{"id":3802,"date":"2026-10-24T07:37:20","date_gmt":"2026-10-24T05:37:20","guid":{"rendered":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/?p=3802"},"modified":"2026-10-24T07:38:36","modified_gmt":"2026-10-24T05:38:36","slug":"53-spacer-historyczno-krajoznawczy-aleja-wojska-polskiego","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/2026\/10\/24\/53-spacer-historyczno-krajoznawczy-aleja-wojska-polskiego\/","title":{"rendered":"53. spacer historyczno-krajoznawczy \u2013 Aleja Wojska Polskiego"},"content":{"rendered":"

Na 53. spacer historyczno-krajoznawczy organizowany przez Muzeum Karkonoskie i Regionaln\u0105 Pracowni\u0119 Krajoznawcz\u0105 Karkonoszy dzia\u0142aj\u0105c\u0105 przy Oddziale PTTK \u201eSudety Zachodnie\u201d w Jeleniej G\u00f3rze zaprosi\u0142em ch\u0119tnych w ostatni\u0105 \u015brod\u0119 lipca 2026 roku.<\/strong><\/p>\n

Tym razem za cel spaceru obra\u0142em Alej\u0119 Wojska Polskiego w Jeleniej G\u00f3rze. Trzeba przyzna\u0107, \u017ce pierwotna trasa s\u0142u\u017c\u0105ca do przep\u0119dzania byd\u0142a na pastwiska zmieni\u0142a si\u0119 nie do poznania. A wszystko zacz\u0119\u0142o si\u0119 w 1871 roku kiedy to w ramach wytyczania siatki ulic dzielnicy \u015br\u00f3dmiejskiej ustalono jako g\u0142\u00f3wn\u0105 o\u015b ulic\u0119 Wilhelm Strasse prowadz\u0105c\u0105 od dworca kolejowego do Cieplic-Zdroju. Poniewa\u017c w swoim za\u0142o\u017ceniu mia\u0142a stanowi\u0107 reprezentacyjn\u0105 ulic\u0119 miasta nic dziwnego, \u017ce nadaj\u0105c jej nazw\u0119 uhonorowano w ten spos\u00f3b cesarza Wilhelma I. To w\u0142a\u015bnie on wielokrotnie wzmacnia\u0142 miasto r\u00f3\u017cnymi przywilejami. Przyk\u0142adem mo\u017ce by\u0107 przekazanie miastu budynk\u00f3w przy Hospitalstrasse (Obro\u0144c\u00f3w Pokoju) i nadanie przywileju produkcji cukru.<\/p>\n

\"\"<\/a>

Foto: Krzysztof T\u0119cza<\/p><\/div>\n

Nic te\u017c dziwnego, \u017ce przy tak zaplanowanej ulicy nie lokowano sklep\u00f3w czy lokali us\u0142ugowych. Budynki by\u0142y oddalone od jezdni na tyle, \u017ce wzd\u0142u\u017c nich urz\u0105dzano ogr\u00f3dki przydomowe a za nimi by\u0142o jeszcze miejsce na szeroki chodnik obsadzony drzewami. Ulica ta by\u0142a popularnym celem spacer\u00f3w. Opr\u00f3cz tego niebagatelnym walorem dla mieszka\u0144c\u00f3w tej ulicy by\u0142 fakt mo\u017cno\u015bci zobaczenia jak ich w\u0142adca po przyje\u017adzie poci\u0105giem z Berlina do Jeleniej G\u00f3ry jecha\u0142 odkrytym powozem do Mys\u0142akowic gdzie mia\u0142 swoj\u0105 letni\u0105 siedzib\u0119. Zawsze jego przejazd gromadzi\u0142 t\u0142umy wiwatuj\u0105ce na jego cze\u015b\u0107.<\/p>\n

Nasz spacer rozpocz\u0119li\u015bmy od skrzy\u017cowania z ul. 1-go Maja i Kochanowskiego. Na starych poczt\u00f3wkach zauwa\u017cymy, \u017ce w tym rejonie sta\u0142 kiedy\u015b pomnik ofiar Wielkiej Wojny oraz budynek dawnego hotelu Belvue. Niestety dzisiaj nie ma ju\u017c \u015bladu po tych obiektach. Nasz\u0105 uwag\u0119 przyci\u0105ga budynek z 1879 roku oznaczony numerem 1 z fasad\u0105 o ciekawych detalach architektonicznych. S\u0105 to: boniowania, opaski okienne, gzymsy mi\u0119dzykondygnacyjne, koronuj\u0105ce i podokienne oraz ustawione w \u015brodkowej cz\u0119\u015bci dachu dwie rze\u017aby przedstawiaj\u0105ce boginie a po bokach dwie kule. W ramach naszych wspomnie\u0144 przypomnieli\u015bmy o sklepie spo\u017cywczym o nazwie KOS, w kt\u00f3rym jako dzieci robili\u015bmy poranne zakupy. W zasadzie kolejne budynki tej cz\u0119\u015bci ulicy przyci\u0105gaj\u0105 wzrok podobnymi zdobieniami elewacji. Jest jednak jeden budynek tu\u017c przy Placu Tadeusza Ko\u015bciuszki, kt\u00f3ry zapad\u0142 w pami\u0119ci wielu uczestnikom spaceru. To w\u0142a\u015bnie tutaj z balkonu komentowano wy\u015bcigi kolarskie maj\u0105ce w tym miejscu met\u0119.<\/p>\n

Jednak najwi\u0119cej wspomnie\u0144 mamy z samym placem zabaw. Pierwotnie skwer za\u0142o\u017cony w 1876 roku by\u0142 wyposa\u017cony w fontann\u0119. Jeszcze w czasach naszego dzieci\u0144stwa korzystali\u015bmy z tego placu przychodz\u0105c tu zar\u00f3wno dla zabawy jak i na lekcje zaj\u0119\u0107 praktycznych podczas kt\u00f3rych uczyli\u015bmy si\u0119 robi\u0107 na drutach. Powstawa\u0142y w\u00f3wczas ciekawe szaliki, swetry czy r\u0119kawiczki. Plac by\u0142 wtedy ogrodzony a pilnuj\u0105cy go starszy pan zamyka\u0142 bramy wieczorem. Oczywi\u015bcie nie stanowi\u0142o to problemu dla nastolatk\u00f3w, p\u0142ot to \u017cadna przeszkoda. Dodam, \u017ce w tym okresie istniej\u0105ca tam fontanna dzia\u0142a\u0142a. P\u00f3\u017aniej zasypano j\u0105 piaskiem. Na szcz\u0119\u015bcie po dokonaniu rewitalizacji fontanna ponownie dzia\u0142a.<\/p>\n

Kolejny ciekawy obiekt to budynek nr 15 z 1882 roku. Od 1936 dzia\u0142a\u0142a tu Fabryka Maszyn Max Kunze o czym jeszcze do niedawna \u015bwiadczy\u0142 napis na bramie wjazdowej. W p\u00f3\u017aniejszym okresie dzia\u0142a\u0142a tu hurtownia tytoniu.
\nBudynek nr 21 z 1882 roku o bardzo ciekawej konstrukcji przez wiele lat powojennych by\u0142 siedzib\u0105 Pogotowia Ratunkowego. W tamtych czasach udzielano tu dora\u017anej pomocy ale znajdowa\u0142a si\u0119 tak\u017ce pracownia rentgenowska i wykonywano drobne zabiegi chirurgiczne. Obecnie obiekt znajduj\u0105cy si\u0119 w r\u0119kach prywatnych przechodzi gruntown\u0105 przebudow\u0119 po\u0142\u0105czon\u0105 z wznoszeniem nowych budowli. Niestety dzisiaj nie zobaczymy ju\u017c istniej\u0105cej pierwotnie na dachu szklanej kuli z masztem.<\/p>\n

Budynek nr5 25 z 1903 roku wzniesiony w stylu secesyjnym jest jednym z naj\u0142adniejszych na ca\u0142ej ulicy. Architekt zastosowa\u0142 asymetryczny uk\u0142ad fasady. Wida\u0107 tu wiele r\u00f3\u017cnych ozd\u00f3b pocz\u0105wszy od dekoracji o motywach ro\u015blinnych poprzez r\u00f3\u017cnego rodzaju balkony, wykusze, okna oraz zwie\u0144czenie szczytu z ma\u0142ym nerkowatym okienkiem. Kamienica posiada okaza\u0142y portal wej\u015bciowy prowadz\u0105cy do sieni w kt\u00f3rej na suficie znajduje si\u0119 okaza\u0142y plafon z polichromi\u0105. Niestety wida\u0107 na nim liczne sp\u0119kania spowodowane prac\u0105 budynku i up\u0142ywem czasu. Dla nas ciekawostk\u0105 jest fakt, \u017ce w\u0142a\u015bnie w tym budynku mieszka\u0142 Teofil Ligenza vel Ozimek \u2013 tw\u00f3rca PTTK-owskiego Rajdu nas Raty.<\/p>\n

Nieco dalej po drugiej stronie ulicy znajduje si\u0119 budynek nr 18. Mo\u017ce nie jest to najpi\u0119kniejszy obiekt ale za to by\u0142 w czasach mojego dzieci\u0144stwa bardzo wa\u017cnym miejscem. To w\u0142a\u015bnie tutaj w ka\u017cdy czwartek by\u0142y wy\u015bwietlane filmy rysunkowe dla dzieci. A, \u017ce by\u0142y one ch\u0119tnie ogl\u0105dane \u015bwiadczy fakt, \u017ce o godzinie siedemnastej w ca\u0142ej okolicy nie by\u0142o dzieci. Wszystkie korzysta\u0142y z tych darmowych projekcji. Rodzice mieli chwil\u0119 wytchnienia a dzieci mia\u0142y rozrywk\u0119.
\nPrzy skrzy\u017cowaniu z ulic\u0105 Sudeck\u0105 zachowa\u0142 si\u0119 okaza\u0142y budynek dawnego Kreishaus – obecnie znajduje si\u0119 tu Urz\u0105d Miasta. Budynek ten administracyjnie usytuowany jest na ulicy Sudeckiej.<\/p>\n

Dla nas ciekawszym obiektem jest usytuowany naprzeciwko Teatr im. Cypriana Kamila Norwida. Obiekt wzniesiony w 1904 roku wed\u0142ug projektu Alfreda Daehmela zosta\u0142 sfinansowany ze sk\u0142adek mieszka\u0144c\u00f3w oraz dotacji miejskiej. Zbudowano go na terenie dawnej strzelnicy. Budynek Domu Sztuki mia\u0142 3 sale restauracyjne, 2 sale wystawiennicze, piwiarni\u0119, sal\u0119 spotka\u0144 towarzyskich, sal\u0119 widowiskow\u0105 ze scen\u0105 oraz pomieszczenia magazynowe i inne potrzebne do funkcjonowania takiego obiektu. Widownia mia\u0142a trzy kondygnacje w sumie na 700 miejsc siedz\u0105cych. Pierwszym po 1945 roku dyrektorem Teatru by\u0142a Stefania Doma\u0144ska, a pierwszym przedstawieniem by\u0142a Zemsta Aleksandra Fredry. Na skwerze im. Aliny Obidniak, tw\u00f3rczyni Jeleniog\u00f3rskich Spotka\u0144 Teatralnych, staraniem Towarzystwa Przyjaci\u00f3\u0142 Jeleniej G\u00f3ry ustawiono pomnik przedstawiaj\u0105cy siedz\u0105c\u0105 przy stoliku Alin\u0119 Obidniak.<\/p>\n

Kolejnym ciekawym obiektem acz bardzo zapuszczonym jest budynek nr. 54 dawna siedziba Naczelnej Organizacji Technicznej. Wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 on obszernymi werandami, dachem mansardowym i dekoracjami w wyprawie tynkowej. To w\u0142a\u015bnie w tym budynku mie\u015bci\u0142a si\u0119 popularna \u201eGospoda Przy S\u0105dzie\u201d obs\u0142uguj\u0105ca petent\u00f3w odwiedzaj\u0105cych usytuowany po drugiej stronie ulicy budynek s\u0105dowy.<\/p>\n

Budynek s\u0105du zosta\u0142 wzniesiony w 1875 roku z pieni\u0119dzy jakie otrzyma\u0142y Prusy od Francji jako zado\u015b\u0107uczynienie za straty wojenne. Z najbardziej znanych proces\u00f3w przedwojennych jest ten dotycz\u0105cy zab\u00f3jstwa Dorothei Rohrbeck dziedziczki olbrzymiej fortuny, w\u0142a\u015bcicielki pa\u0142acu ksi\u0105\u017c\u0119cego we Wleniu, w roku 1921. Jej zab\u00f3jca wykorzystuj\u0105c do dokonania zbrodni swoje zdolno\u015bci hipnotyzerskie zosta\u0142 skazany po d\u0142ugim procesie na kar\u0119 \u015bmierci, zamienion\u0105 p\u00f3\u017aniej na 25 lat wi\u0119zienia. Po II wojnie \u015bwiatowej s\u0105dzono tu \u017co\u0142nierzy Armii Krajowej, kt\u00f3rzy obrabowali bank w Szklarskiej Por\u0119bie. Wyrok \u2013 kar\u0119 \u015bmierci \u2013 wykonano na miejscu. Z nowszych proces\u00f3w zainteresowanie wywo\u0142a\u0142a sprawa pr\u00f3by ucieczki s\u0105dzonej 8-osobowej grupy przest\u0119pczej z 2000 roku kiedy to dosz\u0142o do strzelaniny w kt\u00f3rej zgin\u0119\u0142o dw\u00f3ch gangster\u00f3w a rannych zosta\u0142o trzech antyterroryst\u00f3w.<\/p>\n

Id\u0105c dalej mijamy dwa ciekawe budynki, niestety s\u0105 one usytuowane przy ulicy Mickiewicza. Jednak dalej mamy jeszcze budynek nr 91 z wie\u017cyczk\u0105 kryt\u0105 \u0142upkiem, ozdobnym okapem, wykuszami, balkonami i werand\u0105. Na parterze tego obiektu dzia\u0142a jeleniog\u00f3rskie wydawnictwo Ad Rem specjalizuj\u0105ce si\u0119 w wydawnictwach regionalnych. Do tej pory wyda\u0142o ju\u017c ponad 1500 ksi\u0105\u017cek.<\/p>\n

Usytuowany po s\u0105siedzku dom nr 93 z 1916 zwraca uwag\u0119 dachem mansardowym, portalem, wykuszem oraz dekoracjami sztukatorskimi.<\/p>\n

Ostatnim cho\u0107 zupe\u0142nie nowym w stosunku do ogl\u0105danych obiekt\u00f3w s\u0105 tzw. Baniaki. Dawniej mie\u015bci\u0142a si\u0119 w nich popularna dyskoteka. Obecnie dzia\u0142a tu Jeleniog\u00f3rski O\u015brodek Medycyny Pracy. Przed obiektem znajduje si\u0119 jedna z licznych fontann miejskich. Niedawno skwer z fontann\u0105 otrzyma\u0142 nazw\u0119 \u201eSkwer Wo\u0142y\u0144ski\u201d.<\/p>\n

I tak oto po niespe\u0142na 2 kilometrach dotarli\u015bmy do ko\u0144ca Alei Wojska Polskiego. W czasie spaceru poznali\u015bmy wiele ciekawostek zwi\u0105zanych z konkretnymi obiektami ale najwa\u017cniejsze jest to, \u017ce uczestnicy spaceru podzielili si\u0119 swoimi wspomnieniami z czas\u00f3w kiedy tu przybyli. W ten spos\u00f3b po\u0142\u0105czyli\u015bmy star\u0105 histori\u0119 miasta Jelenia G\u00f3ra z now\u0105.<\/p>\n

Krzysztof T\u0119cza <\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Na 53. spacer historyczno-krajoznawczy organizowany przez Muzeum Karkonoskie i Regionaln\u0105 Pracowni\u0119 Krajoznawcz\u0105 Karkonoszy dzia\u0142aj\u0105c\u0105 przy Oddziale PTTK \u201eSudety Zachodnie\u201d w Jeleniej G\u00f3rze zaprosi\u0142em ch\u0119tnych w ostatni\u0105 \u015brod\u0119 lipca 2026 roku. …<\/span> Czytaj dalej →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":3804,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[36],"tags":[],"class_list":["post-3802","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-tecza-krzysztof"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3802","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3802"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3802\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3805,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3802\/revisions\/3805"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3804"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3802"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3802"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3802"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}