwa sprzymierzone i stowarzyszone, ratyfikowany wszed\u0142 w \u017cycie 10 stycznia 1920 r<\/span>.<\/span>). W 1935 roku kanclerz Rzeszy Adolf Hitler odrzuci\u0142 traktat wersalski. Przywr\u00f3ci\u0142 pob\u00f3r do wojska i publicznie og\u0142osi\u0142 remilitaryzacj\u0119 Niemiec, tym samym jasno wskaza\u0142, \u017ce nazistowskie Niemcy wyra\u017anie d\u0105\u017c\u0105 do podboju Europy.<\/span><\/span><\/strong><\/p>\n

Wystarczy prze\u015bledzi\u0107 kolejne \u201ezdobycze\u201d terytorialne III Rzeszy Niemieckiej: marzec
\n1935 r., przy\u0142\u0105czenie terytorium Saary \u2013 b\u0119d\u0105cego pod kontrol\u0105 Ligi Narod\u00f3w; marzec 1936 r., wprowadzenie wojsk do Nadrenii – remilitaryzacja; marzec 1938 r., przy\u0142\u0105czenie Austrii – Anschluss; pa\u017adziernik 1938 r., przy\u0142\u0105czenie Kraju Sudet\u00f3w – aneksja cz\u0119\u015bci Czechos\u0142owacji na mocy uk\u0142adu monachijskiego; marzec 1939 r., podporz\u0105dkowanie Rzeszy pozosta\u0142ej cz\u0119\u015bci Czechos\u0142owacji \u2013 utworzenie Protektoratu Czech i Moraw; marzec 1939 r., Okr\u0119g K\u0142ajpedy nale\u017c\u0105cy dot\u0105d do Litwy w\u0142\u0105czony zosta\u0142 w granice Niemiec. <\/span><\/span><\/p>\n

Ku wojnie!<\/b><\/i><\/span><\/span><\/p>\n

\"\"<\/a>

Sygnatariusze uk\u0142adu monachijskiego. Od lewej: premier Wielkiej Brytanii Neville Chamberlain, premier Francji Edouard Daladier, Adolf Hitler i premier W\u0142och Benito Mussolini. Z prawej minister spraw zagranicznych W\u0142och Galeazzo Ciano, 29 wrze\u015bnia 1938 r.<\/p><\/div>\n

Teraz przychodzi kolej na Polsk\u0119, okr\u0105\u017con\u0105 z trzech stron przez Niemcy. Adolf Hitler wydaje swoim wojskom rozkaz ataku na Polsk\u0119. Atak ma rozpocz\u0105\u0107 si\u0119 26 sierpnia 1939 roku zgodnie z \u201eFall Weiss\u201d (\u201ePlan bia\u0142y\u201d<\/span>). Z Prus Wschodnich uderzenie ma by\u0107 skierowane na Dzia\u0142dowo i M\u0142aw\u0119, z Pomorza Zachodniego na Chojnice i Czersk, z Dolnego \u015al\u0105ska na Wielu\u0144, \u0141\u00f3d\u017a, K\u0142obuck i Cz\u0119stochow\u0119, z G\u00f3rnego \u015al\u0105ska na Katowice i Pszczyn\u0119.<\/span><\/p>\n

[\u2026] Zniszczenie Polski jest naszym pierwszym zadaniem. [\u2026] Wyda\u0142em rozkaz i ka\u017c\u0119 rozstrzela\u0107 ka\u017cdego, kto wyrazi, cho\u0107 jedno s\u0142owo krytyki, \u017ce celem wojny nie jest osi\u0105gni\u0119cie jakie\u015b linii geograficznej, ale fizyczna eksterminacja wrog\u00f3w. […] Dam propagandowy pretekst do rozp\u0119tania wojny, mniejsza o to, czy wiarygodny. Obecnie tylko na wschodzie umie\u015bci\u0142em oddzia\u0142y SS Totenkopf (trupich czaszek), daj\u0105c im rozkaz nieugi\u0119tego i bezlitosnego zabijania wszystkich m\u0119\u017cczyzn, kobiet i dzieci polskiej rasy i j\u0119zyka, bo tylko t\u0105 drog\u0105 zdoby\u0107 mo\u017cemy potrzebn\u0105 nam przestrze\u0144 \u017cyciow\u0105. [\u2026]<\/span><\/em> B\u0105d\u017acie bezlito\u015bni. B\u0105d\u017acie brutalni. […] Prawo jest po stronie silniejszego. Trzeba post\u0119powa\u0107 z maksymaln\u0105 surowo\u015bci\u0105 […], wojna musi by\u0107 wojn\u0105 wyniszczenia. [\u2026].\u00a0<\/span><\/em> <\/span><\/span><\/p>\n

S\u0105 to wyrwane fragmenty z przemowy Adolfa Hitlera na odprawie z wy\u017cszymi dow\u00f3dcami armii, w kt\u00f3rej nakre\u015bli\u0142 og\u00f3lne zasady wojny z Polsk\u0105 oraz okre\u015bli\u0142 termin jej wybuchu na 26 sierpnia 1939 roku. Termin ten p\u00f3\u017aniej zosta\u0142 przesuni\u0119ty na 1 wrze\u015bnia 1939 roku. Odprawa mia\u0142a miejsce 22-23 sierpnia 1939 roku w Obersalzberg.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Podpisanie oficjalnego paktu Ribbentrop \u2013 Mo\u0142otow (Hitler \u2013 Stalin) 23 sierpnia 1939 roku i tajnego za\u0142\u0105cznika do paktu m\u00f3wi\u0105cego mi\u0119dzy innymi o kolejnym rozbiorze Polski, ko\u0144czy\u0142o dyplomatyczne przygotowania Niemiec do wojny z Polsk\u0105. Pozosta\u0142a jedynie sprawa sojuszu Polski z Francj\u0105 i Wielk\u0105 Brytani\u0105. <\/span><\/span><\/p>\n

Prolog incydentu gliwickiego<\/b><\/i><\/span><\/span><\/p>\n

Niemcy obserwuj\u0105c bezkrytyczne podporz\u0105dkowanie si\u0119 Zachodu, chocia\u017cby traktatowi monachijskiemu, dotycz\u0105cego aneksji Czechos\u0142owacji i nie reagowanie na inne niemieckie \u201ezdobycze\u201d terytorialne uzyskiwane metod\u0105 fakt\u00f3w dokonanych liczy\u0142y, \u017ce r\u00f3wnie\u017c w przypadku Polski, rz\u0105dy: francuski i brytyjski wybior\u0105 \u201epok\u00f3j za wszelk\u0105 cen\u0119\u201d. <\/span><\/span><\/p>\n

Jednak, \u017ceby Francja i Wielka Brytania mog\u0142y poczu\u0107 si\u0119 usprawiedliwione z niewywi\u0105zania si\u0119 z traktatowej pomocy Polsce, Niemcy w dniach poprzedzaj\u0105cych wybuch drugiej wojny \u015bwiatowej na pograniczu polsko-niemieckim przeprowadzali szereg akcji dywersyjnych, kt\u00f3rych celem by\u0142a tak\u017ce mobilizacja niemieckiej opinii publicznej wok\u00f3\u0142 polityki Adolfa Hitlera. Machina propagandowa III Rzeszy informowa\u0142a o wrogich dzia\u0142aniach rzekomo podejmowanych przez Polsk\u0119, co uzasadnia\u0142o wypowiedzenie wojny. <\/span><\/span><\/p>\n

Gdy 22 sierpnia 1939 roku na odprawie dow\u00f3dc\u00f3w Wehrmachtu w Obersalzbergu Adolf Hitler wypowiada\u0142 s\u0142owa \u201e<\/span>Dam propagandowy pretekst do rozp\u0119tania wojny<\/i><\/span>\u201d, prace nad jego zaistnieniem trwa\u0142y ju\u017c od dw\u00f3ch tygodni. <\/span><\/span><\/p>\n

Obok inscenizacji zbrojnych incydent\u00f3w granicznych wywo\u0142anych rzekomo przez Polak\u00f3w, znalaz\u0142 si\u0119 tak\u017ce atak na gliwick\u0105 radiostacj\u0119. Do jego realizowania wybrany zosta\u0142 Alfred Naujocks, oficer niemieckiej S\u0142u\u017cby Bezpiecze\u0144stwa maj\u0105cy ju\u017c za sob\u0105 w takiej sprawie \u201edo\u015bwiadczenie\u201d z 1935 roku, kiedy zlikwidowa\u0142 dzia\u0142aj\u0105c\u0105 w Czechos\u0142owacji nielegaln\u0105 radiostacj\u0119 \u201eCzarnego Frontu\u201d, kt\u00f3ra krytykowa\u0142a Hitlera.<\/span><\/span><\/p>\n

Napad na radiostacj\u0119 gliwick\u0105 stanowi\u0142 tylko fragment znacznie szerzej zakrojonej akcji, koordynowanej przez szefa Policji Bezpiecze\u0144stwa i S\u0142u\u017cby Bezpiecze\u0144stwa III Rzeszy przy wydatnej pomocy wojskowego wywiadu i kontrwywiadu – Abwehry. <\/span><\/span><\/p>\n

Pr\u00f3cz Gliwic, podobny charakter mia\u0142y napady na niemiecki posterunek celny w Stodo\u0142ach (Hochlinden) oraz le\u015bnicz\u00f3wk\u0119 w Byczynie (Pitschen), jak te\u017c symulowane zamachy na niemieckie instytucje i symbole na niemieckim i polskim G\u00f3rnym \u015al\u0105sku, na polskim Pomorzu oraz w Wielkopolsce. <\/span><\/span><\/p>\n

Osobn\u0105 rol\u0119 odegra\u0142y graniczne starcia prowokowane przez przenikaj\u0105ce z Niemiec przez granic\u0119, paramilitarne boj\u00f3wki, kt\u00f3re p\u00f3\u017aniej we wrze\u015bniu 1939 roku otrzyma\u0142y nazw\u0119 Freikorpus Ebbinghaus. <\/span><\/span><\/p>\n

W Gliwicach, przy obecnej ul. Wincentego Pola, w \u00f3wczesnych koszarach samodzielnej formacji partii hitlerowskiej, mie\u015bci\u0142 si\u0119 Oddzia\u0142 Szturmowy NSDAP (Narodowosocjalistyczna Niemiecka Partia Robotnik\u00f3w, powszechnie znana jako partia nazistowska) i jeden z punkt\u00f3w werbunkowych oraz kwatera Freikorpusu, dok\u0105d przybywali uciekinierzy z Polski i dezerterzy z szereg\u00f3w Wojska Polskiego. St\u0105d w przeddzie\u0144 ataku na Polsk\u0119 wyruszy\u0142y niemieckie boj\u00f3wki, atakuj\u0105ce przede wszystkim po\u0142o\u017cone tu\u017c przy granicy obiekty przemys\u0142owe: kopalnie, huty. <\/span><\/span><\/p>\n

Jedn\u0105 z najbardziej znanych i brutalnych akcji by\u0142 incydent gliwicki z 31 sierpnia 1939 roku, kt\u00f3ry w \u017cadnym przypadku nie mo\u017cna okre\u015bli\u0107 mianem \u201epretekstu\u201d do rozpocz\u0119cia wojny przeciwko Polsce. <\/span><\/span><\/p>\n

Mistyfikacja gliwicka<\/b><\/i><\/span><\/span><\/p>\n

\"\"<\/a>

Tablica informacyjna przy bramie wej\u015bciowej na teren Muzeum Radiostacja Gliwice<\/p><\/div>\n

Radiostacja Gliwice (Sender Gleiwitz) to bardzo szczeg\u00f3lny przypadek stacji nadawczej, kt\u00f3ra wpisa\u0142a si\u0119 trwale na karty historii za spraw\u0105 jednego, kr\u00f3tkiego epizodu w jej dziejach, powsta\u0142ego w przededniu wybuchu drugiej wojny \u015bwiatowej.<\/span><\/span><\/p>\n

\"\"<\/a>

Budynek nadajnika z zapleczem technicznym, przez widoczne drzwi w kolorze bia\u0142ym boj\u00f3wkarze weszli do pomieszczenia<\/p><\/div>\n

31 sierpnia 1939 roku szef Policji Bezpiecze\u0144stwa i S\u0142u\u017cby Bezpiecze\u0144stwa III Rzeszy, nazista, esesman w stopniu Obergruppenf<\/span>\u00fchrera Reinhard Heydrich, dzia\u0142aj\u0105c na bezpo\u015brednie polecenie Hitlera, przekaza\u0142 funkcjonariuszowi s\u0142u\u017cby bezpiecze\u0144stwa, Sturmbannf\u00fchrerowi Alfredowi Naujocksowi telefonicznie has\u0142o rozpoczynaj\u0105ce akcj\u0119: \u201egrossmutter gestroben\u201d (\u201e<\/span>babcia umar\u0142a<\/i><\/span>\u201d<\/span>). Akcja otoczona by\u0142a naj\u015bci\u015blejsz\u0105 tajemnic\u0105. <\/span><\/span><\/p>\n

Tu\u017c przed godzin\u0105 20.00 na teren niemieckiej radiostacji w Gliwicach przy ulicy Tarnog\u00f3rskiej wtargn\u0119\u0142o kilku uzbrojonych niemieckich boj\u00f3wkarzy w polskich ubraniach cywilnych, kt\u00f3rymi dowodzi\u0142 Alfred Naujocks. Os\u0142abiona tego czwartkowego wieczoru ochrona nie zatrzyma\u0142a napastnik\u00f3w, kt\u00f3rzy bez problemu dotarli do tylnego wej\u015bcia, prowadz\u0105cego do maszynowni, a stamt\u0105d po schodach prowadz\u0105cych na wysoki parter trafili do sali nadawczej. Oddzia\u0142 dywersyjny, gdy dosta\u0142 si\u0119 do budynku radiostacji, sterroryzowa\u0142 (zwi\u0105za\u0142) obecnych na miejscu pracownik\u00f3w i kilku z nich odprowadzi\u0142 do piwnicy. <\/span><\/span><\/p>\n

Mimo przys\u0142owiowej solidnej niemieckiej pracy, Naujocks \u017ale si\u0119 przygotowa\u0142 do wykonania zadania. Nie sprawdzi\u0142, \u017ce w budynku radiostacji nie by\u0142o studia nadawczego. Bowiem studio nadawcze znajdowa\u0142o si\u0119 w innym miejscu Gliwic – przy ulicy Radiowej. <\/span><\/span><\/p>\n

Tymczasem prowokacja mia\u0142a polega\u0107 na tym, ze grupa uzbrojonych \u201epowsta\u0144c\u00f3w polskich\u201d mia\u0142a zaj\u0105\u0107 budynek radiostacji i po sterroryzowaniu obs\u0142ugi nada\u0107 w eter informacj\u0119, \u017ce radiostacja gliwicka jest w r\u0119kach Polak\u00f3w.<\/span><\/span><\/p>\n

Napastnicy byli zaskoczeni i zdziwieni, \u017ce po zaj\u0119ciu budynku nie mog\u0105 nada\u0107 informacji – brak studia nadawczego. Sterroryzowana obs\u0142uga, po gro\u017abach pozbawienia ich \u017cycia, wskaza\u0142a im rozwi\u0105zanie, tzw. mikrofon burzowy, lub inaczej alarmowy, kt\u00f3ry mo\u017cna by\u0142o wpi\u0105\u0107 bezpo\u015bredni do jednego z paneli zespo\u0142u steruj\u0105co-<\/span>kontrolnego<\/span><\/span> radiostacji. <\/span><\/span><\/p>\n

Napastnicy usi\u0142owali odczyta\u0107 (nada\u0107) przez radio po polsku odezw\u0119, zapowiadaj\u0105c\u0105 rych\u0142\u0105 polsk\u0105 ofensyw\u0119 i wzywaj\u0105c\u0105 do powstania, jednak brak wiedzy o funkcjonowaniu nadajnika, udaremni\u0142y te zamiary. <\/span><\/span><\/p>\n

Prawdopodobnie nadano w eter zaledwie kilka s\u0142\u00f3w: <\/span>\u201e<\/b><\/span>Uwaga, tu Gliwice! Radiostacja znajduje si\u0119 w r\u0119kach polskich \u2026<\/b><\/i><\/span>\u201d<\/b><\/span>, na wi\u0119cej prawdopodobnie nie pozwoli\u0142y warunki techniczne, mo\u017ce i szybko up\u0142ywaj\u0105cy zaplanowany czas akcji?<\/span><\/span><\/p>\n

Napastnicy nie wiedzieli, \u017ce radiostacja nadaj\u0105c w systemie alarmowym dzia\u0142a dok\u0142adnie na tym samym zakresie fal, co radiostacja wroc\u0142awska, wi\u0119c s\u0142owa wypowiedziane przez nadaj\u0105cego komunikat zosta\u0142y dok\u0142adnie zag\u0142uszone \u2013 s\u0142ycha\u0107 je by\u0142o jedynie w promieniu kilku kilometr\u00f3w, a do Berlina zupe\u0142nie nie dotar\u0142y. O tym musia\u0142a wiedzie\u0107 obs\u0142uga radiostacji, dlatego wskaza\u0142a im takie rozwi\u0105zanie?!<\/span><\/span><\/p>\n

Po nadaniu komunikatu dywersanci dowodzeni, przez Naujocksa wycofali si\u0119 pozostawiaj\u0105c na miejscu \u201ekonserw\u0119\u201d (tak swoje ofiary nazywa\u0142o gestapo). \u201e Konserw\u0105\u201d by\u0142 podrzuconym przez inn\u0105 ekip\u0119 Franz Honiok, polski \u015al\u0105zaka, rzekomy napastnik, kt\u00f3ry wed\u0142ug nazistowskiej propagandy mia\u0142 polec w trakcie akcji – mia\u0142 by\u0107 dowodem \u201epolskiej winy\u201d. <\/span><\/span><\/p>\n

Epilog incydentu gliwickiego<\/b><\/i><\/span><\/span><\/p>\n

Po akcji, Alfred Naujocks zadzwoni\u0142 do Berlina, do Heydricha by zda\u0107 relacj\u0119 z przebiegu akcji, ale Heydrich oskar\u017cy\u0142 go o niewykonanie zadania. Heydrich twierdzi\u0142, \u017ce s\u0142ucha\u0142 wieczorem o oznaczonej porze radia Gliwice, nic jednak nie us\u0142ysza\u0142. Wiemy to z zezna\u0144 Naujocksa podczas procesu norymberskiego. Co ciekawsze nie znalaz\u0142 si\u0119 ani jeden odwa\u017cny, kt\u00f3ry by poinformowa\u0142 Hitlera, \u017ce prowokacja nie wysz\u0142a tak jak planowali.<\/span><\/span><\/p>\n

Niezrealizowanie pierwotnych za\u0142o\u017cenie nie przeszkodzi\u0142o jednak w nadaniu komunikatu przez radio z Wroc\u0142awia: \u201e<\/span>W czwartek, oko\u0142o godziny 20.00, w wyniku polskiego napadu zaj\u0119to stacj\u0119 nadawcz\u0105 w Gliwicach. Polacy si\u0142\u0105 wtargn\u0119li do pomieszcze\u0144 stacji. Uda\u0142o si\u0119 im wyg\u0142osi\u0107 wezwanie w j\u0119zyku polskim, a cz\u0119\u015bciowo po niemiecku. Jednak ju\u017c po kilku minutach zostali obezw\u0142adnieni przez policj\u0119, kt\u00f3r\u0105 zaalarmowali s\u0142uchacze radia z Gliwic. Policja zosta\u0142a zmuszona do u\u017cycia broni, przy czym po stronie napastnik\u00f3w byli zabici \u2026<\/i><\/span>\u201d oraz o podobnej tre\u015bci nadano komunikat z Berlina.<\/span><\/span><\/p>\n

Informacje o incydencie w gliwickiej radiostacji ukaza\u0142y si\u0119 1 wrze\u015bnia 1939 roku w prasie niemieckiej i zagranicznej. Jednak zosta\u0142y one zdominowane przez wiadomo\u015bci o naje\u017adzie Niemiec na Polsk\u0119. <\/span><\/span><\/p>\n

Gliwicki dziennik \u201eDer Oberschlesische Wanderer\u201d, zamie\u015bci\u0142 1 wrze\u015bnia 1939 roku na pierwszej stronie artyku\u0142 o napadzie na gliwick\u0105 radiostacj\u0119. Pojawi\u0142o si\u0119 te\u017c nast\u0119puj\u0105ce o\u015bwiadczenie:<\/span><\/span><\/p>\n

\u201eNapad na radiostacj\u0119 gliwick\u0105 by\u0142 oczywistym sygna\u0142em do powszechnego ataku polskich boj\u00f3wek na niemieckie terytorium. R\u00f3wnocze\u015bnie w tym samym czasie stwierdzono przekroczenia granicy Niemiec w dw\u00f3ch dalszych miejscach. Dokona\u0142y tego \u015bwietnie uzbrojone oddzia\u0142y wspierane prawdopodobnie przez regularne polskie oddzia\u0142y. Napastnikom stawia\u0142y op\u00f3r plac\u00f3wki stra\u017cy granicznej. Starcia trwaj\u0105 nadal\u201d.<\/i><\/span><\/span><\/p>\n

1 wrze\u015bnia 1939 roku o godzinie 10.00 w Reichstagu Adolf Hitler wyg\u0142osi\u0142 przem\u00f3wienie, w kt\u00f3rym rozpocz\u0119cie wojny uzasadni\u0142 prowokacjami granicznymi, dokonanymi rzekomo przez stron\u0119 polsk\u0105. Jednak nie wymieni\u0142 incydentu gliwickiego. <\/span><\/span><\/p>\n

Fragment wyst\u0105pienia Adolfa Hitlera: <\/span><\/span><\/p>\n

\u201eDzi\u015b w nocy Polska po raz pierwszy kaza\u0142a strzela\u0107 na naszym terytorium swoim regularnym wojskom. Od godziny 5.45 odpowiadamy ogniem! Od tej chwili na bomb\u0119 b\u0119dziemy odpowiada\u0107 bomb\u0105! Kto mieczem wojuje ten od miecza ginie. Kto nie przestrzega humanitarnych metod prowadzenia wojny, nie mo\u017ce oczekiwa\u0107 od nas niczego innego. B\u0119d\u0119 d\u0142ugo prowadzi\u0142 wojn\u0119, dop\u00f3ki bezpiecze\u0144stwo Rzeszy i jej prawa nie zostan\u0105 zabezpieczone\u201d.<\/i><\/span><\/span><\/p>\n

Prawd\u0119 o gliwickiej prowokacji \u015bwiat pozna\u0142 dopiero dzi\u0119ki zeznaniom samego Alfreda Naujocksa, z\u0142o\u017conym podczas procesu norymberskiego. (Mi\u0119dzynarodowy Trybuna\u0142 Wojskowy w Norymberdze zosta\u0142 powo\u0142any w 1945 roku z inicjatywy Francji, USA, Wielkiej Brytanii i ZSRR w celu os\u0105dzenia g\u0142\u00f3wnych zbrodniarzy wojennych Rzeszy Niemieckiej z okresu II wojny \u015bwiatowej, oskar\u017conych o zbrodnie wojenne przeciwko pokojowi i przeciwko ludzko\u015bci. Trybuna\u0142 procedowa\u0142 od 20 listopada 1945 roku do og\u0142oszenia wyroku 1 pa\u017adziernika 1946 roku).<\/span><\/span><\/p>\n

Franciszek Honiok, symboliczn\u0105 pierwsz\u0105 ofiar\u0105 II wojny \u015bwiatowej<\/b><\/i><\/span><\/span><\/p>\n

\"\"<\/a>

Franciszek Honiok<\/p><\/div>\n

Urodzi\u0142 si\u0119 28 marca 1899 roku w podgliwickiej wsi \u0141ubie, w ubogiej \u015bl\u0105skiej rodzinie Jana i Konstancji z domu Sztolfik. Wychowano go przywi\u0105zaniu do warto\u015bci katolickich i duchu polskim, czego efektem by\u0142a jego p\u00f3\u017aniejsza decyzja o przyst\u0105pieniu do trzeciego powstania \u015bl\u0105skiego, w kt\u00f3rym uczestniczy\u0142 wraz ze starszym o rok bratem Wilhelmem. <\/span><\/span><\/p>\n

Po podziale G\u00f3rnego \u015al\u0105ska, \u0141ubie znalaz\u0142o si\u0119 w pa\u0144stwie niemieckim. W 1923 roku Honiok, opowiadaj\u0105cy si\u0119 za przy\u0142\u0105czeniem G\u00f3rnego \u015al\u0105ska do Polski, chc\u0105c unikn\u0105\u0107 represji, przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 do Tarnowskich G\u00f3r, po polskiej stronie granicy. Po kilku latach t\u0119sknota za domem oraz kiepska sytuacja ekonomiczna zmusi\u0142y go do powrotu do \u0141ubia. W\u0142adze niemieckie pr\u00f3bowa\u0142y wydali\u0107 Honioka z kraju, ale z\u0142o\u017cy\u0142 on skarg\u0119 do Trybuna\u0142u Rozjemczego ds. Obywateli dzia\u0142aj\u0105cego przy Lidze Narod\u00f3w w Genewie. Decyzja by\u0142a dla niego korzystna, bowiem orzeczono, \u017ce ma prawo zachowa\u0107 obywatelstwo niemieckie, poniewa\u017c opu\u015bci\u0142 kraj czasowo i pod przymusem. Po powrocie do rodzinnego \u0141ubia Franciszek Honiok pracowa\u0142, jako akwizytor maszyn rolniczych. Kontynuowa\u0142 r\u00f3wnie\u017c dzia\u0142alno\u015b\u0107 propolsk\u0105, kolportuj\u0105c polsk\u0105 pras\u0119 i dzia\u0142aj\u0105c aktywnie w Zwi\u0105zku Polak\u00f3w w Niemczech. <\/span><\/span><\/p>\n

Franciszek Honiok, zosta\u0142 wytypowany przez Gestapo w celu uwiarygodnienia operacji dywersyjnej pozoruj\u0105cej atak polskich powsta\u0144c\u00f3w na niemieck\u0105 radiostacj\u0119 w Gliwicach. 30 sierpnia 1939 roku po powrocie z pracy, niespodziewanie zosta\u0142 aresztowany w gospodzie \u201eU Jarzombka\u201d w \u0141ubiu. <\/span><\/span><\/p>\n

Nast\u0119pnego dnia w areszcie w Gliwicach, w kt\u00f3rym trzymano go w \u015bcis\u0142ej izolacji, zosta\u0142 odurzony i przewieziony na teren radiostacji gliwickiej. W trakcie trwania akcji w radiostacji, nieprzytomnego Franza Honioka przeniesiono do budynku nadajnika i zabito strza\u0142em w g\u0142ow\u0119. Do dzi\u015b nie wiadomo, co sta\u0142o si\u0119 z jego cia\u0142em. Wed\u0142ug propagandowego przekazu, jako jeden z dywersant\u00f3w zgin\u0105\u0142 on z r\u0119ki niemieckiej ochrony radiostacji.<\/span><\/span><\/p>\n

Prawd\u0119 o jego tragicznym losie ujawni\u0142o dopiero kolejne \u015bledztwo (pierwsze to proces norymberski), prowadzone przez zachodnioniemieck\u0105 prokuratur\u0119 – RFN, wszcz\u0119te po premierze filmu Der Fall Gleiwitz (Tu Radio Gliwice). Premiera filmu mia\u0142a miejsce w NRD, w sierpniu 1961 roku. Film nakr\u0119ci\u0142a wytw\u00f3rnia DEFA, by\u0142 to pierwszy film dotycz\u0105cy tego incydentu. <\/span><\/span><\/p>\n

\u017baden z uczestnik\u00f3w akcji dywersyjnej i \u017caden z zab\u00f3jc\u00f3w Franciszka Honioka nie zosta\u0142 os\u0105dzony ani skazany. Do dzi\u015b nie wiemy, co sta\u0142o si\u0119 z jego cia\u0142em. <\/span><\/span><\/p>\n

Ku pami\u0119ci!<\/b><\/i><\/span><\/span><\/p>\n

\"\"<\/a>

Zabytkowa wie\u017ca antenowa<\/p><\/div>\n

Zabytkowa wie\u017ca antenowa radiostacji gliwickiej dzi\u015b, cho\u0107 w innym nieco charakterze, d\u017awigaj\u0105ca kilkadziesi\u0105t r\u00f3\u017cnego rodzaju anten wsp\u00f3\u0142czesnej telekomunikacji, co nie umniejsza jej turystycznych walor\u00f3w, sta\u0142a si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 krajobrazu miasta Gliwice i okolicy.<\/span><\/span><\/p>\n

\"\"<\/a>

Pomnik \u2013 kompozycja rze\u017abiarska u st\u00f3p wie\u017cy antenowej z napisem: 1939 \u2013 1945 \u2013 1995
PAMI\u0118TAJ\u0104C O PRZESZ\u0141O\u015aCI Z MY\u015aL\u0104 O PRZYSZ\u0141O\u015aCI. Autor rze\u017aby prof. Krzysztof Nitsch.<\/p><\/div>\n

\"\"<\/a>

Fragment skweru im. Franza Honioka, w g\u0142\u0119bi kompleks budynk\u00f3w zespo\u0142u radiostacji<\/p><\/div>\n

Gliwicki samorz\u0105d uznaj\u0105c kompleks radiostacji za wyj\u0105tkowe miejsce i wa\u017cne miejsce dla miasta w 2019 roku, 80 lat po wydarzeniach incydentu gliwickiego – \u201eprowokacji gliwickiej\u201d, skwerowi wok\u00f3\u0142 wie\u017cy nada\u0142 imi\u0119 Franza Honioka, aby w symboliczny spos\u00f3b przywr\u00f3ci\u0107 godno\u015b\u0107 cz\u0142owiekowi, kt\u00f3remu Niemcy odebrali \u017cycie, ale te\u017c prawo do grobu.<\/span> <\/b><\/i><\/span><\/p>\n

Wybuch drugiej wojny \u015bwiatowej!<\/b><\/i><\/span><\/span><\/p>\n

\"\"<\/a>

Schleswig-Holstein podczas ostrza\u0142u Westerplatte 1 wrze\u015bnia 1939 r. \u0179r\u00f3d\u0142o: Wikimedia Commons.<\/p><\/div>\n

1 wrze\u015bnia 1939 roku wojska niemieckie bez wypowiedzenia wojny rozpocz\u0119\u0142y dzia\u0142ania wojenne o godzinie 4:35 od zbombardowania most\u00f3w na dolnej Wi\u015ble w Tczewie (drogowego i kolejowego) i nalotu na Wielu\u0144. Chwil\u0119 p\u00f3\u017aniej, o godz. 4:45 nast\u0105pi\u0142 ostrza\u0142 Wojskowej Sk\u0142adnicy Tranzytowej na p\u00f3\u0142wyspie Westerplatte salwami z niemieckiego pancernika szkolnego \u201eSchleswig-Holstein\u201d, kt\u00f3ry z rozkazem czekania na termin wybuchu wojny, przyp\u0142yn\u0105\u0142 rano 25 sierpnia na red\u0119 portu Wolnego Miasta Gda\u0144sk, pod pozorem wizyty kurtuazyjnej. Pancernik od rana 1 wrze\u015bnia 1939 roku wzi\u0105\u0142 udzia\u0142 w ostrzeliwaniu polskich koszar i umocnie\u0144 sta\u0142ych na Westerplatte, staj\u0105c si\u0119 jednym z najbardziej znanych symboli ataku Niemiec na Polsk\u0119. <\/span><\/span><\/p>\n

Tak rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 II wojna \u015bwiatowa \u2013 najwi\u0119ksza i najkrwawsza wojna w dziejach, zaliczana do wojen totalnych, trwaj\u0105ca od 1 wrze\u015bnia 1939 roku do 2 wrze\u015bnia 1945 roku (w Europie do 8 maja 1945 roku). Bra\u0142y w niej udzia\u0142 pa\u0144stwa wszystkich kontynent\u00f3w oraz blisko 1,7 miliarda ludzi, w tym oko\u0142o 110 milion\u00f3w pod broni\u0105. Wed\u0142ug r\u00f3\u017cnych szacunk\u00f3w zgin\u0119\u0142o od 60 do 85 milion\u00f3w ludzi, w tym 6 milion\u00f3w obywateli polskich (ok. 3 miliony polskich \u017byd\u00f3w, ok. 2 miliony Polak\u00f3w, ok. 1 milion obywateli polskich innej narodowo\u015bci, m.in.: Ukrai\u0144c\u00f3w, Bia\u0142orusin\u00f3w, Rom\u00f3w i Litwin\u00f3w). Rekordowa liczba ofiar cywilnych to skutek mi\u0119dzy innymi ludob\u00f3jstwa i zbrodni wojennych.<\/span><\/span><\/p>\n

Wroc\u0142aw Pami\u0119ta! <\/span><\/span><\/p>\n

Tradycyjnie, we Wroc\u0142awiu uroczysto\u015b\u0107 upami\u0119tniaj\u0105ca 87. rocznic\u0119 wybuchu II wojny \u015bwiatowej b\u0119dzie mia\u0142a miejsce na Cmentarzu \u017bo\u0142nierzy Polskich, przed pomnikiem \u017bo\u0142nierza Polskiego przy ul. Grabiszy\u0144skiej, 1 wrze\u015bnia 2026 roku o godz. 9:00. Uroczysto\u015b\u0107 z udzia\u0142em wojskowej asysty honorowej.<\/span><\/span><\/p>\n

Andrzej Powidzki<\/i><\/span><\/span><\/strong><\/p>\n

\u0179R\u00d3D\u0141O:
\n<\/b><\/i><\/span>– Stefania Stanis\u0142awska, Sprawa polska w czasie drugiej wojny \u015bwiatowej na arenie mi\u0119dzynarodowej \u2013 PISM, Warszawa 1965;
\n– Muzeum Gliwice \u2013 Oddzia\u0142 Radiostacja Gliwicka;
\n<\/span>– <\/span>www.muzeum.gliwice.pl<\/a>;
\n<\/span>– <\/span>www.gliwice.eu<\/a>;
\n– www.gliwiczanie.pl<\/a>;
\n– www.pl.wikipedia.org<\/a>.<\/span><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Nazistowskie Niemcy nie mog\u0142y si\u0119 pogodzi\u0107 z warunkami traktatu wersalskiego ko\u0144cz\u0105cego I wojn\u0119 \u015bwiatow\u0105 (traktat pokojowy podpisany 28 czerwca 1919 roku przez Niemcy, mocarstwa Ententy, pa\u0144stwa sprzymierzone i stowarzyszone, ratyfikowany …<\/span> Czytaj dalej →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":3390,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[31],"tags":[],"class_list":["post-3382","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-powidzki-andrzej"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3382","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3382"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3382\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3392,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3382\/revisions\/3392"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3390"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3382"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3382"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3382"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}