{"id":3781,"date":"2026-10-23T15:10:04","date_gmt":"2026-10-23T13:10:04","guid":{"rendered":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/?p=3781"},"modified":"2026-10-23T15:10:28","modified_gmt":"2026-10-23T13:10:28","slug":"wroclaw-ceremonia-pogrzebowa-49-ofiar-rezimu-komunistycznego-zolnierzy-i-dzialaczy-polskiego-podziemia-niepodleglosciowego","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/2026\/10\/23\/wroclaw-ceremonia-pogrzebowa-49-ofiar-rezimu-komunistycznego-zolnierzy-i-dzialaczy-polskiego-podziemia-niepodleglosciowego\/","title":{"rendered":"Wroc\u0142aw – ceremonia pogrzebowa 49 ofiar re\u017cimu komunistycznego \u017co\u0142nierzy i dzia\u0142aczy polskiego podziemia niepodleg\u0142o\u015bciowego"},"content":{"rendered":"

W \u015brod\u0119, 21 pa\u017adziernika 2026 roku na Cmentarzu Komunalnym Osobowickim we Wroc\u0142awiu mia\u0142a miejsce uroczysta ceremonia pogrzebowa 49 \u017co\u0142nierzy i dzia\u0142aczy polskiego podziemia niepodleg\u0142o\u015bciowego, kt\u00f3rych szcz\u0105tki odnaleziono podczas prac prowadzonych na tym cmentarzu. Ceremonia pogrzebowa by\u0142a symbolicznym ho\u0142dem dla os\u00f3b, kt\u00f3re po zako\u0144czeniu II wojny \u015bwiatowej walczy\u0142y o niepodleg\u0142o\u015b\u0107 Polski, a nast\u0119pnie zosta\u0142y poddane represjom aparatu bezpiecze\u0144stwa powstaj\u0105cego systemu komunistycznej w\u0142adzy Polski Ludowej i Polski Rzeczpospolitej Ludowej. Rz\u0105d\u00f3w sprawowanych przez Polsk\u0105 Parti\u0119 Robotnicz\u0105, potem Polsk\u0105 Zjednoczon\u0105 Parti\u0119 Robotnicz\u0105, kierowanych z Moskwy i usilnie zwalczaj\u0105cych podziemie niepodleg\u0142o\u015bciowe do pa\u017adziernika 1956 roku. <\/span><\/span><\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a>

Wroc\u0142aw Cmentarz Osobowicki – trumny w kaplicy cmentarnej<\/p><\/div>\n

70. lat temu, 21 pa\u017adziernika 1956 roku, kiedy funkcje I sekretarza Komitetu Centralnego Polskiej Partii Robotniczej obj\u0105\u0142 W\u0142adys\u0142aw Gomu\u0142ka, nast\u0105pi\u0142a cz\u0119\u015bciowa liberalizacja systemu sprawowania w\u0142adzy przez Polsk\u0105 Zjednoczon\u0105 Parti\u0119 Robotnicz\u0105 (PZPR). Efektem by\u0142o uwolnienie z internowania i wi\u0119zie\u0144 cz\u0119\u015bci wi\u0119\u017ani\u00f3w politycznych \u2013 \u201ezdrajc\u00f3w\u201d, tym mianem okre\u015blano w okresie stalinowskim \u017co\u0142nierzy Armii Krajowej, cz\u0142onk\u00f3w podziemia antykomunistycznego tzw. \u201e\u017bo\u0142nierzy Wykl\u0119tych\u201d. <\/span><\/span><\/p>\n

W latach 1945 \u2013 1956, na Cmentarzu Komunalnym Osobowice we Wroc\u0142awiu w tzw. kwaterach wi\u0119ziennych potajemnie chowano \u017co\u0142nierzy i dzia\u0142aczy niepodleg\u0142o\u015bciowych straconych i zmar\u0142ych w jednym z najwi\u0119kszych wi\u0119zie\u0144 w Polsce, Zak\u0142adzie Karnym Nr 1 przy ul. Kleczkowskiej we Wroc\u0142awiu. Z czasem chowano r\u00f3wnie\u017c zmar\u0142ych w Zak\u0142adzie Karnym Nr 2 przy ul. S\u0105dowej i areszcie Wojew\u00f3dzkiego Urz\u0119du Bezpiecze\u0144stwa Publicznego we Wroc\u0142awiu. <\/span><\/span><\/p>\n

Wyroki \u015bmierci by\u0142y wykonywane tylko na terenie Zak\u0142adu Karnego Nr 1, odbywa\u0142y si\u0119 g\u0142\u00f3wnie przez rozstrzelanie na jednym z dziedzi\u0144c\u00f3w jednostki. Ofiary by\u0142y chowane przede wszystkim na znajduj\u0105cym si\u0119 w pobli\u017cu Cmentarzu Osobowickim, a ich dane wpisywano do ksi\u0119gi cmentarnej. Na Cmentarzu Osobowickim w latach 1945 \u2013 1956, na ponad dwudziestu kwaterach wi\u0119ziennych pochowanych zosta\u0142o oko\u0142o 840 os\u00f3b straconych. <\/span><\/span><\/p>\n

Pomimo zachowanej pe\u0142nej dokumentacji cmentarnej, w kt\u00f3rych odnotowano imiona i nazwiska, daty urodzenia i \u015bmierci oraz poch\u00f3wk\u00f3w ze wskazaniem numeru kwatery i grobu, rodziny straconych i zmar\u0142ych by\u0142y pozbawiane dost\u0119pu do ksi\u0105g cmentarnych. Do ko\u0144ca istnienia systemu komunistycznej w\u0142adzy w Polsce skutecznie dbano, aby te miejsca pozosta\u0142y pilnie strze\u017con\u0105 tajemnic\u0105. Z czasem kwatery wi\u0119zienne zaros\u0142y chwastami i dziko rosn\u0105cymi krzewami, a o istnieniu mogi\u0142 wiedzieli nieliczni, kt\u00f3rzy odnale\u017ali tu swoich bliskich.<\/span><\/span><\/p>\n

W latach 60. i 70. XX wieku wi\u0119kszo\u015b\u0107 kwater wi\u0119ziennych, w tym mogi\u0142 zosta\u0142a zlikwidowana, a na ich miejscu dokonano nowych poch\u00f3wk\u00f3w. Do po\u0142owy lat 80. XX wieku zachowa\u0142y si\u0119 tylko kwatery wi\u0119zienne oznaczone numerami: 83B, AVII, AVI i AV. Obecnie oznaczone jako pola nr 81A i nr 120, usytuowane przed pomnikiem \u201eOFIAROM TERRORU KOMUNISTYCZNEGO 1945 \u2013 1956\u201d. Tylko w tych dw\u00f3ch kwaterach w latach 1948-1956 pochowano \u0142\u0105cznie oko\u0142o 350 os\u00f3b zamordowanych lub zmar\u0142ych we wroc\u0142awskich Zak\u0142adach Karnych Nr 1 i Nr 2 oraz areszcie UBP. <\/span><\/span><\/p>\n

\"\"<\/a>

Wroc\u0142aw, 28.02.2025 r. Kwatera wi\u0119zienna nr 81A<\/p><\/div>\n

W\u015br\u00f3d os\u00f3b pochowanych na Cmentarzu Osobowickim w tzw. kwaterach wi\u0119ziennych znale\u017ali si\u0119 m.in. dzia\u0142acze podziemia niepodleg\u0142o\u015bciowego, \u017co\u0142nierze Armii Krajowej, cz\u0142onkowie Zrzeszenia \u201eWolno\u015b\u0107 i Niezawis\u0142o\u015b\u0107\u201d – polskiej powojennej antykomunistycznej organizacji konspiracyjnej, \u017co\u0142nierze z Brygady \u015awi\u0119tokrzyskiej Narodowych Si\u0142 Zbrojnych i Narodowego Zjednoczenia Wojskowego, Konspiracyjnego Wojska Polskiego oraz wielu innych organizacji o charakterze niepodleg\u0142o\u015bciowym i pospolici kryminali\u015bci.<\/span><\/span><\/p>\n

W 1987 roku dzia\u0142ania zmierzaj\u0105ce do uratowania kwater wi\u0119ziennych na polach nr 81A i nr 120 podj\u0119\u0142y osoby nale\u017c\u0105ce do Chrze\u015bcija\u0144skiego Uniwersytetu Robotniczego, dzia\u0142aj\u0105cego przy parafii pw. \u015bw. Klemensa Marii Dworzaka we Wroc\u0142awiu, do tej akcji do\u0142\u0105czyli inni. Pocz\u0105tkowo wykonywano prace porz\u0105dkowe, ale z czasem zacz\u0119to organizowa\u0107 uroczysto\u015bci patriotyczne oraz usypywa\u0107 symboliczne groby ziemne z krzy\u017cami brzozowymi i umieszcza\u0107 na nich tabliczki z napisem: \u201e\u015ap. \u017co\u0142nierz nieznany Polski Walcz\u0105cej prosi o modlitw\u0119\u201d. Dzia\u0142ania te obserwowa\u0142a S\u0142u\u017cba Urz\u0119du Bezpiecze\u0144stwa Publicznego. Zaanga\u017cowano tajnych wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w, kt\u00f3rzy zbierali dane o tej inicjatywie spo\u0142ecznej. Dzia\u0142ania te na szcz\u0119\u015bcie okaza\u0142y si\u0119 niewystarczaj\u0105ce.<\/span><\/span><\/p>\n

Z chwil\u0105 powa\u017cnego kryzysu w Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej i zbli\u017caj\u0105cego si\u0119 nieuchronnie upadku systemu komunistycznej w\u0142adzy w Polsce, los kwater wi\u0119ziennych i zbrodni z okresu stalinowskiego sta\u0142 si\u0119 dla PZPR sprawuj\u0105cej faktyczn\u0105 w\u0142adz\u0119 w Polsce mniej istotnym tematem. <\/span><\/span><\/p>\n

Kluczowym momentem ko\u0144ca komunistycznej w\u0142adzy w Polsce by\u0142y cz\u0119\u015bciowo wolne wybory 4 czerwca 1989 roku i powo\u0142anie 12 wrze\u015bnia 1989 roku pierwszego niekomunistycznego rz\u0105du w Polsce, na czele kt\u00f3rego stan\u0105\u0142 Tadeusz Mazowiecki (<\/span>ur. 18.04.1927 r. \u2013 zm. 28.10.2013 r.)<\/span><\/span><\/p>\n

27 pa\u017adziernika 1990 roku na Cmentarzu Osobowickim zorganizowany zosta\u0142 symboliczny pogrzeb ofiar terroru komunistycznego. Natomiast 25 maja 1996 roku na polu nr 120 ods\u0142oni\u0119to pomnik \u201eOFIAROM TERRORU KOMUNISTYCZNEGO 1945-1956\u201d. Po oficjalnym ods\u0142oni\u0119ciu pomnika, na polach nr 81A i nr 120, znajduj\u0105cych si\u0119 przed pomnikiem, stan\u0119\u0142y krzy\u017ce kamienne przypominaj\u0105ce kszta\u0142tem krzy\u017ce pokutne, kt\u00f3re zast\u0105pi\u0142y wcze\u015bniejsze usypane proste groby ziemne. H<\/span>istoria kwater wi\u0119ziennych nie zosta\u0142a zapomniana.<\/span><\/span><\/p>\n

\"\"<\/a>

Wroc\u0142aw, 21.10.2026 r. Kwatera \u017bo\u0142nierzy Wykl\u0119tych \u2013 po uporz\u0105dkowaniu pola nr 81A i nr 120<\/p><\/div>\n

Na liczne apele wroc\u0142awskich \u015brodowisk patriotycznych, stowarzysze\u0144 i organizacji kombatanckich oraz rodzin ofiar pochowanych na polach nr 81A i nr 120, domagaj\u0105cych si\u0119 uporz\u0105dkowania tego miejsca poch\u00f3wk\u00f3w nie tylko bohater\u00f3w podziemia niepodleg\u0142o\u015bciowego, ale os\u00f3b skazanych z innych powod\u00f3w i utworzenia miejsca pami\u0119ci po\u015bwi\u0119conego tylko ofiarom – bohaterom walcz\u0105cym o woln\u0105 Polsk\u0119 zareagowa\u0142 Instytut Pami\u0119ci Narodowej (IPN). <\/span><\/span><\/p>\n

R\u00f3wnie\u017c w ocenie Oddzia\u0142u IPN we Wroc\u0142awiu sytuacja tego miejsca by\u0142a nie do zaakceptowania i wymaga\u0142a uporz\u0105dkowania, przede wszystkim ze wzgl\u0119du na to, \u017ce bohaterowie le\u017celi obok kryminalist\u00f3w i funkcjonariuszy UB, a umieszczone krzy\u017ce o charakterze pokutnym ze znakiem Polski Walcz\u0105cej (\u201ekotwic\u0105\u201d), kt\u00f3ry symbolizuje nieustannie pami\u0119\u0107 o bohaterach budzi\u0142y te\u017c du\u017ce kontrowersje. <\/span><\/span><\/p>\n

W 2023 roku Oddzia\u0142 IPN we Wroc\u0142awiu w porozumieniu z Urz\u0119dem Miejskim Wroc\u0142aw oraz Dolno\u015bl\u0105skim Urz\u0119dem Wojew\u00f3dzkim podj\u0105\u0142 starania, aby uporz\u0105dkowa\u0107 pola nr 81A i nr 120 i stworzy\u0107 na nich miejsce ho\u0142du dla wszystkich kt\u00f3rzy oddali \u017cycie za wolno\u015b\u0107 Polski. <\/span><\/span><\/p>\n

W latach 2024 \u2013 2026 ekshumowano szcz\u0105tki ofiar z kwater wi\u0119ziennych nr 81A i nr 120 i tzw. \u0107wier\u0107kola, znajduj\u0105cego si\u0119 w obni\u017ceniu na prawo od pomnika \u2013 cz\u0119\u015b\u0107 pola nr 120AK. Prace te by\u0142y dzia\u0142aniami zmierzaj\u0105cymi do zapewnienia ofiarom represji systemu w\u0142adzy komunistycznej w Polsce godnego miejsca spoczynku. Wyliczono, \u017ce a\u017c 31 \u017co\u0142nierzy podziemia niepodleg\u0142o\u015bciowego nie mia\u0142o swojego grobu z nagrobkiem. <\/span><\/span><\/p>\n

Dzia\u0142ania podj\u0119to, przede wszystkim po to, aby rozdzieli\u0107 poch\u00f3wki bohater\u00f3w, \u017co\u0142nierzy podziemia niepodleg\u0142o\u015bciowego, \u017co\u0142nierzy wykl\u0119tych, od poch\u00f3wk\u00f3w kryminalist\u00f3w, agent\u00f3w Gestapo, a nawet funkcjonariuszy UBP.<\/span><\/span><\/p>\n

Bowiem w tych kwaterach wi\u0119ziennych nr 81 A i nr 120 przez lata spoczywali \u017co\u0142nierze podziemia niepodleg\u0142o\u015bciowego, kt\u00f3rzy byli ofiar\u0105 powojennego re\u017cimu komunistycznego w Polsce. Le\u017celi rami\u0119 w rami\u0119 z lud\u017ami z wyrokami za czyny kryminalne r\u00f3\u017cnego rodzaju \u2013 nie zawsze bardzo ci\u0119\u017ckie, wsp\u00f3\u0142pracownikami Gestapo, a nawet funkcjonariuszami UBP. By\u0142o to celowe dzia\u0142anie w\u0142adzy Polski, gdy\u017c chodzi\u0142o o skazanie bohater\u00f3w na zapomnienie, ale tak jednak si\u0119 nie sta\u0142o. <\/span><\/span><\/p>\n

Przez wiele lat obserwowano sytuacj\u0119, w kt\u00f3rej osoby odwiedzaj\u0105ce Cmentarz Osobowicki i zainteresowane histori\u0105 tego miejsca nie zdaj\u0105c sobie z tego sprawy, chc\u0105c uczci\u0107 pami\u0119\u0107 ofiar re\u017cimu komunistycznego sk\u0142adali kwiaty na grobach funkcjonariuszy UBP i pospolitych kryminalist\u00f3w. Musz\u0119 doda\u0107, \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 bohater\u00f3w podziemia niepodleg\u0142o\u015bciowego pozostawa\u0142a bez w\u0142asnych nagrobk\u00f3w, a odwiedzaj\u0105cy kwatery wi\u0119zienne nie\u015bwiadomie st\u0105pali po miejscach poch\u00f3wku bezimiennych \u017co\u0142nierzy i dzia\u0142aczy podziemia niepodleg\u0142o\u015bciowego. Taki stan rzeczy by\u0142 te\u017c nie do zaakceptowania.<\/span><\/span><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Sta\u0142y na tych kwaterach te\u017c kamienne krzy\u017ce przypominaj\u0105ce kszta\u0142tem krzy\u017ce pokutne umieszczone w drugiej po\u0142owie lat 90. XX wieku. Instalacja tych krzy\u017cy by\u0142a kolejnym etapem upami\u0119tniania ofiar terroru komunistycznego po oficjalnym ods\u0142oni\u0119ciu pomnika \u201eOFIAROM TERRORU KOMUNISTYCZNEGO 1945 \u2013 1956\u201d. Krzy\u017ce te zast\u0105pi\u0142y wcze\u015bniejsze, proste groby ziemne usypywane na prze\u0142omie lat 80. i 90. XX wieku i budzi\u0142y du\u017ce kontrowersje i w\u0105tpliwo\u015bci. Bowiem krzy\u017ce pokutne stawiane s\u0105 w\u00f3wczas, kiedy kto\u015b pope\u0142ni\u0142 grzech i jak\u0105\u015b win\u0119. Wygl\u0105da\u0142o to jakby te wszystkie osoby by\u0142y winne. <\/span><\/span><\/p>\n

Na krzy\u017cach tych umieszczona by\u0142a \u201ekotwica\u201d znak Polski Walcz\u0105cej. Nasuwa si\u0119 pytanie, czy win\u0105 tych os\u00f3b by\u0142o to, \u017ce s\u0142u\u017cyli dla idei \u201ePolski Walcz\u0105cej\u201d?<\/span><\/span><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

To sprawia\u0142o wra\u017cenie du\u017cego chaosu i nieporz\u0105dku. Ta sytuacja by\u0142a nie do zaakceptowania przez rodziny straconych bohater\u00f3w, \u015brodowisko wroc\u0142awskich organizacji patriotycznych i kombatanckich. W pa\u017adzierniku 2025 roku charakterystyczne krzy\u017ce pokutne zosta\u0142y zdemontowane.<\/span><\/span><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Utworzona kwatera honorowa \u017co\u0142nierzy i dzia\u0142aczy podziemia niepodleg\u0142o\u015bciowego sk\u0142ada si\u0119 z symbolicznych 50 nagrobk\u00f3w z zainstalowanymi jasnymi krzy\u017cami chrze\u015bcija\u0144skimi i inskrypcjami. Napis inskrypcji, opr\u00f3cz precyzyjnego imienia i nazwiska, czy pseudonimu i skrajnych dat \u017cycia, podaje informacj\u0119 z \u017cyciorysu danej osoby – w jakich organizacjach dzia\u0142a\u0142a i w jakich formacjach zbrojnych s\u0142u\u017cy\u0142a. W ten spos\u00f3b, w pewnym sensie jest oddany ho\u0142d i honor tym osobom, a zarazem chodzi o to, aby to miejsce spe\u0142nia\u0142o charakter edukacyjny. <\/span><\/span><\/p>\n

Utworzona Kwatera \u017bo\u0142nierzy Niez\u0142omnych na Cmentarzu Osobowickim, to kolejne miejsce pami\u0119ci we Wroc\u0142awiu.<\/span><\/span><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\u015arodowa uroczysto\u015b\u0107 rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 w kaplicy cmentarnej. Podczas zajmowania miejsc w kaplicy przez zaproszonych Go\u015bci, Orkiestra Reprezentacyjna Wojsk L\u0105dowych z Wroc\u0142awia zagra\u0142a jedn\u0105 z najs\u0142ynniejszych polskich pie\u015bni wojskowych z okresu II wojny \u015bwiatowej \u201eModlitwa obozowa\u201d znana te\u017c jako \u201eModlitwa Armii Krajowej\u201d lub \u201eModlitwa partyzancka\u201d.<\/span><\/span><\/p>\n

Msz\u0119 \u015bw. w intencji ofiar re\u017cimu komunistycznego spoczywaj\u0105cych na Cmentarzu Osobowickim prowadzi\u0142 i homili\u0119 wyg\u0142osi\u0142 biskup polowy Wojska Polskiego Wies\u0142aw Lechowicz. W homilii biskup Lechowicz nawi\u0105za\u0142 do s\u0142\u00f3w Chrystusa z Ewangelii wed\u0142ug \u015bw. Mateusza, zapowiadaj\u0105cych ujawnienie tego, o pozosta\u0142o ukryte \u2013 \u201e<\/span>Nie ma bowiem nic skrytego, co by nie mia\u0142o by\u0107 wyjawione ani nic tajemnego, o czym by si\u0119 nie miano dowiedzie\u0107\u201d<\/i><\/span>. Podkre\u015bli\u0142, \u017ce wypowiedziane s\u0142owa znajduj\u0105 szczeg\u00f3lne odniesienie do los\u00f3w \u017co\u0142nierzy i dzia\u0142aczy podziemia niepodleg\u0142o\u015bciowego, kt\u00f3rych \u015bmier\u0107 i miejsce poch\u00f3wku przez dziesi\u0119ciolecia pr\u00f3bowano wymaza\u0107 z pami\u0119ci. Biskup wyrazi\u0142 wdzi\u0119czno\u015b\u0107 wszystkim tym, kt\u00f3rzy przez lata piel\u0119gnowali pami\u0119\u0107 o ofiarach komunistycznego aparatu represji, poszukiwali miejsc poch\u00f3wk\u00f3w i podejmowali dzia\u0142ania zmierzaj\u0105ce do przywr\u00f3cenia im nale\u017cnego miejsca w historii. <\/span><\/span><\/p>\n

Po Komunii \u015bw. g\u0142os zabra\u0142 prezydent RP Karol Nawrocki. Podkre\u015bli\u0142, \u017ce system w\u0142adzy komunistycznej d\u0105\u017cy\u0142 nie tylko do fizycznej eliminacji przeciwnik\u00f3w, lecz tak\u017ce do zatarcia pami\u0119ci o nich. Zaznaczy\u0142, \u017ce 49 \u017cegnanych os\u00f3b to nie tylko ofiary represji, ale przede wszystkim bohaterowie walki o niepodleg\u0142o\u015b\u0107 Polski. Prezydent przytoczy\u0142 s\u0142owa p\u0142k. \u0141ukasza Ciepli\u0144skiego, \u017ce <\/span>\u201eniespe\u0142nione sny powstaj\u0105 z mogi\u0142\u201d<\/i><\/span> dzi\u0119ki rodzinom, kt\u00f3re nigdy nie zapomnia\u0142y, dzi\u0119ki dzia\u0142aczy opozycji antykomunistycznej z lat osiemdziesi\u0105tych z Wroc\u0142awia, a tak\u017ce dzi\u0119ki Instytutowi Pami\u0119ci Narodowej. <\/span>\u201eMy\u015bl\u0119, \u017ce ka\u017cda z tych 49 ofiar my\u015bla\u0142a tak samo jak \u0141ukasz Ciepli\u0144ski \u201eP\u0142ug\u201d, ta \u015bmier\u0107 nie p\u00f3jdzie na marne: jeste\u015bmy gotowi walczy\u0107, bo wierzymy, \u017ce Polska b\u0119dzie wolna, a niespe\u0142nione sny powstan\u0105 z mogi\u0142. [\u2026] Dlatego jestem tu z dum\u0105, poczuciem g\u0142\u0119bokiego obowi\u0105zku [\u2026], aby powiedzie\u0107, \u017ce chowamy, dzi\u015b polskich bohater\u00f3w.\u201d \u2013 <\/i><\/span>m\u00f3wi\u0142 prezydent.<\/span> <\/i><\/span><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

G\u0142os w imieniu rodzin ofiar zabra\u0142a Magdalena Zi\u00f3\u0142kowska, prawnuczka pp\u0142k Ludwika Marsza\u0142ka ps. \u201eZbroja\u201d, oficera piechoty i lotnictwa Wojska Polskiego. Po wojnie dzia\u0142acz struktur konspiracji niepodleg\u0142o\u015bciowej AK-WiN w wojew\u00f3dztwie rzeszowskim i na Dolnym \u015al\u0105sku. Opowiedzia\u0142a o historii pradziadka, kt\u00f3rego zna wy\u0142\u0105cznie z rodzinnych wspomnie\u0144. Zaznaczy\u0142a, \u017ce nie jest to tylko historia cz\u0142owieka skazanego na \u015bmier\u0107. To historia dzieci, kt\u00f3rym odebrano ojca, historia rodziny rozdzielonej przez tamte wydarzenia i t\u0119sknoty, kt\u00f3ra nie mog\u0142a znale\u017a\u0107 ukojenia. Przypomnia\u0142a, \u017ce za ka\u017cd\u0105 historyczn\u0105 dat\u0105, za ka\u017cdym wyrokiem i za ka\u017cdym nazwiskiem kryje si\u0119 czyje\u015b \u017cycie, czyja\u015b mi\u0142o\u015b\u0107. <\/span>\u201ePradziadku Ludwiku, po tylu latach po raz ostatni odprowadzasz swoich \u017co\u0142nierzy, w ko\u0144cu nie w drodze ku nieznanemu, lecz w drodze do wiecznego spoczynku\u201d<\/i><\/span> \u2013 doda\u0142a prawnuczka Magdalena. <\/span><\/span><\/p>\n

Po mszy z kaplicy cmentarnej wyniesione zosta\u0142y niewielkie trumny z <\/span>wyekshumowanymi<\/span> z p\u00f3l wi\u0119ziennych nr 81A i nr 120 szcz\u0105tkami 49 straconych i zmar\u0142ych \u017co\u0142nierzy oraz dzia\u0142aczy niepodleg\u0142o\u015bciowych. Przed kaplic\u0105 uformowa\u0142 si\u0119 kondukt pogrzebowy, kt\u00f3ry w rytm melodii tradycyjnego marszu \u017ca\u0142obnego \u201eW mogile ciemnej\u201d rozpocz\u0105\u0142 marsz pogrzebowy do pola cmentarnego nr 120 \u2013 miejsca Kwater \u017bo\u0142nierzy Niez\u0142omnych. Trumny udekorowane flag\u0105 bia\u0142o-czerwon\u0105 nie\u015bli \u017co\u0142nierze z 16. Dolno\u015bl\u0105skiej Brygady Obrony Terytorialnej im. pp\u0142k Ludwika Marsza\u0142ka ps. \u201eZbroja\u201d.<\/span><\/span><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Szcz\u0105tki <\/span>wyekshumowanych <\/span>49 \u017co\u0142nierzy i dzia\u0142aczy polskiego podziemia pochowano uroczy\u015bcie wed\u0142ug ceremonia\u0142u wojskowego, w pojedynczych grobach, w Kwaterze \u017bo\u0142nierzy Niez\u0142omnych na Cmentarzu Osobowickim. <\/span><\/span><\/p>\n

Zanim z\u0142o\u017cono trumny w grobach zosta\u0142a odm\u00f3wiona wsp\u00f3lna modlitwa za bohater\u00f3w naszej ojczyzny zako\u0144czona b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwem udzielonym przez biskupa polowego WP Wies\u0142awa Lechowicza <\/span>\u201eNiech B\u00f3g da Wam pi\u0107 ze \u017ar\u00f3d\u0142a wody \u017cycia\u201d.<\/i><\/span> Biskup symbolicznie po\u015bwi\u0119ci\u0142 i posypa\u0142 ziemi\u0105 kilka grob\u00f3w.<\/span><\/span><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Pami\u0119\u0107 zmar\u0142ych uczczono salw\u0105 honorow\u0105, a prezydent RP Karol Nawrocki z\u0142o\u017cy\u0142 wieniec przed pomnikiem OFIAR TERORU KOMUNISTYCZNEGO 1945-1956.<\/span><\/span><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Na zako\u0144czenie cz\u0119\u015bci oficjalnej orkiestra wojskowa zagra\u0142a jeden z najbardziej rozpoznawalnych i najcz\u0119\u015bciej grany utw\u00f3r \u017ca\u0142obny, okre\u015blany mianem \u201eMarsz Chopina\u201d i zosta\u0142a odprowadzona kompania honorowa WP raz poczty sztandarowe.<\/span><\/span><\/p>\n

W uroczysto\u015bci wzi\u0119li udzia\u0142 rodziny zamordowanych i zmar\u0142ych, przedstawiciele najwy\u017cszych w\u0142adz pa\u0144stwowych na czele z prezydentem RP Karolem Nawrockim i samorz\u0105dowych, instytucji publicznych, \u017co\u0142nierze Wojska Polskiego, przedstawiciele Policji i Pa\u0144stwowej Stra\u017cy Po\u017carnej, \u015brodowiska kombatanckie i patriotyczne, uczniowie szk\u00f3\u0142, mieszka\u0144cy regionu i wszyscy kt\u00f3rzy pragn\u0119li odda\u0107 ho\u0142d \u017bo\u0142nierzom Niez\u0142omnym.<\/span><\/span><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Podkre\u015blenie patriotyczno-religijnego charakteru oraz nadania w\u0142a\u015bciwej oprawy uroczysto\u015bci zgodnie z ceremonia\u0142em wojskowym zapewnili \u017co\u0142nierze z 16. Dolno\u015bl\u0105skiej Brygady Obrony Terytorialnej im. pp\u0142k Ludwika Marsza\u0142ka ps. \u201eZbroja\u201d i \u017co\u0142nierze z 10. Wroc\u0142awskiej Brygady \u0141\u0105czno\u015bci im. p\u0142k. dypl. Kazimierza Pluty-Czachowskiego oraz 9 poczt\u00f3w sztandarowych, w tym jeden chor\u0105gwiany Wojska Polskiego. Opraw\u0119 muzyczn\u0105 zapewni\u0142a Orkiestra Reprezentacyjna Wojsk L\u0105dowych z Wroc\u0142awia.<\/span><\/span><\/p>\n

Tekst i zdj\u0119cia Andrzej Powidzki
\n<\/span><\/span><\/strong>Wroc\u0142aw, 21 pa\u017adziernika 2026 r.<\/span><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W \u015brod\u0119, 21 pa\u017adziernika 2026 roku na Cmentarzu Komunalnym Osobowickim we Wroc\u0142awiu mia\u0142a miejsce uroczysta ceremonia pogrzebowa 49 \u017co\u0142nierzy i dzia\u0142aczy polskiego podziemia niepodleg\u0142o\u015bciowego, kt\u00f3rych szcz\u0105tki odnaleziono podczas prac prowadzonych …<\/span> Czytaj dalej →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":3797,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[31],"tags":[],"class_list":["post-3781","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-powidzki-andrzej"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3781","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3781"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3781\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3798,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3781\/revisions\/3798"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3797"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3781"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3781"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3781"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}