{"id":3535,"date":"2026-09-17T18:58:20","date_gmt":"2026-09-17T16:58:20","guid":{"rendered":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/?p=3535"},"modified":"2026-09-17T18:59:40","modified_gmt":"2026-09-17T16:59:40","slug":"jak-warszawianka-zalozyla-sanatorium-w-gorbersdorf","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/2026\/09\/17\/jak-warszawianka-zalozyla-sanatorium-w-gorbersdorf\/","title":{"rendered":"Jak Warszawianka za\u0142o\u017cy\u0142a sanatorium w G\u00f6rbersdorf"},"content":{"rendered":"

M\u00f3wisz dr Brehmer, Kie\u015blowski, Tokarczuk, \u2013 my\u015blisz G\u00f6rbersdorf\/Soko\u0142owsko. \u015al\u0105ski pierwowz\u00f3r szwajcarskiego Davos. Tego z \u201eCzarodziejskiej G\u00f3ry\u201d Tomasza Manna. Po latach zapomnienia to by\u0142e sanatorium chor\u00f3b p\u0142ucnych wychodzi z cienia wielkiej g\u00f3ry \u2013 tak jak tytu\u0142 piosenki Budki Suflera, w kt\u00f3rej Krzysztof Cugowski w pierwszych s\u0142owa wy\u015bpiewuje: \u201e<\/span>Ona przychodzi chytrze, bez ostrze\u017ce\u0144 i gr\u00f3\u017ab<\/i><\/span>\u201d. W przypadku Soko\u0142owska by\u0142a to gru\u017alica.<\/span><\/span><\/strong><\/p>\n

Postacie zar\u00f3wno u Manna jak i w \u201eEmpuzjonie\u201d Tokarczuk s\u0105 fikcyjne. Ale w Katowicach przy ulicy Mariackiej 1 mieszka\u0142 prawdziwy Hans Castorp i Mieczys\u0142aw Wojnicz. Rewident Anton Fitzek zmar\u0142 w sanatorium dr Brehmera 6 kwietnia 1900 w wieku 35 lat.<\/span><\/span><\/p>\n

Ale nie zmar\u0142 bezpotomnie, gdy\u017c inaczej \u2013 przek\u0142adany r\u00f3wnie\u017c na j\u0119zyk polski – jego prawnuk Sebastian Fitzek nie pisa\u0142by thriller\u00f3w psychologicznych. Z tarnog\u00f3rskich Opatowic pochodzi\u0142 bratanek Antona Fitzka, nauczyciel i pisarz Rudolf Fitzek.<\/span><\/span><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Tarnog\u00f3rzank\u0105 jest r\u00f3wnie\u017c Alicja Kosiba \u2013 Lesiak, aktywna uczestniczka pochodu Gwark\u00f3w, kt\u00f3ra w wydanej obecnie publikacji \u201e<\/span>Tragiczna historia Marie von Colomb. Zapomniana za\u0142o\u017cycielka sanatorium w G\u00f6rbersdorfie<\/b><\/span>\u201d, b\u0119d\u0105cej rezultatem jej dociekliwych bada\u0144, wydobywa z cienia zapomnienia i przemilczania tytu\u0142ow\u0105 kobiet\u0119.<\/span><\/span><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Celowo pisz\u0119 kobieta, a nie posta\u0107, gdy\u017c jak ujmuje to autorka: <\/span>Przywracaj\u0105c pami\u0119\u0107 o Marie von Colomb, nie zmieniamy historii uzdrowiska. Uzupe\u0142niamy j\u0105 o wymiar organizacyjny, spo\u0142eczny i kobiecy, kt\u00f3ry przez lata pozostawa\u0142 niedostatecznie widoczny. \u017bycie Marie jest \u015bwiadectwem napi\u0119cia mi\u0119dzy zdeterminowan\u0105 jednostk\u0105 a system spo\u0142ecznym, kt\u00f3ry nie przewidywa\u0142 dla kobiet miejsca na uczelniach ani w zawodzie lekarza. Panna Colomb jak kilka innych kobiet tamtych czas\u00f3w, pionierek, pr\u00f3bowa\u0142a zdobywa\u0107 wiedz\u0119, zaw\u00f3d i uznanie. Jej los ma rys tragiczny. Nie dlatego, \u017ce jej plany spali\u0142y na panewce, przegra\u0142a na linii edukacyjnej i zawodowej z m\u0119\u017cczyznami. Lecz dlatego, \u017ce wyprzedzi\u0142a moment historyczny, w kt\u00f3rym jej dzia\u0142ania mog\u0142yby zosta\u0107 w pe\u0142ni zaakceptowane<\/i><\/span>\u201d. <\/span><\/span><\/p>\n

Bez Marie von Colomb nie by\u0142oby sanatorium w Soko\u0142owsku, czyli pierwsze zdanie tego tekstu nie mog\u0142oby powsta\u0107.<\/span><\/span><\/p>\n

Stefan Pioskowik<\/span><\/span><\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

M\u00f3wisz dr Brehmer, Kie\u015blowski, Tokarczuk, \u2013 my\u015blisz G\u00f6rbersdorf\/Soko\u0142owsko. \u015al\u0105ski pierwowz\u00f3r szwajcarskiego Davos. Tego z \u201eCzarodziejskiej G\u00f3ry\u201d Tomasza Manna. Po latach zapomnienia to by\u0142e sanatorium chor\u00f3b p\u0142ucnych wychodzi z cienia wielkiej …<\/span> Czytaj dalej →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":3538,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[43],"tags":[],"class_list":["post-3535","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-pioskowik-stefan"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3535","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3535"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3535\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3540,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3535\/revisions\/3540"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3538"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3535"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3535"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3535"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}