{"id":3768,"date":"2026-10-23T14:23:49","date_gmt":"2026-10-23T12:23:49","guid":{"rendered":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/?p=3768"},"modified":"2026-10-23T15:51:29","modified_gmt":"2026-10-23T13:51:29","slug":"cale-zycie-z-polonia-brazylijska-zwlaszcza-z-moim-wielkim-przodkiem-wosiem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/2026\/10\/23\/cale-zycie-z-polonia-brazylijska-zwlaszcza-z-moim-wielkim-przodkiem-wosiem\/","title":{"rendered":"Ca\u0142e \u017cycie z Poloni\u0105 brazylijsk\u0105, zw\u0142aszcza z moim wielkim przodkiem Wosiem"},"content":{"rendered":"

Pocz\u0105tek drugiej na \u015bwiecie pod wzgl\u0119dem wielko\u015bci Polonii da\u0142 m\u00f3j wuj Edmund Sebastian Wo\u015b-Saporski z rodzinnych Starych Sio\u0142kowic w powiecie opolskim. Gdy Polski nie by\u0142o na mapie Europy, wuj zarejestrowa\u0142 w 1875 roku w Urz\u0119dzie Municypalnym w Kurytybie dystrykt o nazwie ,,Nova Polonia” z flag\u0105 narodow\u0105 przy wje\u017adzie do kolonii Pilarzinho (z portugalskiego \u201efilarek\u201d). Dystrykt dzia\u0142a\u0142 do 1878 roku.<\/b><\/span><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

 <\/p>\n

Poloni\u0105 brazylijsk\u0105 interesowa\u0142em si\u0119 ju\u017c w szkole podstawowej. W opowie\u015bciach rodzinnych cz\u0119sto m\u00f3wiono o Sebastianie Wosiu, pradziadku mojej Mamy Angeli Wo\u015b, jako o niezwykle odwa\u017cnym m\u0119\u017cczy\u017anie, kt\u00f3ry pod Krzy\u017cem Po\u0142udnia jest w\u0142a\u015bcicielem plantacji kawy, tudzie\u017c ma kilka akr\u00f3w araukarii. Ojciec zaprowadzi\u0142 mnie do proboszcza, kt\u00f3ry znalaz\u0142 w parafialnym sztambuchu nast\u0119puj\u0105cy zapis: \u201eSebastian, syn Szymona Wo\u015b i jego \u017cony Jadwigi Kampa, urodzony o godzinie czwartej rano 19 stycznia 1844 roku\u201d.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

NIEZWYK\u0141Y LIST<\/span><\/strong><\/p>\n

Rok przed moj\u0105 matur\u0105 24 czerwca 1960 roku do Urz\u0119du Gminnego w Starych Sio\u0142kowicach wp\u0142yn\u0105\u0142 niezwyk\u0142y list z dalekiego Campo Largo w Paranie. Nadawc\u0105 okaza\u0142 si\u0119 cieszyniak Pawe\u0142 Nikodem, jeden z dw\u00f3ch nestor\u00f3w polskiej prasy w Brazylii. W okresie mi\u0119dzywojennym Pawe\u0142 Nikodem pracowa\u0142 w polskiej dyplomacji w Brazylii. Przytocz\u0119 obszerne fragmenty tego interesuj\u0105cego listu: \u201eDrodzy Rodacy, ob. Engelbert Mi\u015b zamieszka\u0142y przy ulicy Powsta\u0144c\u00f3w 18, otrzymawszy m\u00f3j adres z Polskiego radia w Opolu, zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 do mnie z pro\u015bb\u0105 o skomunikowanie go z rodzin\u0105 para\u0144skich Wosi\u00f3w-Saporskich. Zna\u0142em \u015bp. Edmunda Sebastiana Wosia-Saporskiego (zmar\u0142 w 1933 roku) \u201eojca osad polskich w Paranie\u201d oraz jego dzieci, z kt\u00f3rych ju\u017c \u017cadne nie \u017cyje; wnuk\u00f3w i prawnuk\u00f3w trzeba by mi dopiero poszuka\u0107. Niech ob. Mi\u015b zwr\u00f3ci si\u0119 do Consulado da Polonia, rua Bs. Aires nr 265,\u00a0 Curitiba-Brasil. (…) Korzystam z okazji, aby pogwarzy\u0107 z Wami troch\u0119, Drodzy Krajanie! Za czas\u00f3w \u201eGazety Polskiej\u201d, kt\u00f3rej by\u0142em ostatnim wydawc\u0105 i redaktorem, mia\u0142em w Kurytybie sposobno\u015b\u0107 pozna\u0107 szereg para\u0144skich Sio\u0142kowiczan (opr\u00f3cz\u00a0 Wosi\u00f3w-Saporskich) – wylicz\u0119 Wam wa\u017cniejsze postacie: ze Skroch\u00f3w wnuczka tej rodziny dr Klementyna Wo\u0142owska-Mussi jest znanym lekarzem. Artysta snycerz Pawe\u0142 Ko\u0142odziej sta\u0142e wystawia prace w Rio de Janeiro. Proboszczem w Kurytybie by\u0142 inny Sio\u0142kowiczanin ks. Pawe\u0142 Kupczyk. Przesuwaj\u0105 mi si\u0119 przed oczyma nadto rodziny Piekorz\u00f3w, Kulig\u00f3w, Kupk\u00f3w, Fil\u00f3w, Pampuch\u00f3w, Misi\u00f3w oraz innych. Do\u00a0 osad pod Kurytyb\u0105 nale\u017c\u0105 Pilarzinho (najstarsza, wytyczona przez Wosia w 1871 roku), Candida, Zacarias, Cristina. Tylko prawnuki w tych pozamiejskich osiedlach m\u00f3wi\u0105 jeszcze do dzi\u015b jako tako po polsku, ale ju\u017c nie pisz\u0105, bo polskie szko\u0142y zamkni\u0119to w 1937 roku. Na og\u00f3\u0142 twierdz\u0105 oni, \u017ce wywodz\u0105 si\u0119 ze \u015al\u0105ska, lecz w\u0105tpi\u0119, czy dochowa\u0142a si\u0119 w\u015br\u00f3d nich legendarna ju\u017c przecie\u017c mowa praojc\u00f3w… <\/span><\/p>\n

\"\"<\/a>

8 klasowa szko\u0142a \u00a0podstawowa w Starych Sio\u0142kowicach, kt\u00f3r\u0105 uko\u0144czy\u0142 Edmund Sebastian Wo\u015b.<\/p><\/div>\n

Pawe\u0142 Nikodem w tej opowie\u015bci pyta: \u201eChcia\u0142em Was tak zapyta\u0107 tak po naszemu \u201epo \u015bl\u0105sku, po piero\u0144sku\u201d Kochani Krajanie, czy \u017cyje tam jeszcze w\u015br\u00f3d Was pami\u0119\u0107 o tym, \u017ce to mija akurat 90 lat, jak z Sio\u0142kowic wyjecha\u0142a w 1869 roku pierwsza gromada 16 rodzin, a rok p\u00f3\u017aniej taka sama grupa 16 familii do onej dalekiej \u201eBrzezylii\u201d na pozew Sebastiana-Wosia 25-letniego pod\u00f3wczas in\u017cyniera m\u0142odzika, synka Szymona, tego samego, co pi\u0119knym tenorem \u015bpiwo\u0142 pie\u015bniczki nie tylko na lokalnych odpustach… Czy Wy w sio\u0142kowickim gnie\u017adzie zdajecie sobie spraw\u0119 z pionierskiej roli, jak\u0105 odegra\u0142a ta miejscowo\u015b\u0107 w rozwoju dzisiejszej Parany? Polsk\u0119 i Brazyli\u0119 \u0142\u0105czy dzi\u015b za\u017cy\u0142a przyja\u017a\u0144, a pierwsze ogniwo tego \u0142a\u0144cucha da\u0142y Sio\u0142kowice… Wybaczcie Kochani Sio\u0142kowiczanie ten d\u0142ugach list. Napisa\u0142 go krajan ,, \u015bl\u0105ski pieron\u201d przez \u201eGazet\u0119 Polsk\u0105\u201d blisko z Saporskim i Wosiami zwi\u0105zany. Pami\u0119tam, jak \u015bp. Sebastian Edmund rzek\u0142 sobie do mnie \u017cartobliwie i w zaufaniu: \u201eMy dwaj to tacy Polacy przyszywani. Czemu to Pi\u0142sudski w 1920 roku nie chcia\u0142 moich Sio\u0142kowic\u201d. List Paw\u0142a Nikodema zatytu\u0142owany \u201eSio\u0142kowiczanie w Brazylii\u201d wydrukowano w 1961 roku w \u201eKalendarzu Opolskim\u201d.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a>

Pod pomnikiem Edmunda Sebastiana Wosia-Saporskiego w Kurytybie sk\u0142adaj\u0105 kwiaty wszystkie oficjalne polskie delegacje.<\/p><\/div>\n

GROM Z PARYSKIEGO NIEBA<\/span><\/strong><\/p>\n

Na studiach co jaki\u015b czas dostawa\u0142em listy z Kurytyby i z Brusque. Te pierwsze od mego kuzyna dr Edmunda Leininga Saporoskiego lub jego c\u00f3rki Edilmy, studentki prawa.\u00a0 By\u0142y pisane w j\u0119zyku portugalskim. T\u0142umaczy\u0142 je na j\u0119zyk polski poliglota Zdzis\u0142aw Kempf wzgl\u0119dnie pisarz\u00a0 Boleslaw Mr\u00f3wczy\u0144ski, kt\u00f3ry przymierza\u0142 si\u0119 do napisania zbeletryzowanej trylogii zwi\u0105zanej z para\u0144skimi dziejami Wosi\u00f3w i rodak\u00f3w. Dzie\u0142u nada\u0142 tytu\u0142 \u201eBartochowie\u201d (poszczeg\u00f3lne tomy: Bitwa o Pilarzinho, Osada nad Srebrnym Potokiem i T\u0119tni\u0105cy step). I nagle szok z samiutkiego Pary\u017ca, telegram nadany na Polach Elizejskich o tre\u015bci: \u201ePrzylecia\u0142em z delegacj\u0105 z Brazylii na Tysi\u0119czn\u0105 Rocznic\u0119 Chrztu Polski. Jutro widzimy si\u0119 na \u015bniadaniu we wroc\u0142awskim \u201eMonopolu\u201d. W sio\u0142kowickim domu przestraszona Mama zapyta\u0142a: – A w czym ty synek pojedziesz do Wroc\u0142awia? Przy stoliku \u015bniadaniowymi uk\u0142ony z\u0142o\u017cy\u0142em pot\u0119\u017cnemu Edmundowi Gardoli\u0144skiemu b\u0119d\u0105c przekonany, \u017ce to Saporski. Za chwil\u0119 bardzo niskiego wzrostu kuzyn pojawi\u0142 si\u0119 z wielkim koszem podarunk\u00f3w. S\u0142u\u017cbow\u0105 wo\u0142g\u0105 u\u017cyczon\u0105 na dwa tygodnie przez prof. Boles\u0142awa Iwaszkiewicza, przewodnicz\u0105cego Prezydium RN Wroc\u0142awia, pojechali\u015bmy do rodzinnej wsi. W Sio\u0142kowicach Saporski najd\u0142u\u017cej rozmawia\u0142 z moj\u0105 babci\u0105 Mari\u0105 Wo\u015b (1890-1970). Na obiad za\u017cyczy\u0142 sobie kilka str\u0105g\u00f3w domowej fasoli typu \u201eJa\u015b\u201d z bardzo ostrym sosem, kt\u00f3ry przywi\u00f3z\u0142 z \u201edrugiej\u201d ojczyzny. Po posi\u0142ku palili\u015bmy z ojcem skr\u0119ty z brazylijskiego petuna popijaj\u0105c cacha\u00e7e. Na drog\u0119 powrotn\u0105 do Kurytyby kuzyn zabra\u0142 z naszego ogr\u00f3dka dwa woreczki ziemi ojczystej, pierwszy umie\u015bci pod p\u0142yt\u0105 grobow\u0105 \u201eojca emigracji\u201d, drugi zostawi dla siebie. Ja podarowa\u0142em kuzynowi oprawion\u0105 na poczekaniu w\u0142asn\u0105 prac\u0119 magistersk\u0105 zatytu\u0142owan\u0105 \u201eDzieje Polonii brazylijskiej uwiecznione beletrystycznie w trylogii Boles\u0142awa Mr\u00f3wczy\u0144skiego \u201eBartochowie\u201d.<\/span><\/p>\n

WYSTAWA I JESZCZE SESJA<\/span><\/strong><\/p>\n

Pracuj\u0105c w redakcjach warszawskich pism namawiano mnie po kolejnej odwil\u017cy na zorganizowania nowych polonijnych projekt\u00f3w. Pierwszym by\u0142a wystawa po\u015bwi\u0119cona stuletniej historii emigracji Polak\u00f3w do Ameryki \u0141aci\u0144skiej. Drugi projekt – sesj\u0105 naukowa – by\u0142 trudniejszy do zrealizowania. My\u015bmy wci\u0105\u017c byli krajem za \u017celazn\u0105 kurtyn\u0105, pa\u0144stwem dla zachodu komunistycznym, a w Brazylii kwit\u0142 przecie\u017c kapitalizm z kolejnym wywrotowym prezydentem. No ale z pomoc\u0105 przyszed\u0142 mi \u201e\u015bwie\u017cy\u201d emigrant z Brazylii W\u0142adys\u0142aw W\u00f3jcik, z kt\u00f3rym wcze\u015bniej korespondowa\u0142. Tak\u017ce Anisio Oleksy, prezes Federa\u00e7\u00e2o Pol\u00f4nica do Brasil – POLBR\u00c1S, zreszt\u0105 kuzyn naszego by\u0142ego premiera J\u00f3zefa Oleksego. Pieni\u0105dze na sesj\u0119 ciu\u0142a\u0142em przez niemal rok. Eksponaty wys\u0142a\u0142 Anisio Oleksy, ale przede wszystkim wi\u0119kszo\u015b\u0107 potrzebnych eksponat\u00f3w po\u017cyczy\u0142a Ambasada Republiki Brazylii. Wpuszczono mnie do ichniejszego archiwum mieszcz\u0105cym si\u0119 przy Rudawskiej 5. JE Ambasador pozwoli\u0142 mi spenetrowa\u0107 archiwa i jeszcze zapakowa\u0142 na odchodnym jaki\u015b bimber i bardzo mocny tyto\u0144, kt\u00f3ry kurzyli kabokle w interiorze. Najciekawszy z otrzymanych dokument\u00f3w by\u0142 drukowany po polsku miesi\u0119cznik \u201eLud\u201d, w kt\u00f3rym mo\u017cna by\u0142o wyczyta\u0107 dok\u0142adne dane o rodzajach uzbrojenia wszystkich armii Uk\u0142adu Warszawskiego. Zarz\u0105dzi\u0142em, \u017ce gdziekolwiek na obwo\u017cnej wystawie znajdzie si\u0119 miesi\u0119cznik, musi by\u0107 chroniony przez osob\u0119 pilnuj\u0105ca, by podejrzany tekst nie dosta\u0142 si\u0119 w niepowo\u0142ane r\u0119ce. Ekspozycj\u0119 o eksodusach Polonii na prze\u0142omie XIX\/XX wieku obejrza\u0142o w r\u00f3\u017cnych klubach i domach kultury ponad 100 tysi\u0119cy os\u00f3b.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Na sesj\u0119 nie uda\u0142o si\u0119 \u015bci\u0105gn\u0105\u0107 \u017cadnego naukowca z Brazylii. Referaty z naszej strony wyg\u0142osili prof. Witold Kula z PAN i doc. Manfred Kutyma z Instytutu \u015al\u0105skiego. Warto\u015bciowym g\u0142osem by\u0142o wyst\u0105pienie s\u0119dziwego W\u0142adys\u0142awa W\u00f3jcika. Nawi\u0105za\u0142 do wspomnie\u0144 \u201eojca emigracji\u201d zawartych w \u201ePami\u0119tniku z brazylijskiej puszczy\u201d, wydanych przez \u201e\u015al\u0105sk\u201d w 1974 roku. W ksi\u0105\u017cce okre\u015blony jest status rodzin emigrant\u00f3w, wykszta\u0142cenie co najmniej o\u015bmioklasowe lub \u015brednie, gdy np. to<\/a> co pisa\u0142 Kazimierz G\u0142uchowski, a powtarza\u0142a za nim Maria Konopnicka w \u201ePanu Balcerze w Brazylii\u201d, ch\u0142opi z Galicji, to by\u0142y te Ma\u0107ki i Wojtki na og\u00f3\u0142\u00a0 niepi\u015bmienne. Sio\u0142kowiczan doc. Kutyna przypomnia\u0142, i\u017c w mojej rodzinnej wsi o\u015bmioklasow\u0105 szko\u0142\u0119 otwarto w 1767 roku, a w 30 lat p\u00f3\u017aniej drug\u0105 podstaw\u00f3wk\u0119 z powodu bardzo du\u017cej ilo\u015bci dzieci.<\/span><\/p>\n

\n
STARY KAWALER<\/span><\/strong><\/div>\n
<\/div>\n
Gdzie si\u0119 nie pojawia u swoich, jest \u201estarym kawalerem\u201d. Jego bliski kolega Max Kulig sta\u0142e powtarza\u0142: – O\u017ce\u0144 si\u0119, musisz po sobie kogo\u015b zostawi\u0107. Tylko \u017ce ch\u0142op nie mia\u0142 czasu na \u017ceniaczk\u0119, bo albo si\u0119 uczy\u0142 (uko\u0144czy\u0142 d\u0142ugie studia in\u017cynieryjne – agrimensor estadual), albo zak\u0142ada\u0142 nowe organizacje, albo wytycza\u0142 tereny pod zabudowy. Cesarz zach\u0119ci\u0142 go do zdobycia certyfikatu prawnika, gdy uda\u0142o mu si\u0119 zosta\u0107 pos\u0142em federalnym w Rio de Janeiro, wi\u0105za\u0142o si\u0119 to z spisaniem przez wuja dekretu znosz\u0105cego w 1888 roku niewolnictwa w Brazylii, oczywi\u015bcie uchwalonego przez parlament. Pose\u0142 dalej gania swoich wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w po puszczy, by wytyczy\u0107 nowe tereny dla wci\u0105\u017c przybywaj\u0105cych z Polski emigrant\u00f3w. To ju\u017c\u00a0 kolejna \u201egor\u0105czka brazylijsk\u0105\u201d. No i nag\u0142a tragedia w 1901 roku: pose\u0142 w d\u017cungli zostaje uk\u0105szony przez jadowit\u0105 \u017cmij\u0119. Zauwa\u017cy\u0142a to pomagaj\u0105ca w pracy indianka Marija, przegryz\u0142a \u017cy\u0142\u0119 wuja i wyplu\u0142a trucizn\u0119. \u201eTo by\u0142 znak od Boga, \u017ce musz\u0119 si\u0119 z Marij\u0105 o\u017ceni\u0107 i dalej trwa\u0107 przy dziele otwierania Brazylii dla krajan\u201d napisa\u0142 kilka lat p\u00f3\u017aniej w Pami\u0119tniku. Ale wtedy mia\u0142 57 lat i rozpocz\u0105\u0142 drugie jakby \u017cycie – co rok rodzi mu si\u0119 prorok. Najpierw c\u00f3ra, c\u00f3ra, c\u00f3ra, c\u00f3ra, c\u00f3ra i w ko\u0144cu syn. Saporscy mieli jedena\u015bcioro dzieci!<\/span><\/div>\n
\"\"<\/a><\/div>\n
<\/div>\n
Wcze\u015bniej Edmund Saporski pracuje w nadzorze budowanym, na Amazonce buduje elektrowni\u0119 wodn\u0105. Najbardziej spektakularn\u0105 inwestycj\u0105 rz\u0105du para\u0144skiego jest magistrala kolejowa Kurytyba-Paranagua. W przysz\u0142o\u015bci b\u0119dzie budowa\u0142 niejedn\u0105 jeszcze lini\u0119 kolejow\u0105, np. do Ponta Grossa czy do Rio Negro, lecz \u017caden z nich odwag\u0105 rozwi\u0105zania nie dor\u00f3wna pierwszej. Ten dwudziestokilometrowy odcinek zwany \u201eZakr\u0119tem Saporskiego\u201d to cudo techniki pn\u0105ce si\u0119 karko\u0142omnie w g\u00f3r\u0119 w\u015br\u00f3d pl\u0105taniny araukariowych drzew i kutych w czerwonych ska\u0142ach tuneli oraz most\u00f3w rozpi\u0119tych nad przepa\u015bciami.<\/span><\/div>\n
\"\"<\/a><\/div>\n
<\/div>\n
NIE PODDAJE SI\u0118<\/span><\/strong><\/div>\n
<\/div>\n
Po kolejnych przewrotach politycznych pr\u00f3buje ratowa\u0107 dziedzictwo kulturalne polskiego dorobku. Zebrany zbi\u00f3r eksponat\u00f3w mia\u0142 by\u0107 pokazany na Powszechnej Wystawie Krajowej we Lwowie w 1893 roku. W komisji argenty\u0144sko-brazylijsko-polskiej Saporski zostaje komisarzem PWK. Eksponaty jednak gdzie\u015b zagin\u0119\u0142y. Pawe\u0142 Nikodem napisa\u0142, \u017ce m\u00f3g\u0142 je kto\u015b ukra\u015b\u0107. Saporski i tak wygra\u0142 to przedsi\u0119wzi\u0119cie, otrzyma\u0142 we Lwowie z r\u0105k prezydenta order Polonia Restituta. To wyr\u00f3\u017cnienie jeszcze bardziej zach\u0119ci\u0142o go do spo\u0142ecznego dzia\u0142ania w kilku towarzystwach, np. w Towarzystwie Tadeusza Ko\u015bciuszki czy Towarzystwie Kazimierza Pu\u0142askiego w Sao Mateus. Czytelnia w Kurytybie nadaje mu tytu\u0142 do\u017cywotniego honorowego prezesa, Polskie Towarzystwo Samopomocy i O\u015bwiaty w Rio de Janeiro przyzna\u0142o tytu\u0142 \u201eCz\u0142onka Fundatora\u201d. <\/span><\/div>\n
W 1898 roku Edmund Saporski uczestniczy w tzw. \u201eSejmie Polskim\u201d maj\u0105cym na celu za\u0142o\u017cenie Zwi\u0105zku Narodowego Polskiego na Ameryk\u0119 Po\u0142udniow\u0105, przy czym nale\u017cy podkre\u015bli\u0107, \u017ce w owym \u201eSejmie\u201d uczestniczy jako reprezentant Polskiego Towarzystwa Handlowo-Geograficznego, organizacji powo\u0142anej we Lwowie w r. 1894 z inicjatywy Tadeusza hr. Dzieduszyckiego i profesora Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie J\u00f3zefa Siemiradzkiego. Do Kurytyby przybyli przedstawiciele wszystkich \u00f3wczesnych towarzystw polskich ze stan\u00f3w Santa Catarina, S\u00e2o Paulo, Rio de Janeiro.<\/span><\/div>\n
<\/div>\n
Na \u017cycie rodzinne ma coraz mniej czasu, bo i przecie\u017c zdrowie ju\u017c nie takie, jak drzewnej. Chocia\u017c si\u0142 mniej, przez kolejne lata w\u0119druje ze swym tr\u00f3jnogiem i teodolitem po para\u0144skim interiorze, by wymierza\u0107 nowe dzia\u0142ki. Nowy prezydent\u00a0 Brazylii Alfonso Lena wyda\u0142 dekret na now\u0105 nazw\u0119 kolonii \u201eSaporski\u201d w momencie, gdy Polak\u00f3w z ca\u0142ej naszej ojczyzny mieszka pod Krzy\u017cem Po\u0142udnia ju\u017c prawie milion.<\/span><\/div>\n
\"\"<\/a><\/div>\n
<\/div>\n
Edmund Sebastian Wo\u015b-Saporski zmar\u0142 grudnia 1934 roku do\u017cywszy lat 90. Pochowany zosta\u0142\u00a0 na cmentarzu municypalnym Kurytyby, kt\u00f3ry\u00a0 po\u0142o\u017cony jest u wlotu linii kolejowej Pilarzinho si\u0119gaj\u0105cej swymi pocz\u0105tkami czas\u00f3w pierwszych osadnik\u00f3w z opolskich Sio\u0142kowic. Gr\u00f3b jego skierowano frontem w stron\u0119 wiekopomnego bohaterskiego dzie\u0142a, jakim pozostanie na zawsze pionierska kolonizacyjna kolumna maj\u0105ca na celu dobro dw\u00f3ch ojczyzn: Polski i Brazylii.\u00a0 Mieczys\u0142aw Lepecki, adiutant J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego, kt\u00f3ry po wojnie osiad\u0142 w Brazylii napisa\u0142: \u201ePrzyby\u0142 do Kurytyby jako do o\u015brodka kilkutysi\u0119cznego, a rozbudowa\u0142 do miasta dwumilionowego. Bra\u0142 zawsze i wsz\u0119dzie \u017cywy udzia\u0142 we wszystkich sprawach, do kt\u00f3rych garn\u0105 si\u0119 ludzie szlachetnego serca\u201d.<\/span><\/div>\n
<\/div>\n
Teraz Polonia brazylijsk\u0105 jest drug\u0105 na \u015bwiecie po ameryka\u0144skiej, liczy oko\u0142o 3 milion\u00f3w rodak\u00f3w.<\/span><\/div>\n
<\/div>\n
ENGELBERT MI\u015a<\/strong><\/span><\/div>\n
<\/div>\n
<\/div>\n
Zdj\u0119cia: \u201eCa\u0142e \u017cycie z Poloni\u0105\u201d<\/span><\/div>\n
<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Pocz\u0105tek drugiej na \u015bwiecie pod wzgl\u0119dem wielko\u015bci Polonii da\u0142 m\u00f3j wuj Edmund Sebastian Wo\u015b-Saporski z rodzinnych Starych Sio\u0142kowic w powiecie opolskim. Gdy Polski nie by\u0142o na mapie Europy, wuj zarejestrowa\u0142 …<\/span> Czytaj dalej →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":3771,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[35],"tags":[],"class_list":["post-3768","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-mis-engelbert"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3768","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3768"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3768\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3800,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3768\/revisions\/3800"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3771"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3768"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3768"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3768"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}