{"id":349,"date":"2025-04-14T08:49:59","date_gmt":"2025-04-14T06:49:59","guid":{"rendered":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/?p=349"},"modified":"2025-12-29T20:54:28","modified_gmt":"2025-12-29T19:54:28","slug":"dni-literatury-nad-nysa-zakonczone","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/2025\/04\/14\/dni-literatury-nad-nysa-zakonczone\/","title":{"rendered":"Dni Literatury nad Nys\u0105 zako\u0144czone"},"content":{"rendered":"

\"\"Ju\u017c po raz sz\u00f3sty odby\u0142y si\u0119 w dniach 10-13.04. 2025 w G\u00f6rlitz i Zgorzelcu Dni Literatury nad Nys\u0105. Impreza ta od 2014 roku jest czym\u015b wi\u0119cej ni\u017c tylko festiwalem literackim. To pokazanie si\u0142y dialogu, pami\u0119ci i kultury.<\/strong>\u00a0To tak\u017ce dow\u00f3d na to, \u017ce porozumienie jest mo\u017cliwe \u2013 zar\u00f3wno mi\u0119dzy narodami, jak i mi\u0119dzy lud\u017ami. \u00a0Tegoroczna edycja mia\u0142a szczeg\u00f3lne znaczenie, wpisuj\u0105c si\u0119 w obchody 80. rocznicy zako\u0144czenia II wojny \u015bwiatowej. St\u0105d dob\u00f3r zaproszonych go\u015bci i temat\u00f3w.<\/p>\n

Cztery dni wydarze\u0144 dostarczy\u0142y dla ka\u017cdego co\u015b interesuj\u0105cego – odby\u0142y si\u0119 spotkania autorskie (z polskich autorek udzia\u0142 wzi\u0119\u0142y Joanna Bator i Agnieszka Dobkiewicz), interesuj\u0105ce by\u0142y filmy (polsko-niemiecki dokument filmowy \u201eLos\u201d czy niemiecki \u201eJeder schreibt f\u00fcr sich allein\u201d\/Ka\u017cdy pisze w samotno\u015bci) czy ciekawe\u00a0 konfrontacje poetyckie.<\/p>\n

Spotkania odbywa\u0142y si\u0119 w j\u0119zyku niemieckim (4), polskim i niemieckim (3) oraz polskim (1). Dwa z nich (a\u017c w szkoda, \u017ce tylko dwa) zorganizowano w Miejskim Domu Kultury w Zgorzelcu.<\/p>\n

W pi\u0105tkowe popo\u0142udnie w MDK spotkanie autorskie z Agnieszk\u0105 Dobkiewicz koncentrowa\u0142o si\u0119 wok\u00f3\u0142 jej najnowszej ksi\u0105\u017cki \u201ePo\u017cydowskie. Niewygodna pami\u0119\u0107\u201d<\/strong><\/em>.<\/strong> Poprowadzi\u0142a je\u00a0 Tamara W\u0142odarczyk, wybitna znawczyni tej tematyki.\u00a0 Cho\u0107 nie wybrzmia\u0142o to \"\"na spotkaniu , trzeba pami\u0119ta\u0107, \u017ce po II wojnie \u015bwiatowej Zgorzelec sta\u0142 si\u0119 jednym z miejsc osadnictwa \u017cydowskiego na Dolnym \u015al\u0105sku. W lipcu 1946 roku mieszka\u0142o tu 550 \u017byd\u00f3w, kt\u00f3rzy przyjechali ze Zwi\u0105zku Radzieckiego w ramach przesiedle\u0144 polskich obywateli. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich wyemigrowa\u0142a z Polski po pogromie kieleckim. W lutym 1947 roku w Zgorzelcu mieszka\u0142o jedynie 50 \u017byd\u00f3w. Zgorzelecki oddzia\u0142 Towarzystwa Spo\u0142eczno-Kulturalnego \u017byd\u00f3w w Polsce powsta\u0142 w 1950 roku i dzia\u0142a\u0142 do ko\u0144ca lat 60. XX wieku. Jego g\u0142\u00f3wnym celem by\u0142o podtrzymywanie to\u017csamo\u015bci \u017cydowskiej i promocja kultury \u017cydowskiej, a szczeg\u00f3lnie tej tworzonej w jidysz.<\/p>\n

Licz\u0105ca przesz\u0142o 450 stron ksi\u0105\u017cka dotyka wielu w\u0105tk\u00f3w historii \u017byd\u00f3w w Polsce, z losami niemal sensacyjnymi. I rozlicza si\u0119 z po\u017cydowsk\u0105 przesz\u0142o\u015bci\u0105, podobnie jak dwa lata wcze\u015bniej zrobi\u0142a to Karolina Kuszyk pisz\u0105c \u201ePoniemieckie\u201d. Tu, na Dolnym \u015al\u0105sku warto si\u0119gn\u0105\u0107 po obie te lektury.<\/p>\n

W sobot\u0119 bardzo pozytywnie zaskoczy\u0142 mnie dokument filmowy \u201eLos\u201d zrealizowany przez Joann\u0119 Mielewczyk, dziennikark\u0119 radiow\u0105, cierpliwie i od lat zbieraj\u0105c\u0105\u00a0 historie Wroc\u0142awia sprzed i po 1945 roku, kt\u00f3re emituje na antenie wroc\u0142awskiego radia RAM. Jest ona r\u00f3wnie\u017c autork\u0105 serii ksi\u0105\u017cek Kamienice<\/em>, opisuj\u0105cych dzieje miasta z perspektywy jego mieszka\u0144c\u00f3w i ich dom\u00f3w. Jak przyzna\u0142a re\u017cyserka, realizacja filmu obj\u0119\u0142a tylko dwa zdj\u0119ciowe, co \"\"wydaje si\u0119 a\u017c niewiarygodne. Najwa\u017cniejsze by\u0142o dotarcie do obu g\u0142\u00f3wnych bohater\u00f3w filmu, kt\u00f3rzy\u00a0 pojawili si\u0119 w zgorzeleckim kinie MDK na jego prezentacji. \u00ad\u00ad\u00ad\u00ad\u00adA bohaterami dokumentu s\u0105 Jerzy Podlak i J\u00fcrgen Hempel, kt\u00f3rzy jako nastolatkowie prze\u017cyli Festung Breslau. Ich drogi skrzy\u017cowa\u0142y si\u0119 dopiero po latach. W rozmowie z Bartkiem Gaw\u0142em, 13-letnim synem re\u017cyserki, opowiadaj\u0105 o \u017cyciu codziennym we Wroc\u0142awiu w czasie II \u015bwiatowej wojny oraz o tym, jak wojna wp\u0142yn\u0119\u0142a na ich losy. Opowiadaj\u0105 o obl\u0119\u017ceniu miasta przez Armi\u0119 Czerwon\u0105 i o codzienno\u015bci w obl\u0119\u017conym mie\u015bcie. Dwie perspektywy, Niemca i Polaka, cho\u0107 bardzo r\u00f3\u017cne, w poruszaj\u0105cy spos\u00f3b splataj\u0105 si\u0119 ze sob\u0105.<\/p>\n

J\u00fcrgen Hempel (na zdj\u0119ciu z prawej), urodzony w 1932 roku, pochodzi z wroc\u0142awskiej rodziny, kt\u00f3ra prowadzi\u0142a w mie\u015bcie sklep jubilerski. W filmie opowiada o domu rodzinnym, kt\u00f3rego ju\u017c nie ma, o kochaj\u0105cym sztuk\u0119 towarzystwie, w kt\u00f3rym obracali si\u0119 jego rodzice oraz o trudnym czasie sp\u0119dzonym w piwnicy w czasie wojny.<\/p>\n

Drugim bohaterem filmu jest Jerzy Podlak, urodzony w 1931 roku, syn nauczyciela z Ostrzeszowa w po\u0142udniowej Wielkopolsce, sk\u0105d po rozpocz\u0119ciu II wojny \u015bwiatowej zosta\u0142 przesiedlony. W rezultacie trafi\u0142 wraz z rodzin\u0105 do obozu pracy przymusowej w \u00f3wczesnym Breslau, sk\u0105d codziennie by\u0142 wysy\u0142any do rob\u00f3t przy fortyfikacjach. \u00a0Pan Podlak aktywnie dzia\u0142a we wroc\u0142awskim Klubie Os\u00f3b spod Znaku \u201eP\u201d.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Warto doda\u0107, \u017ce dzie\u0144 wcze\u015bniej film pokazano w G\u00f6rlitz a jego g\u0142\u00f3wni bohaterowie spotkali si\u0119 z m\u0142odzie\u017c\u0105 niemieckich szk\u00f3\u0142. A\u017c prosi si\u0119 zapyta\u0107, dlaczego nie pomy\u015blano o takim spotkaniu po polskiej stronie?<\/p>\n

A nast\u0119pne Dni Literatury nad Nys\u0105 dopiero za dwa lata.<\/p>\n

Janusz Skowro\u0144ski<\/strong><\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ju\u017c po raz sz\u00f3sty odby\u0142y si\u0119 w dniach 10-13.04. 2025 w G\u00f6rlitz i Zgorzelcu Dni Literatury nad Nys\u0105. Impreza ta od 2014 roku jest czym\u015b wi\u0119cej ni\u017c tylko festiwalem literackim. …<\/span> Czytaj dalej →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":351,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5,10,1,40,4],"tags":[14,13,15],"class_list":["post-349","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia","category-kultura","category-reszta","category-skowronski-janusz","category-wydarzenia","tag-agnieszka-dobkiewicz-pozydowskie","tag-dni-literatury-nad-nysa-2025","tag-joanna-mielewczyk-los"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/349","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=349"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/349\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":358,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/349\/revisions\/358"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/351"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=349"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=349"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=349"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}