{"id":342,"date":"2025-04-12T16:46:37","date_gmt":"2025-04-12T14:46:37","guid":{"rendered":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/?p=342"},"modified":"2025-12-29T20:54:59","modified_gmt":"2025-12-29T19:54:59","slug":"spotkanie-w-muzeum-karkonoskim","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/2025\/04\/12\/spotkanie-w-muzeum-karkonoskim\/","title":{"rendered":"Spotkanie w Muzeum Karkonoskim"},"content":{"rendered":"

5 marca w Muzeum Karkonoskim mia\u0142o miejsce spotkanie z przewodnikiem sudeckim S\u0142awkiem Stankiewiczem, kt\u00f3ry przez 2 godziny przybli\u017ca\u0142 nam \u017cycie i tw\u00f3rczo\u015b\u0107 \u017cyj\u0105cego w XVI wieku Georgiusa Agricola.<\/span><\/strong><\/p>\n

Przede wszystkim musz\u0119 powiedzie\u0107, \u017ce S\u0142awek od kilkudziesi\u0119ciu lat pod\u0105\u017ca ka\u017cdym, nawet najmniejszym \u015bladem zwi\u0105zanym z tym wyj\u0105tkowym cz\u0142owiekiem. Mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce wie o nim niemal wszystko. Dlatego przekazane przez niego wiadomo\u015bci s\u0105 niezwykle cenne, zw\u0142aszcza dla ludzi zajmuj\u0105cych si\u0119 tym tematem.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a>

S\u0142awek Stankiewicz i jego kolekcja dzie\u0142 Agricoli. Foto: Krzysztof T\u0119cza<\/p><\/div>\n

S\u0142awek Stankiewicz rozpocz\u0105\u0142 swoj\u0105 opowie\u015b\u0107 od stwierdzenia, \u017ce omawiane dzisiaj dzie\u0142o czyli DE RE METALLICA LIBRI XII, zosta\u0142o napisane przez Georgiusa Agricol\u0119 ale aby ono powsta\u0142o w ostatecznym kszta\u0142cie, musia\u0142o w procesie wydawniczym uczestniczy\u0107 jeszcze kilka os\u00f3b. Bo przecie\u017c kto\u015b musia\u0142 narysowa\u0107 ryciny zamieszczone w ksi\u0105\u017cce, kto\u015b musia\u0142 wykona\u0107 na ich podstawie drzeworyty, no i w ko\u0144cu kto\u015b musia\u0142 wyda\u0107 to dzie\u0142o, czyli zainwestowa\u0107 swoje pieni\u0105dze. Niestety z regu\u0142y zapomina si\u0119 o tych pozosta\u0142ych osobach. Dlatego S\u0142awek wspomnia\u0142 tak\u017ce o nich. Wspomnia\u0142 osoby z okresu renesansu ale odni\u00f3s\u0142 si\u0119 tak\u017ce do tw\u00f3rc\u00f3w obecnego wydania, kt\u00f3rego wydawc\u0105 jest Ad REM z Jeleniej G\u00f3ry. Trzeba jednak wspomnie\u0107 o Stanis\u0142awie Firszcie, kt\u00f3ry to doprowadzi\u0142 do ukazania si\u0119 I wydania Agricoli po polsku w roku 2020. Nie mo\u017cna pomin\u0105\u0107 pani Kariny Kurkowej, kt\u00f3ra przet\u0142umaczy\u0142a dzie\u0142o z czeskiego na polski.<\/span><\/p>\n

Agricola po fazie nauki interesowa\u0142 si\u0119 minera\u0142ami i ich wykorzystaniem przez ludzi. Obserwowa\u0142 m.in. jak dzi\u0119ki wykorzystaniu minera\u0142\u00f3w wytwarzano na wyspie Murano pi\u0119kne sz\u0142a weneckie, jak wykorzystywali minera\u0142y jako barwniki do farb malarze, czy w ko\u0144cu jaki wp\u0142yw mia\u0142o wykorzystywanie minera\u0142\u00f3w w lecznictwie. To ostatnie zainteresowa\u0142o go szczeg\u00f3lnie. W ko\u0144cu by\u0142 lekarzem. Dlatego opiekuj\u0105c si\u0119 g\u00f3rnikami interesowa\u0142 si\u0119 tak\u017ce ich prac\u0105, czy warunkami w jakich wykonywali swoje obowi\u0105zki. Nie bez wp\u0142ywu na te zainteresowania by\u0142 fakt ogl\u0105dania po\u017caru w kopalni w\u0119gla kamiennego maj\u0105cego miejsce gdy Agricola mia\u0142 kilkana\u015bcie lat. <\/span><\/p>\n

Pobieranie nauki przez Agricol\u0119 przebiega\u0142o w bardzo dla niego dobrych czasach. Wiedz\u0119 czerpa\u0142 od przedstawicieli elity intelektualnej Europy okresu renesansu. Uzupe\u0142nieniem pozyskiwania wiedzy by\u0142y jego podr\u00f3\u017ce. Najpierw do W\u0142och. Przez jaki\u015b czas pracuje w Wenecji gdzie t\u0142umaczy dzie\u0142a greka Gelena, uwa\u017canego za najs\u0142ynniejszego lekarza Cesarstwa Rzymskiego. Dzi\u0119ki tej pracy poznaje dzie\u0142a dawnych mistrz\u00f3w na tyle dobrze, \u017ce bez problem\u00f3w w swojej dalszej pracy czerpie z nich. <\/span><\/p>\n

Po Wenecji wraca do Saksonii gdzie poznaje r\u00f3\u017cnego rodzaju kopalnie. Zostaje lekarzem g\u00f3rniczym w Jachymowie. Po przeprowadzce do Chemnitz zosta\u0142 powo\u0142any na urz\u0105d burmistrza.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a>

Foto: Krzysztof T\u0119cza<\/p><\/div>\n

W swoich publikacjach Agricola nie tylko opisywa\u0142 techniki g\u00f3rnicze czy narz\u0119dzia u\u017cywane w kopalniach ale tak\u017ce wygl\u0105d tych kopalni. Wida\u0107 to na rycinie z 1521 roku o nazwie \u201eO\u0142tarz g\u00f3rniczy\u201d. Ukazane s\u0105 tam niewielkie domki zas\u0142aniaj\u0105ce szyby kopalniane co mia\u0142o chroni\u0107 przed zalewaniem ich opadami atmosferycznymi ale tak\u017ce przed wpadni\u0119ciem do\u0144 ludzi czy zwierz\u0105t. Okazuje si\u0119, \u017ce g\u00f3rnicy w tamtych czasach dbali o swoje bezpiecze\u0144stwo i wygod\u0119 pracy. Wida\u0107 to w\u0142a\u015bnie na rycinach gdzie pokazani s\u0105 g\u00f3rnicy maj\u0105cy za\u0142o\u017cone nakolanniki chroni\u0105ce ich kolana przed kontuzj\u0105. <\/span><\/p>\n

Prelegent uzmys\u0142owi\u0142 nam, \u017ce w tej wyj\u0105tkowej ksi\u0105\u017cce s\u0105 ukazane polskie piece hutnicze. Co prawda w kolejnych wersjach wydawniczych fakt ten by\u0142 niejako ukrywany ale nie zmienia to faktu, \u017ce Agricola wspomina\u0142 o nich. <\/span><\/p>\n

Agricola pierwsze notatki do swojego dzie\u0142a zapisa\u0142 w 1525 roku. Ostatnie zamie\u015bci\u0142 w 1550 roku. Czyli materia\u0142y do ksi\u0105\u017cki zbiera\u0142 przez \u0107wier\u0107 wieku. Jak\u0105\u017c to trzeba mie\u0107 cierpliwo\u015b\u0107 i samozaparcie by przez tak d\u0142ugi okres dr\u0105\u017cy\u0107 jeden temat. Niestety nie zachowa\u0142y si\u0119 rysunki ilustruj\u0105ce te materia\u0142y. Dlatego autor zleci\u0142 wykonanie nowych. <\/span><\/p>\n

Z ciekawostek warty poznania jest fakt posiadania przez bra\u0107 g\u00f3rnicz\u0105 prawa gard\u0142a czyli ich s\u0105dy mog\u0142y skazywa\u0107 na kar\u0119 \u015bmierci. Dotyczy\u0142o to m.in. oszustw. Za mniejsze przest\u0119pstwa typu zak\u0142amywanie prawdy kara by\u0142a \u0142agodniejsza. Delikwent musia\u0142 jednak liczy\u0107 si\u0119 z porz\u0105dn\u0105 ch\u0142ost\u0105. I dotyczy\u0142o to zar\u00f3wno zwyk\u0142ych g\u00f3rnik\u00f3w jak i prezes\u00f3w sp\u00f3\u0142ek g\u00f3rniczych. <\/span><\/p>\n

S\u0142awek Stankiewicz om\u00f3wi\u0142 wiele wyda\u0144 DE RE METALLICI, kt\u00f3re mia\u0142 w swoich r\u0119kach. Niekt\u00f3re z wyda\u0144 s\u0105 bardzo rzadkie i nie \u0142atwo jest do nich dotrze\u0107. Zreszt\u0105 zbi\u00f3r S\u0142awka jaki skompletowa\u0142 jest imponuj\u0105cy. Oczywi\u015bcie nie jest kompletny, cho\u0107by z tego wzgl\u0119du, \u017ce s\u0105 pozycje kt\u00f3re kosztuj\u0105 po kilkadziesi\u0105t tysi\u0119cy euro. <\/span><\/p>\n

\"\"<\/a>

S\u0142awek Stankiewicz i Robert Paw\u0142owski. Foto: Krzysztof T\u0119cza<\/p><\/div>\n

Ksi\u0105\u017cka zosta\u0142a wydana w wielu j\u0119zykach. Wa\u017cnym wydaniem by\u0142o t\u0142umaczenie niemieckie kiedy to elektor sakso\u0144ski August, kt\u00f3ry za\u017cyczy\u0142 sobie to wydanie do r\u0119ki tak by nikt poza nim nie m\u00f3g\u0142 z niego korzysta\u0107. Zwi\u0105zane to by\u0142o z jego pracami nad pozyskaniem z\u0142ota. Ze wzgl\u0119du na koszt druku ksi\u0105\u017cka by\u0142a nabywana jedynie przez mo\u017cnych. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 ludzi nie by\u0142o na ni\u0105 sta\u0107. W ko\u0144cu ksi\u0105\u017cka zosta\u0142a tak\u017ce przet\u0142umaczona na j\u0119zyk chi\u0144ski. Nasze polskie wydanie pojawi\u0142o si\u0119 dopiero w 2000 roku, chocia\u017c wcze\u015bniej by\u0142y podejmowane pr\u00f3by, niestety nie uko\u0144czone. <\/span><\/p>\n

Zacznijmy jednak od pocz\u0105tku. Jak w og\u00f3le sta\u0142o si\u0119, \u017ce S\u0142awek zainteresowa\u0142 si\u0119 Agricol\u0105. Ot\u00f3\u017c pierwszy kontakt z Agricol\u0105 mia\u0142 miejsce niemal 50 lat temu. To wtedy zacz\u0119\u0142a si\u0119 jego pasja kt\u00f3rej po\u015bwi\u0119ci\u0142 kolejne lata \u017cycia. A, \u017ce cz\u0119sto odkrycie nowej pozycji jest dzie\u0142em przypadku S\u0142awek wspomnia\u0142 o momencie kiedy to b\u0119d\u0105c w Niemczech zobaczy\u0142 w gablocie ksi\u0105\u017ck\u0119 o Agricoli wydan\u0105 przez nasze Ossolineum. By\u0142o to niesamowite, dlatego po powrocie wyszuka\u0142 to wydanie i naby\u0142 do swojej kolekcji. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce pierwotny nak\u0142ad to tylko 800 egzemplarz, wi\u0119c dzisiaj ze wzgl\u0119du na ich s\u0142ab\u0105 dost\u0119pno\u015b\u0107 s\u0105 zaliczane do \u201ebia\u0142ych kruk\u00f3w\u201d. <\/span><\/p>\n

Niesamowita jest historia zbior\u00f3w dzie\u0142 Agricoli. Ot\u00f3\u017c gdy autor zmar\u0142 w 1555 roku mia\u0142 by\u0107 pochowany, jako czterokrotny burmistrz Chemnitz, w ko\u015bciele miejskim. Niestety kilka miesi\u0119cy przed jego \u015bmierci\u0105 zaostrzono przepisy dotycz\u0105ce takich poch\u00f3wk\u00f3w. Wi\u0105za\u0142o si\u0119 to z brakiem uroczystej oprawy pogrzebu na co rodzina Agricoli nie wyrazi\u0142a zgody. W zwi\u0105zku z tym nie udost\u0119pni\u0142a jego zapisk\u00f3w i dzie\u0142, kt\u00f3re z biegiem czasu zosta\u0142y rozproszone. W po\u0142owie XX wieku postanowiono stworzy\u0107 zbi\u00f3r dzie\u0142 Agricoli i zacz\u0119to odszukiwa\u0107 zachowane ksi\u0105\u017cki i zapiski. To co zosta\u0142o zebrane wydano jako \u201eAgricoli dzie\u0142a wybrane\u201d. Jest ich dziesi\u0119\u0107, po\u015bwi\u0119conych m.in. Miedziance, Radzimowicom czy Kowarom.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a>

Karina Kurkowa t\u0142umaczka I polskiego wydania DE RE METALLICA Agricoli. Foto: Krzysztof T\u0119cza<\/p><\/div>\n

W roku 1994 w pi\u0119\u0107setn\u0105 rocznic\u0119 urodzin Georgiusa Agricoli wydany zostaje wielki katalog zorganizowanej w\u00f3wczas wystawy. P\u00f3\u017aniej wydano biografi\u0119 Agricoli. I w ko\u0144cu ukaza\u0142o si\u0119 nasze polskie wydanie. W roku 1958 w Glauchau, rodzinnej miejscowo\u015bci Agricoli, ods\u0142oni\u0119to po\u015bwi\u0119cony jemu pomnik. Mia\u0142 on pierwotnie sta\u0107 na rynku. Niestety czasy nie by\u0142y ku temu sprzyjaj\u0105ce, wi\u0119c w ko\u0144cu ustawiono go w parku. <\/span><\/p>\n

Ciekawostk\u0105 jest fakt wpisania w 2018 roku na list\u0119 UNESCO ca\u0142ego regionu g\u00f3rniczego, gdzie dzia\u0142a\u0142 Agricola. Mo\u017ce zatem pora wpisa\u0107 na list\u0119 jego najwi\u0119ksze dzie\u0142o czyli DE RE METALLICA LIBRII XII. <\/span><\/p>\n

Uzupe\u0142nieniem wyk\u0142adu S\u0142awka Stankiewicza by\u0142a wypowied\u017a Roberta Paw\u0142owskiego \u2013 mincerza Sudeckiego Bractwa Walo\u0144skiego, za\u0142o\u017cyciela \u017belaznego Tygla Walo\u0144skiego, w kt\u00f3rym przybli\u017ca\u0142 on odtworzone narz\u0119dzia i urz\u0105dzenia g\u00f3rnicze. Podczas wyk\u0142adu pokaza\u0142 wiele ciekawostek zwi\u0105zanych z ich konstrukcj\u0105. Opowiedzia\u0142 tak\u017ce o sposobach ochrony zdrowia pracuj\u0105cych w kopalniach czy przy wytapianiu rudy.<\/span><\/p>\n

Ilo\u015b\u0107 informacji przekazana nam podczas prezentacji S\u0142awka Stankiewicza zwi\u0105zanej z najnowszym wydaniem przez jeleniog\u00f3rskie wydawnictwo Ad Rem ksi\u0105\u017cki DE RE METALLICA LIBRII XII Georgiusa Agricoli by\u0142a tak du\u017ca, \u017ce potrzeba chwili by to wszystko sobie pouk\u0142ada\u0107 i ogarn\u0105\u0107. St\u0105d dobrze, \u017ce nasz prelegent szykuje wycieczk\u0119 szlakiem Agricoli podczas kt\u00f3rej uczestnicy b\u0119d\u0105 mogli na w\u0142asne oczy zobaczy\u0107 chocia\u017c cz\u0119\u015b\u0107 z tego o czym dzisiaj by\u0142a mowa.<\/span><\/p>\n

Krzysztof T\u0119cza<\/span><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

5 marca w Muzeum Karkonoskim mia\u0142o miejsce spotkanie z przewodnikiem sudeckim S\u0142awkiem Stankiewiczem, kt\u00f3ry przez 2 godziny przybli\u017ca\u0142 nam \u017cycie i tw\u00f3rczo\u015b\u0107 \u017cyj\u0105cego w XVI wieku Georgiusa Agricola. Przede wszystkim …<\/span> Czytaj dalej →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":343,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5,10,36],"tags":[],"class_list":["post-342","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia","category-kultura","category-tecza-krzysztof"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/342","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=342"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/342\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":347,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/342\/revisions\/347"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/343"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=342"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=342"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=342"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}