{"id":3874,"date":"2026-10-27T18:06:03","date_gmt":"2026-10-27T17:06:03","guid":{"rendered":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/?p=3874"},"modified":"2026-10-27T18:06:03","modified_gmt":"2026-10-27T17:06:03","slug":"czy-w-swiecie-pospiechu-potrafimy-jeszcze-docenic-piekno","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/2026\/10\/27\/czy-w-swiecie-pospiechu-potrafimy-jeszcze-docenic-piekno\/","title":{"rendered":"Czy w \u015bwiecie po\u015bpiechu potrafimy jeszcze doceni\u0107 pi\u0119kno?"},"content":{"rendered":"

O tym, co tracimy, kiedy nie mamy czasu si\u0119 zatrzyma\u0107.<\/u><\/span><\/p>\n

Cz\u0142owiek szed\u0142 ulic\u0105 i patrzy\u0142 w telefon. Pada\u0142 deszcz. Na chodniku le\u017ca\u0142y mokre li\u015bcie, a \u015bwiat\u0142o latarni odbija\u0142o si\u0119 w ka\u0142u\u017cach. By\u0142 to dobry wiecz\u00f3r. Mo\u017cna by\u0142o przystan\u0105\u0107 i popatrze\u0107. Cz\u0142owiek jednak szed\u0142 dalej. Mia\u0142 co\u015b do za\u0142atwienia.<\/span><\/p>\n

Tak wygl\u0105da nasze \u017cycie. Ci\u0105gle gdzie\u015b idziemy. Mamy spotkania, wiadomo\u015bci, obowi\u0105zki i plany. Dzie\u0144 zaczyna si\u0119 wcze\u015bnie, a ko\u0144czy p\u00f3\u017ano. Kiedy wreszcie siadamy, jeste\u015bmy zm\u0119czeni. Wtedy si\u0119gamy po telefon i patrzymy na cudze \u017cycie, zamiast zobaczy\u0107 w\u0142asne. Czy w takim \u015bwiecie potrafimy jeszcze doceni\u0107 pi\u0119kno? My\u015bl\u0119, \u017ce potrafimy. Nie jestem jednak pewien, czy dajemy sobie na to szans\u0119.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Pi\u0119kno nie wymaga wiele. Nie zawsze trzeba jecha\u0107 do Pary\u017ca, \u017ceby zobaczy\u0107 dobry obraz. Nie trzeba mie\u0107 drogiego biletu, \u017ceby us\u0142ysze\u0107 pi\u0119kn\u0105 muzyk\u0119. Czasem wystarczy otwarte okno, zapach kawy albo rozmowa z cz\u0142owiekiem, kt\u00f3ry nie patrzy na zegarek. Rzecz w tym, \u017ce takie chwile nie krzycz\u0105. Nie domagaj\u0105 si\u0119 uwagi. Trzeba samemu je zauwa\u017cy\u0107. A my przywykli\u015bmy do rzeczy, kt\u00f3re krzycz\u0105. Ekrany \u015bwiec\u0105 nam przed oczami od rana do nocy. Ka\u017cda wiadomo\u015b\u0107 chce by\u0107 najwa\u017cniejsza. Ka\u017cdy obraz chce zatrzyma\u0107 nas na kilka sekund. Potem pojawia si\u0119 nast\u0119pny. Ogl\u0105damy setki fotografii, ale coraz rzadziej przygl\u0105damy si\u0119 czemu\u015b naprawd\u0119. Czytamy nag\u0142\u00f3wki, lecz nie zawsze czytamy ksi\u0105\u017cki. S\u0142uchamy muzyki podczas pracy, jazdy i zakup\u00f3w. Cisza zaczyna wydawa\u0107 si\u0119 czym\u015b niepotrzebnym.<\/span><\/p>\n

A przecie\u017c pi\u0119kno potrzebuje ciszy. Nie zawsze tej zupe\u0142nej. Wystarczy cisza w cz\u0142owieku. Miejsce, w kt\u00f3rym my\u015bl mo\u017ce doj\u015b\u0107 do ko\u0144ca. Ksi\u0105\u017cka nie lubi po\u015bpiechu. Mo\u017cna przeczyta\u0107 stron\u0119 w p\u00f3\u0142 minuty, ale nie zawsze mo\u017cna w p\u00f3\u0142 minuty j\u0105 zrozumie\u0107. Dobra literatura zostaje z cz\u0142owiekiem d\u0142u\u017cej ni\u017c wiecz\u00f3r, w kt\u00f3rym j\u0105 czyta\u0142. Czasem jedno zdanie wraca po latach. Przypomina twarz, podr\u00f3\u017c albo b\u0142\u0105d, kt\u00f3rego nie da\u0142o si\u0119 naprawi\u0107. Tego nie da si\u0119 przyspieszy\u0107. S\u0142owa maj\u0105 w\u0142asne tempo i cz\u0142owiek musi si\u0119 do niego dostosowa\u0107.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Podobnie jest z malarstwem. W muzeum mo\u017cna przej\u015b\u0107 przez dziesi\u0119\u0107 sal i zobaczy\u0107 setki obraz\u00f3w. Mo\u017cna te\u017c stan\u0105\u0107 przed jednym i zosta\u0107 tam przez kilka minut. Z pocz\u0105tku nie dzieje si\u0119 nic. Potem zauwa\u017ca si\u0119 \u015bwiat\u0142o na twarzy, ruch d\u0142oni, cie\u0144 w k\u0105cie p\u0142\u00f3tna. Obraz zaczyna opowiada\u0107 histori\u0119. Nie trzeba jej zna\u0107 z podr\u0119cznika. Wystarczy patrze\u0107. Muzea, galerie i teatry wci\u0105\u017c s\u0105 potrzebne. By\u0107 mo\u017ce w\u0142a\u015bnie teraz bardziej ni\u017c kiedy\u015b. W \u015bwiecie, w kt\u00f3rym wszystko musi by\u0107 u\u017cyteczne, przypominaj\u0105, \u017ce nie ka\u017cda rzecz musi s\u0142u\u017cy\u0107 zarabianiu pieni\u0119dzy, zdobywaniu informacji albo oszcz\u0119dzaniu czasu. Sztuka pozwala nam przez chwil\u0119 nie robi\u0107 niczego po\u017cytecznego. I to jest jej wielka warto\u015b\u0107.<\/span><\/p>\n

W teatrze cz\u0142owiek siedzi obok innych ludzi. Aktorzy stoj\u0105 kilka metr\u00f3w dalej. Nie mo\u017cna ich przewin\u0105\u0107 ani zmieni\u0107 przedstawienia na inne, gdy przyjdzie chwila nudy. Trzeba zosta\u0107. Trzeba patrze\u0107 i s\u0142ucha\u0107. W tej prostocie jest co\u015b wa\u017cnego. Przypomina nam, \u017ce nie wszystko w \u017cyciu powinno by\u0107 dostosowane do naszych zachcianek.<\/span><\/p>\n

Wci\u0105\u017c istniej\u0105 r\u00f3wnie\u017c stare ksi\u0119garnie i antykwariaty. Pachn\u0105 papierem, kurzem i czasem. Na p\u00f3\u0142kach stoj\u0105 ksi\u0105\u017cki, kt\u00f3rych nikt nie kupi\u0142 od wielu lat. Niekt\u00f3re maj\u0105 po\u017c\u00f3\u0142k\u0142e strony, inne czyje\u015b nazwisko zapisane na pierwszej kartce. Mo\u017cna znale\u017a\u0107 w nich dawn\u0105 dedykacj\u0119 albo bilet kolejowy pozostawiony mi\u0119dzy rozdzia\u0142ami. Kto\u015b kiedy\u015b trzyma\u0142 t\u0119 ksi\u0105\u017ck\u0119 w r\u0119kach, czyta\u0142 j\u0105 wieczorem, zabra\u0142 w podr\u00f3\u017c. Teraz le\u017cy przed nami.<\/span><\/p>\n

Takie miejsca nie obiecuj\u0105 natychmiastowej przyjemno\u015bci. Nie wszystko jest w nich nowe i doskona\u0142e. A jednak ludzie do nich wracaj\u0105. Szukaj\u0105 nie tylko przedmiot\u00f3w, ale tak\u017ce \u015blad\u00f3w \u017cycia. Chc\u0105 dotkn\u0105\u0107 czego\u015b, co przetrwa\u0142o d\u0142u\u017cej ni\u017c jeden sezon.<\/span><\/p>\n

Podobnie jest z tradycyjnym rzemios\u0142em. Stolarz wyg\u0142adza drewno, garncarz formuje glin\u0119, introligator naprawia grzbiet starej ksi\u0105\u017cki. Ich praca wymaga cierpliwo\u015bci. Nie da si\u0119 jej wykona\u0107 dobrze, je\u015bli my\u015bli si\u0119 wy\u0142\u0105cznie o tym, \u017ceby sko\u0144czy\u0107 jak najszybciej. Ka\u017cdy ruch ma znaczenie. Ka\u017cdy b\u0142\u0105d pozostawia \u015blad. Mo\u017ce w\u0142a\u015bnie dlatego takie zaj\u0119cia budz\u0105 w nas szacunek. Pokazuj\u0105, \u017ce cz\u0142owiek nadal potrafi tworzy\u0107 rzeczy nie tylko po to, \u017ceby je sprzeda\u0107, ale r\u00f3wnie\u017c po to, \u017ceby by\u0142y trwa\u0142e, u\u017cyteczne i pi\u0119kne.<\/span><\/p>\n

Nie oznacza to, \u017ce dawniej wszystko wygl\u0105da\u0142o lepiej. Ludzie zawsze si\u0119 spieszyli. Zawsze mieli rachunki do zap\u0142acenia, dzieci do wychowania i prac\u0119 do wykonania. R\u00f3\u017cnica polega na tym, \u017ce dzi\u015b po\u015bpiech mo\u017ce towarzyszy\u0107 nam przez ca\u0142\u0105 dob\u0119. Nawet odpoczynek zamienili\u015bmy czasem w zadanie. Chcemy dobrze wykorzysta\u0107 weekend, zobaczy\u0107 jak najwi\u0119cej, przeczyta\u0107 jak najwi\u0119cej, prze\u017cy\u0107 jak najwi\u0119cej. Nawet wakacje potrafi\u0105 sta\u0107 si\u0119 wy\u015bcigiem.<\/span><\/p>\n

Pi\u0119kno zaczyna wtedy przypomina\u0107 luksus. Co\u015b, na co mo\u017cna sobie pozwoli\u0107 dopiero po za\u0142atwieniu wszystkich wa\u017cnych spraw. Problem w tym, \u017ce wa\u017cne sprawy nigdy si\u0119 nie ko\u0144cz\u0105. Zawsze b\u0119dzie jeszcze jeden telefon. Jeszcze jeden dokument. Jeszcze jedna rzecz do kupienia. Je\u015bli b\u0119dziemy czeka\u0107, a\u017c wszystko zostanie zrobione, mo\u017cemy nigdy nie znale\u017a\u0107 czasu na to, co naprawd\u0119 daje \u017cyciu g\u0142\u0119bi\u0119.<\/span><\/p>\n

Kultura nie rozwi\u0105\u017ce wszystkich naszych problem\u00f3w. Nie zap\u0142aci rachunk\u00f3w i nie usunie zm\u0119czenia. Mo\u017ce jednak pom\u00f3c nam zachowa\u0107 co\u015b, co \u0142atwo zgubi\u0107: w\u0142asn\u0105 wra\u017cliwo\u015b\u0107. Ksi\u0105\u017cki pozwalaj\u0105 zrozumie\u0107 ludzi, kt\u00f3rych nigdy nie spotkali\u015bmy. Muzyka potrafi nazwa\u0107 uczucia, na kt\u00f3re nie znajdujemy s\u0142\u00f3w. Obraz mo\u017ce pokaza\u0107 \u015bwiat w spos\u00f3b, jakiego wcze\u015bniej nie dostrzegali\u015bmy. Teatr przypomina, \u017ce za ka\u017cdym cz\u0142owiekiem stoi jaka\u015b historia. Dzi\u0119ki kulturze nie jeste\u015bmy wy\u0142\u0105cznie pracownikami, klientami i u\u017cytkownikami urz\u0105dze\u0144. Pozostajemy lud\u017ami, kt\u00f3rzy pami\u0119taj\u0105, czuj\u0105 i zadaj\u0105 pytania. Poznajemy r\u00f3wnie\u017c w\u0142asn\u0105 przesz\u0142o\u015b\u0107. Pie\u015bni \u015bpiewane przez dziadk\u00f3w, ksi\u0105\u017cki czytane w dzieci\u0144stwie, obrazy ogl\u0105dane podczas szkolnej wycieczki \u2014 wszystko to tworzy cz\u0119\u015b\u0107 naszej to\u017csamo\u015bci. Bez takich do\u015bwiadcze\u0144 \u0142atwo uwierzy\u0107, \u017ce liczy si\u0119 tylko tera\u017aniejszo\u015b\u0107, a ta zmienia si\u0119 szybciej, ni\u017c zd\u0105\u017cymy j\u0105 zrozumie\u0107.<\/span><\/p>\n

Nie musimy jednak porzuca\u0107 wsp\u00f3\u0142czesnego \u015bwiata, \u017ceby odzyska\u0107 kontakt z pi\u0119knem. Nie trzeba wyrzuca\u0107 telefonu ani ucieka\u0107 do lasu. Wystarczy czasem zrobi\u0107 co\u015b prostego. Przeczyta\u0107 kilka stron ksi\u0105\u017cki bez sprawdzania wiadomo\u015bci. Pos\u0142ucha\u0107 ca\u0142ego utworu, zamiast przerywa\u0107 go po minucie. Wej\u015b\u0107 do galerii i nie pr\u00f3bowa\u0107 zobaczy\u0107 wszystkiego. Przej\u015b\u0107 si\u0119 ulic\u0105, kt\u00f3r\u0105 znamy od lat, i spojrze\u0107 na ni\u0105 tak, jakby\u015bmy byli tam po raz pierwszy. Mo\u017cna te\u017c usi\u0105\u015b\u0107 z drugim cz\u0142owiekiem i naprawd\u0119 go wys\u0142ucha\u0107. To r\u00f3wnie\u017c jest rodzaj pi\u0119kna. By\u0107 mo\u017ce jeden z najwa\u017cniejszych.<\/span><\/p>\n

Pewnego dnia zn\u00f3w b\u0119dziemy szli ulic\u0105. B\u0119dzie pada\u0142 deszcz. Li\u015bcie b\u0119d\u0105 le\u017ca\u0142y na chodniku, a \u015bwiat\u0142o latarni odbije si\u0119 w ka\u0142u\u017cach. Nie zmieni si\u0119 wiele. Zmieni\u0107 mo\u017ce si\u0119 tylko nasza decyzja. Mo\u017cemy i\u015b\u0107 dalej, patrz\u0105c w ekran. Mo\u017cemy te\u017c przystan\u0105\u0107. Nie wiemy, ile czasu nam zosta\u0142o. Wiemy jednak, \u017ce ka\u017cda chwila, kt\u00f3rej nie zauwa\u017camy, staje si\u0119 chwil\u0105 utracon\u0105.<\/span><\/p>\n

Czy potrafimy jeszcze doceni\u0107 pi\u0119kno? Tak. Musimy tylko przypomnie\u0107 sobie, \u017ce nie wszystko, co wa\u017cne, wymaga po\u015bpiechu. Niekt\u00f3re rzeczy wymagaj\u0105 obecno\u015bci. Inne cierpliwo\u015bci. A najpi\u0119kniejsze czasem wymagaj\u0105 jedynie tego, \u017ceby\u015bmy na moment przestali i\u015b\u0107. I spojrzeli przed siebie.<\/span><\/p>\n

\u2014 Kiedy\u015b potrafi\u0142em przeczyta\u0107 ksi\u0105\u017ck\u0119 w jeden weekend \u2014 m\u00f3wi Micha\u0142, trzydziestodwuletni pracownik biurowy. \u2014 Dzisiaj kupuj\u0119 ksi\u0105\u017cki, ustawiam je na p\u00f3\u0142ce i obiecuj\u0119 sobie, \u017ce wr\u00f3c\u0119 do nich, gdy b\u0119d\u0119 mia\u0142 wi\u0119cej czasu. Wieczorem jestem zm\u0119czony. Si\u0119gam po telefon, bo to \u0142atwiejsze ni\u017c skupienie si\u0119 na kilkudziesi\u0119ciu stronach. Mijaj\u0105 godziny, a ja w\u0142a\u015bciwie nie pami\u0119tam, co ogl\u0105da\u0142em. Najgorsze jest to, \u017ce naprawd\u0119 lubi\u0119 czyta\u0107. Po prostu coraz trudniej mi si\u0119 zatrzyma\u0107.\u00a0 W s\u0142owach Micha\u0142a jest co\u015b, co znamy wszyscy. Nie brakuje nam ksi\u0105\u017cek ani dost\u0119pu do kultury. Brakuje nam uwagi, kt\u00f3r\u0105 mogliby\u015bmy im po\u015bwi\u0119ci\u0107. Chcemy odpocz\u0105\u0107, ale wybieramy rozrywk\u0119, kt\u00f3ra nie wymaga wysi\u0142ku. Chcemy prze\u017cy\u0107 co\u015b g\u0142\u0119bokiego, lecz cz\u0119sto nie dajemy sobie nawet kilku minut ciszy.<\/span><\/p>\n

By\u0107 mo\u017ce dlatego tak wa\u017cne jest, by od czasu do czasu od\u0142o\u017cy\u0107 telefon i otworzy\u0107 ksi\u0105\u017ck\u0119. Nie po to, \u017ceby przeczyta\u0107 jak najwi\u0119cej stron, lecz \u017ceby przypomnie\u0107 sobie, jak to jest naprawd\u0119 by\u0107 przy czym\u015b obecnym. Pi\u0119kno nie znikn\u0119\u0142o z naszego \u015bwiata. Czeka na nas tam, gdzie wreszcie przestajemy si\u0119 spieszy\u0107.<\/span><\/p>\n

Andrzej Skupniewski<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

O tym, co tracimy, kiedy nie mamy czasu si\u0119 zatrzyma\u0107. Cz\u0142owiek szed\u0142 ulic\u0105 i patrzy\u0142 w telefon. Pada\u0142 deszcz. Na chodniku le\u017ca\u0142y mokre li\u015bcie, a \u015bwiat\u0142o latarni odbija\u0142o si\u0119 w …<\/span> Czytaj dalej →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":3877,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[49],"tags":[],"class_list":["post-3874","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-skupniewski-andrzej"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3874","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3874"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3874\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3880,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3874\/revisions\/3880"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3877"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3874"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3874"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3874"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}