{"id":3927,"date":"2026-11-06T19:46:15","date_gmt":"2026-11-06T18:46:15","guid":{"rendered":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/?p=3927"},"modified":"2026-11-06T19:46:15","modified_gmt":"2026-11-06T18:46:15","slug":"spacerkiem-po-garnizonie-komorowo-przedwojennej-kuzni-kadr-wp-obiekty-i-pomniki-na-terenie-dawnej-szkoly-podchorazych-piechoty-w-komorowie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/2026\/11\/06\/spacerkiem-po-garnizonie-komorowo-przedwojennej-kuzni-kadr-wp-obiekty-i-pomniki-na-terenie-dawnej-szkoly-podchorazych-piechoty-w-komorowie\/","title":{"rendered":"SPACERKIEM PO GARNIZONIE KOMOROWO – PRZEDWOJENNEJ KU\u0179NI KADR WP Obiekty i pomniki na terenie dawnej Szko\u0142y Podchor\u0105\u017cych Piechoty w Komorowie"},"content":{"rendered":"

28 wrze\u015bnia 2026 roku min\u0119\u0142o 100. lat od chwili przeniesienia z Warszawy do Komorowa ko\u0142o Ostrowi Mazowieckiej Szko\u0142y Podchor\u0105\u017cych Piechoty. W okresie mi\u0119dzywojennym Szko\u0142a Podchor\u0105\u017cych Piechoty w Komorowie by\u0142a najwi\u0119ksz\u0105 plac\u00f3wk\u0105 kszta\u0142c\u0105ca kadry oficerskie Wojska Polskiego. Swoimi tradycjami nawi\u0105zywa\u0142a do Szko\u0142y Rycerskiej za\u0142o\u017conej 5 marca 1765 roku w Warszawie przez kr\u00f3la Stanis\u0142awa Augusta Poniatowskiego. Szko\u0142a by\u0142a kolebk\u0105 wychowania patriotycznego przysz\u0142ych oficer\u00f3w i lokaln\u0105 dum\u0105. W tym czasie \u201eKomorowo\u201d rozkwita\u0142o, Szko\u0142a Podchor\u0105\u017cych Piechoty (SPP) inicjowa\u0142a wiele imprez kulturalnych i towarzyskich. <\/span><\/strong><\/p>\n

W tych latach koszarom nadano nowoczesny estetyczny wygl\u0105d, przystosowuj\u0105c je dla potrzeb szko\u0142y. W\u00f3wczas powsta\u0142y tak\u017ce wszystkie pomniki nawi\u0105zuj\u0105ce swoimi motywami do chwa\u0142y or\u0119\u017ca polskiego.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a>

Komorowo – Ko\u015bci\u00f3\u0142 Garnizonowy pw. \u015bw. J\u00f3zefata Koncewicza Biskupa i M\u0119czennika.
W tle widoczny pomnik biskupa W\u0142adys\u0142awa Bandurskiego. Fot. Andrzej Powidzki<\/p><\/div>\n

W latach 1926 \u2013 1929 zbudowano Ko\u015bci\u00f3\u0142 Garnizonowy. My\u015bl jego budowy zrodzi\u0142a si\u0119 z chwil\u0105 przeniesienia do Komorowa Szko\u0142y Podchor\u0105\u017cych Piechoty po przewrocie majowym w 1926 roku, gdy\u017c wykorzystywana dotychczas kaplica w kasynie okaza\u0142a si\u0119 zbyt ma\u0142a by pomie\u015bci\u0107 wiernych. Przeznaczono wi\u0119c na ten cel, le\u017c\u0105c\u0105 w obr\u0119bie koszar wojskowych \u0142a\u017ani\u0119, kt\u00f3r\u0105 rozbudowano. Do budynku dobudowano prezbiterium, kaplic\u0119 i zakrysti\u0119. <\/span><\/p>\n

W czasie drugiej wojny \u015bwiatowej, ko\u015bci\u00f3\u0142 zosta\u0142 spl\u0105drowany przez niemieckich \u017co\u0142nierzy, zniszczono m.in. organy. Zamieniono go na magazyn zbo\u017cowy, a nast\u0119pnie na szpital. Po wyzwoleniu, budynek do lat 60. XX wieku, by\u0142 opuszczony i nieu\u017cytkowany. Dopiero w 1966 roku przeprowadzono przy pomocy w\u0142adz wojskowych generalny remont i ko\u015bci\u00f3\u0142 oddano do u\u017cytku. W latach dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych wykonano przebudow\u0119 o\u0142tarza posoborowego, w celu usytuowania celebransa za o\u0142tarzem zwr\u00f3conego twarz\u0105 do wiernych. <\/span><\/p>\n

Przed ko\u015bcio\u0142em jest ustawiona pi\u0119kna statua Matki Bo\u017cej w koronie z umieszczon\u0105 pod ni\u0105 odznak\u0105 SPP. Statua zosta\u0142a ufundowana w 100. rocznic\u0119 wybuchu Powstania Listopadowego. Napis umieszczony na postumencie m\u00f3wi o pi\u0119knych tradycjach patriotyczno-religijnych: \u201eW stuletni\u0105 Rocznic\u0119 Powstania Listopadowego \u2013 SWEJ PATRONCE \u2013 Podchor\u0105\u017cowie 1830 \u2013 1930\u201d<\/i>.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a>

Statua MB z odznak\u0105 SPP. Fot. Andrzej Powidzki<\/p><\/div>\n

W 1930 roku zbudowano odkryty basen p\u0142ywacki. By\u0142 to jeden z najlepszych i najd\u0142u\u017cszych basen\u00f3w w kraju. Mia\u0142 50 metr\u00f3w d\u0142ugo\u015bci (plus brodzik) i 1\u20135 metr\u00f3w g\u0142\u0119boko\u015bci, posiada\u0142 wie\u017c\u0119 i trampolin\u0119. Odbywa\u0142y si\u0119 tu mistrzostwa Polski w p\u0142ywaniu. Zbudowano r\u00f3wnie\u017c kort tenisowy, kino\u2013teatr oraz rozpocz\u0119to budow\u0119 hali sportowej<\/span><\/p>\n

R\u00f3wnie\u017c w 1930 roku z inicjatywy komendanta SPP p\u0142k dypl. Maksymiliana Milana\u2013Kamskiego (funkcj\u0119 komendanta pe\u0142ni\u0142 od 02.05.1929 do 26.08.1930<\/span>) zawi\u0105zano Komitet Obchod\u00f3w 100. rocznicy Powstania Listopadowego, kt\u00f3ry zainicjowa\u0142 budow\u0119 mauzoleum ku czci wychowank\u00f3w szko\u0142y poleg\u0142ych za wolno\u015b\u0107 ojczyzny oraz budow\u0119 pomnika marsza\u0142ka J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego. <\/span><\/p>\n

Ide\u0119 t\u0105 poszerzy\u0142 kolejny komendant SPP p\u0142k dypl. Ludwik Bocia\u0144ski (funkcj\u0119 komendanta pe\u0142ni\u0142 od 27.08.1930 do 07.09.1934<\/span>), kt\u00f3rego staraniem powsta\u0142 zesp\u00f3\u0142 pomnik\u00f3w. Pomniki zaprojektowa\u0142 i wykona\u0142 polski artysta rze\u017abiarz Wojciech Aleksander Durek w latach 1932-1934. Pomniki nawi\u0105zuj\u0105 swymi motywami do chwa\u0142y z dziej\u00f3w or\u0119\u017ca polskiego. Powsta\u0142y pomniki: kr\u00f3l\u00f3w, hetman\u00f3w i dow\u00f3dc\u00f3w Powstania Listopadowego. Inspiracj\u0119 ich stanowi\u0142y przede wszystkim obrazy i rysunki Jana Matejki, Juliusza i Wojciecha Kossak\u00f3w oraz Walerego Eliasza Radzikowskiego. Fundatorami pomnik\u00f3w by\u0142a kadra i kolejne roczniki podchor\u0105\u017cych opuszczaj\u0105cych po promocji mury SPP. <\/span><\/p>\n

Pomniki mia\u0142y w\u015br\u00f3d podchor\u0105\u017cych wzbudzi\u0107 g\u0142\u0119boki patriotyzm, mi\u0142o\u015b\u0107 do ojczyzny oraz dum\u0119 ze s\u0142u\u017cby dla kraju, pe\u0142ni\u0142y r\u00f3wnie\u017c funkcje dydaktyczne.<\/b><\/span><\/p>\n

Na wielu z nich, opr\u00f3cz inskrypcji informuj\u0105cych kogo przedstawiaj\u0105 i jakie miejsca upami\u0119tniaj\u0105, widniej\u0105 patriotyczne sentencje np.: na pomniku hetmana koronnego Stefana Czarnieckiego \u2013 \u201eNam nie braknie serca aby\u015bmy dali dow\u00f3d m\u0119stwa bij\u0105c si\u0119 za ca\u0142o\u015b\u0107 Ojczyzny\u201d \u201d oraz \u201eNam<\/i> powodem do dzie\u0142 wojennych jest mi\u0142o\u015b\u0107 ojczyzny by jej broni\u0107 do ostatniej kropli krwi\u201d; <\/i>na pomniku hetmana wielkiego litewskiego Jana Chodkiewicza \u2013 \u201eWalczymy dla<\/i> ocalenia na potem \u017cycia i mienia pozosta\u0142ych obywateli kt\u00f3rzy na nas nadzieje swe po\u0142o\u017cyli\u201d; <\/i>na pomniku kr\u00f3la Jana III Sobieskiego \u2013 \u201ePo\u015bwi\u0119cam i ofiaruj\u0119 najdro\u017cszej Ojczy\u017anie moje cia\u0142o i \u017cycie, mienie i krew\u201d. <\/i><\/span><\/p>\n

W 1944 roku wycofuj\u0105cy si\u0119 Niemcy spalili wi\u0119kszo\u015b\u0107 budynk\u00f3w koszarowych, zostawiaj\u0105c jedynie kilka budynk\u00f3w. Z po\u017cogi uratowa\u0142 si\u0119 Ko\u015bci\u00f3\u0142 Garnizonowy, Dom Komendanta, Mauzoleum Piotra Wysockiego. Pomnik marsza\u0142ka J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego i pozosta\u0142e pomniki dozna\u0142y niewielkich uszkodze\u0144. Po wojnie nie zosta\u0142o nic z dawnej \u015bwietno\u015bci koszar. <\/span><\/p>\n

W 1944 roku, wojska radzieckie doszcz\u0119tnie zniszczy\u0142y pomnik kr\u00f3la Stefana Batorego przedstawiaj\u0105cy scen\u0119 kajania si\u0119 bojar\u00f3w pod Pskowem \u2013 pomnik nie zosta\u0142 odbudowany. Propaganda komunistyczna wskazywa\u0142a na zniszczenie tego pomnika przez Niemc\u00f3w, kt\u00f3rzy rzekomo mieli go pomyli\u0107 z Ho\u0142dem Pruskim. <\/span><\/p>\n

Czyn podchor\u0105\u017cych z 1830 roku by\u0142 kanonem, wok\u00f3\u0142 kt\u00f3rego budowano ca\u0142y program patriotyczno\u2013wychowawczy podchor\u0105\u017cych. W 100. rocznic\u0119 Powstania Listopadowego sfinalizowano budow\u0119 mauzoleum \u2013 kt\u00f3re sta\u0142o si\u0119 prawdziwym sanktuarium Szko\u0142y Podchor\u0105\u017cych Piechoty. Wn\u0119trze mauzoleum zdobi\u0142o popiersie Piotra Wysockiego, jednego z bohater\u00f3w nocy 29 listopada 1830 roku, patrona Szko\u0142y Podchor\u0105\u017cych Piechoty.<\/span><\/p>\n

Rze\u017aba zosta\u0142a wykonana dla Szko\u0142y Podchor\u0105\u017cych Piechoty w 1926 roku przez by\u0142ego legionist\u0119 rze\u017abiarza Aleksandra \u017burakowskiego, mia\u0142o to zwi\u0105zek z powrotem szko\u0142y do Komorowa. Popiersie z br\u0105zu, o wysoko\u015bci oko\u0142o metra, stan\u0119\u0142o na dwumetrowym cokole z granitu, na placu koszarowym. Z czasem, rze\u017aba zosta\u0142a przeniesiona do nowo wybudowanego mauzoleum podchor\u0105\u017cych i tam by\u0142a do czasu wybuchu II wojny \u015bwiatowej.<\/span><\/p>\n

Nie znana jest dalsza historia popiersia Piotra Wysockiego, w jaki spos\u00f3b i przez kogo zosta\u0142a rze\u017aba przewieziona do Warszawy. Popiersie zosta\u0142o odnalezione w po\u0142owie 1978 roku, by\u0142o zamurowane w jednej z grot w parku na ty\u0142ach Muzeum Narodowego. Stamt\u0105d rze\u017aba trafi\u0142a do Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie, kt\u00f3re eksponowa\u0142o j\u0105 w swoim ogrodzie, a nast\u0119pnie w 150. rocznic\u0119 wybuchu Powstania Listopadowego, 29 listopada 1980 roku uroczy\u015bcie zosta\u0142a ods\u0142oni\u0119ta w \u0141azienkach Kr\u00f3lewskich, niedaleko budynku Podchor\u0105\u017c\u00f3wki.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a>

Komorowo 2007 r. Budynek mauzoleum jeszcze z mosi\u0119\u017cnymi ozdobami umieszczonymi na froncie budynku: tablic\u0105 pami\u0105tkow\u0105 i dwoma mieczami, elementami kt\u00f3re w 2013 r. znikn\u0119\u0142y \u2013 pad\u0142y ofiara wandali-z\u0142odziei. Fot. Andrzej Powidzki.<\/p><\/div>\n

Budynek Mauzoleum im. Piotra Wysockiego po wojnie zosta\u0142 kompletnie zdewastowany i s\u0142u\u017cy\u0142 m.in. jako magazyn dla malarzy z Wojskowej Administracji Koszar. W mauzoleum zosta\u0142y zniszczone marmurowe tablice z nazwiskami poleg\u0142ych oraz witra\u017ce w oknach. Od 1989 roku o odnowienie zdewastowanego mauzoleum coraz mocniej upomina\u0142y si\u0119: Ko\u0142o Przyjaci\u00f3\u0142 Szko\u0142y Podchor\u0105\u017cych Piechoty i Spo\u0142eczny Komitet Absolwent\u00f3w Szko\u0142y Podchor\u0105\u017cych Piechoty XVI i XVII promocji oficer\u00f3w. XVII promocja by\u0142a ostatni\u0105 i mia\u0142a miejsce w trakcie kampanii wrze\u015bniowej. Rozkazem z 13 wrze\u015bnia 1939 rok Edward \u015amig\u0142y-Rydz, marsza\u0142ek Polski Naczelny W\u00f3dz, mianowa\u0142 podchor\u0105\u017cych przedostatniego rocznika podporucznikami ze starsze\u0144stwem z dnia 1 wrze\u015bnia 1939 roku w korpusie piechoty. <\/span><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a>

Komorowo, 24 wrze\u015bnia 2026 r. Uroczysty capstrzyk z okazji 100. rocznicy przeniesienia SPP do Komorowa ko\u0142o Ostrowi Mazowieckiej. Oddanie ho\u0142du przed pomnikiem marsza\u0142ka J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego i w Mauzoleum im. Piotra Wysockiego. Fot. 22.WOK w Komorowie.<\/p><\/div>\n

Dzi\u0119ki nim, ale tak\u017ce wskutek przychylno\u015bci w\u0142adz wojskowych i administracyjnych lokalnego samorz\u0105du, zawi\u0105zuje si\u0119 Komitet Odbudowy Mauzoleum Podchor\u0105\u017cych w Komorowie. G\u0142\u00f3wnym powodem odbudowy mauzoleum by\u0142o uczczenie i oddanie ho\u0142du tysi\u0105c trzystu oficerom \u2013 wychowankom Szko\u0142y Podchor\u0105\u017cych Piechoty, kt\u00f3rzy oddali swe \u017cycie \u201eZa Honor i Ojczyzn\u0119\u201d.<\/span><\/p>\n

26 listopada 1995 roku odby\u0142a si\u0119 uroczysto\u015b\u0107 otwarcia odnowionego mauzoleum oficer\u00f3w i podchor\u0105\u017cych piechoty walcz\u0105cych o niepodleg\u0142o\u015b\u0107 Polski oraz ofiar re\u017cimu komunistycznego. W odbudowanym Mauzoleum im. Piotra Wysockiego umieszczono 13. mosi\u0119\u017cnych tablic z nazwiskami 1300 absolwent\u00f3w, cz\u0142onk\u00f3w kadry SPP, \u017co\u0142nierzy, poleg\u0142ych na polach bitew wojennych i zakatowanych, w okresie od 1794 do 1956 roku. <\/span><\/p>\n

Pierwszym pomnikiem wzniesionym na terenie koszar SPP by\u0142 pomnik J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego, kt\u00f3ry stan\u0105\u0142 w pobli\u017cu mauzoleum. Zosta\u0142 ods\u0142oni\u0119ty 7 sierpnia 1932 roku – za \u017cycia Marsza\u0142ka. Wykonano go w br\u0105zie, tw\u00f3rc\u0105 by\u0142 polski artysta i rze\u017abiarz \u017co\u0142nierz Legion\u00f3w Polskich Antoni Miszewski, ps. \u201eLubicz\u201d, \u201eP\u0142ug\u201d, \u201eOrski\u201d, major dyplomowany piechoty, oficer wywiadu.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a>

Komorowo 2007 r. Pomnik marsza\u0142ka J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego i budynek mauzoleum. Fot. Andrzej Powidzki<\/p><\/div>\n

Pomnik J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego na koniu, umieszczono na trzy metrowym cokole, kt\u00f3rego boki przyozdobi\u0142y p\u0142askorze\u017aby z br\u0105zu przedstawiaj\u0105ce sceny z walk wojny polsko-bolszewickiej. Na cokole umieszczono napis: \u201eI MARSZA\u0141KOWI POLSKI \/ J\u00d3ZEFOWI \/ PI\u0141SUDSKIEMU \/ SZKO\u0141A PODCHOR\u0104\u017bYCH \/ 1932\u201d. <\/i>Pomnik, cho\u0107 opar\u0142 si\u0119 zawierusze wojennej (Niemcy cenili J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego za pobicie bolszewik\u00f3w i pomnika nie zniszczyli), poleg\u0142 w czasach PRL-u. Za czas\u00f3w stalinowskich, decyzj\u0105 w\u0142adz starostwa ostrowskiego, nieprzychylnie patrz\u0105cego na legend\u0119 Wielkiego Marsza\u0142ka, pomnik zburzono – wysadzono w powietrze 19 marca 1950 roku, w dzie\u0144 imienin J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego. <\/span><\/p>\n

Z inicjatywy \u015brodowiska absolwent\u00f3w by\u0142ej Szko\u0142y Podchor\u0105\u017cych Piechoty i spo\u0142ecze\u0144stwa Ziemi Ostrowskiej pomnik zosta\u0142 odbudowany i po niemal\u017ce p\u00f3\u0142 wieku,19 wrze\u015bnia 1999 roku powr\u00f3ci\u0142 na swoje miejsce. Rekonstrukcj\u0119 pomnika wykona\u0142 polski artysta rze\u017abiarz Andrzej Renes.<\/span><\/p>\n

Naprzeciwko pomnika marsza\u0142ka J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego, po drugie stronie g\u0142\u00f3wnej ulicy biegn\u0105cej przez teren koszar (obecnie ul. p\u0142k. dypl. Ludwika Bocia\u0144skiego), znajduje si\u0119 \u201eDom Komendanta\u201d. Budynek nie uleg\u0142 zniszczeniu podczas wojny.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a>

Garnizon Komorowo \u2013 dom komendant\u00f3w szko\u0142y podchor\u0105\u017cych. Fot. Andrzej Powidzki.<\/p><\/div>\n

Po wycofaniu si\u0119 wojsk niemieckich w 1944 roku r\u00f3wnie\u017c doszcz\u0119tnie zniszczono pomnik biskupa W\u0142adys\u0142awa Bandurskiego, kapelana Legion\u00f3w Polskich. Pomnik zosta\u0142 ods\u0142oni\u0119ty 7 sierpnia 1932 roku na terenie by\u0142ej SPP w Komorowie.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a>

Odbudowany pomnik biskupa W\u0142adys\u0142awa Bandurskiego, kapelana Legion\u00f3w Polskich
na dziedzi\u0144cu ko\u015bcio\u0142a garnizonowego. Fot. Andrzej Powidzki<\/p><\/div>\n

29 listopada 2003 roku ods\u0142oni\u0119to replik\u0119 dawnego pomnika zmieniaj\u0105c jednak jego lokalizacj\u0119. Pierwotny pomnik sta\u0142 obok basenu i hali sportowej, a wsp\u00f3\u0142czesny znajduje si\u0119 na dziedzi\u0144cu ko\u015bcio\u0142a garnizonowego pw. \u015bw. J\u00f3zefata Biskupa i M\u0119czennika (BM). Przedstawia biskupa W\u0142adys\u0142awa Bandurskiego w otoczeniu dw\u00f3ch legionist\u00f3w, jego prawa r\u0119ka wzniesiona jest ku g\u00f3rze. Na sutann\u0119 biskupa narzucony jest p\u0142aszcz legionisty. Na pomniku widnieje sentencja \u201eODDAJ \/ CO\u015a WINIEN \/ OJCZY\u0179NIE\u201d.<\/span><\/p>\n

Aleja Postania Listopadowego<\/b><\/i><\/span><\/p>\n

Aleja Powstania Listopadowego przed wojn\u0105 nosi\u0142a nazw\u0119 Piotra Wysockiego. Znajduje si\u0119 na terenie dawnych koszar I Baonu Szko\u0142y Podchor\u0105\u017cych Piechoty. Powsta\u0142a na okoliczno\u015b\u0107 obchod\u00f3w 100. rocznicy wybuchu Powstania Listopadowego.<\/span><\/p>\n

Aleja obsadzona jest \u015bwierkami w dw\u00f3ch rz\u0119dach. Pomniki z \u017celazobetonu, prezentuj\u0105ce postaci z powstania i jednocze\u015bnie upami\u0119tniaj\u0105ce miejsca bitew, ustawione s\u0105 pomi\u0119dzy rz\u0119dami \u015bwierk\u00f3w, w regularnych odst\u0119pach, trzy po wschodniej trzy po zachodniej stronie alei. <\/span><\/p>\n

Centralnym pomnikiem, zamykaj\u0105cym Alej\u0119 Powstania Listopadowego od po\u0142udnia jest pomnik przedstawiaj\u0105cy patrona szko\u0142y Piotra Wysockiego. Jego tr\u00f3jboczny cok\u00f3\u0142, z postaci\u0105 umieszczon\u0105 po\u015brodku na postumencie, zamyka kompozycyjnie i widokowo alej\u0119.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a>

Pomnik Piotra Wysockiego. \u0179r\u00f3d\u0142o: polska-org.pl<\/p><\/div>\n

Piotr Jacek Wysocki (ur.10.09.1797\u2013 zm. 6.01.1875<\/span>) od 1827 roku by\u0142 instruktorem musztry w szkole podchor\u0105\u017cych i przyw\u00f3dc\u0105 tajnego sprzysi\u0119\u017cenia podchor\u0105\u017cych, kt\u00f3re doprowadzi\u0142o do powstania listopadowego, kt\u00f3re nie przebiega\u0142o jednak tak, jak zosta\u0142o zaplanowane. Wieczorem 29 listopada 1830 roku Piotr Wysocki poderwa\u0142 do powstania podchor\u0105\u017cych \u2013 wyg\u0142aszaj\u0105c mow\u0119 \u201ePolacy! Wybi\u0142a godzina zemsty. Dzi\u015b umrze\u0107 lub zwyci\u0119\u017cy\u0107 potrzeba! Id\u017amy, a piersi wasze niech b\u0119d\u0105 Termopilami dla wrog\u00f3w<\/i>\u201d. <\/span><\/p>\n

Po wybuchu powstania zosta\u0142 mianowany na stopie\u0144 kapitana i zosta\u0142 adiutantem naczelnego wodza w powstaniu listopadowym Micha\u0142a Gedeona Hieronima Radziwi\u0142\u0142a, ksi\u0119cia i genera\u0142a wojsk polskich. Wysocki w powstaniu dos\u0142u\u017cy\u0142 si\u0119 stopnia pu\u0142kownika. We wrze\u015bniu 1831 roku, b\u0119d\u0105c dow\u00f3dca 10. pu\u0142ku piechoty liniowej, zosta\u0142 ranny podczas walk w obronie reduty nr 56 na warszawskiej Woli i 6 wrze\u015bnia 1831 roku dosta\u0142 si\u0119 do niewoli rosyjskiej. Na mocy amnestii carskiej 24 lipca 1857 roku otrzyma\u0142 zgod\u0119 na powr\u00f3t do kraju z zastrze\u017ceniem, \u017ce mia\u0142 si\u0119 trzyma\u0107 z dala od Warszawy \u2013 w pa\u017adzierniku 1857 roku wr\u00f3ci\u0142 z zes\u0142ania. Zamieszka\u0142 w Warce i po\u015bwi\u0119ci\u0142 si\u0119 pracy historycznej. Zmar\u0142 w Warce 6 stycznia 1875 roku, jako bohater narodowy pochowany zosta\u0142 na miejscowym cmentarzu. Na p\u0142ycie nagrobnej widnieje napis: \u201eWSZYSTKO DLA OJCZYZNY \/ NIE DLA MNIE\u201d.<\/span><\/p>\n

Po lewej stronie alei (wschodniej) ustawiono kolejno patrz\u0105c od drogi g\u0142\u00f3wnej (ul. p\u0142k. dypl. Ludwika Bocia\u0144skiego) pomniki: genera\u0142\u00f3w Ignacego Pr\u0105dzy\u0144skiego i Wojciecha Chrzanowskiego; gen. J\u00f3zefa Bema; majora Waleriana \u0141ukasi\u0144skiego.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a>

Pomnik genera\u0142\u00f3w: Ignacego Pr\u0105dzy\u0144skiego i Wojciecha Chrzanowskiego, uczestnik\u00f3w bitwy pod Iganiami. \u0179r\u00f3d\u0142o: polska-org.pl<\/p><\/div>\n

Ignacy Pr\u0105dzy\u0144ski (ur. 20. 07.1792 \u2013 zm. 4. 08.1850<\/span>), genera\u0142a dywizji Wojska Polskiego (Kongresowego), szef sztabu, nast\u0119pnie w\u00f3dz naczelny powstania listopadowego. Dowodzi\u0142 w wygranej bitwie pod Iganiami 10 kwietnia 1831 roku. Wojciech Chrzanowski (ur. 14.01.1793 \u2013 zm. 1.03.1861<\/span>), genera\u0142 i kartograf, tw\u00f3rca pierwszej mapy ziem polskich w skali 1:300 000. Po wybuchu powstania listopadowego zosta\u0142 cz\u0142onkiem dow\u00f3dztwa Twierdzy Modlin.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a>

Pomnik gen. J\u00f3zefa Zachariasza Bema \u2013 Ostro\u0142\u0119ka 26 V 1831. \u0179r\u00f3d\u0142o: polska-org.pl<\/p><\/div>\n

Pomnik przedstawia J\u00f3zefa Zachariasza Bema (ur.14.03.1794 – zm. 10.12.1850<\/span>), genera\u0142a brygady,\u00a0<\/span>dow\u00f3dcy lekkokonnej artylerii w czasie powstania listopadowego. Pomnik upami\u0119tnia stoczon\u0105 26 maja 1831 roku bitw\u0119 pod Ostro\u0142\u0119k\u0105, podczas kt\u00f3rej J\u00f3zef Bem (jeszcze podpu\u0142kownik), popisa\u0142 si\u0119 \u015bmia\u0142\u0105 szar\u017c\u0105 lekkokonnej baterii artylerii, zatrzymuj\u0105c rosyjskie natarcie i umo\u017cliwiaj\u0105c wycofywanie si\u0119 niedobitk\u00f3w polskiej armii \u2013 odwr\u00f3t na Warszaw\u0119. Dzi\u0119ki temu manewrowi zmniejszy\u0142 znacznie rozmiary polskiej pora\u017cki.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a>

Pomnik majora Waleriana \u0141ukasi\u0144skiego. Pomnik przed renowacj\u0105. Fot. Andrzej Powidzki<\/p><\/div>\n

Pomnik majora Waleriana \u0141ukasi\u0144skiego (ur. 15 kwietnia 1786 w Warszawie \u2013 zm. 27 lutego 1868 w Szlisselburgu<\/span>). Wi\u0119zie\u0144 Rosji 1822 – 1868. W czasie powstania listopadowego wywieziony zosta\u0142 jako wi\u0119zie\u0144 stanu przez wycofuj\u0105ce si\u0119 wojska rosyjskie do twierdzy Szlisselburskiej, gdzie sp\u0119dzi\u0142 reszt\u0119 \u017cycia. Przez Rosjan by\u0142 uwa\u017cany za g\u0142\u00f3wnego prowodyra powstania listopadowego i dlatego pozbawiono go nale\u017cnego mu prawa do amnestii w 1856 roku. Amnestia ta oznacza\u0142a cz\u0119\u015bciowe darowanie kar za udzia\u0142 w konspiracji niepodleg\u0142o\u015bciowej i Powstaniu Listopadowym. <\/span><\/p>\n

Zmar\u0142 27 lutego 1868 roku, maj\u0105c 81 lat. Z tego ponad 46 sp\u0119dzonych w wi\u0119zieniu. Jego historia sta\u0142a si\u0119 symbolem polskiego losu pod zaborami – niez\u0142omno\u015bci i tragicznej bezsilno\u015bci wobec pot\u0119gi imperium carskiego. Udowodni\u0142, \u017ce mo\u017cna zabi\u0107 cz\u0142owieka, nie odbieraj\u0105c mu \u017cycia.<\/span><\/p>\n

Po prawej stronie alei (zachodniej) ustawiono kolejno patrz\u0105c od drogi g\u0142\u00f3wnej pomniki: genera\u0142a dywizji J\u00f3zefa Dwernickiego \u2013 Stoczek 14 II 1831; dyktatora Grzegorza J\u00f3zefa Ch\u0142opickiego \u2013 Groch\u00f3w 25 II 1831; genera\u0142a brygady J\u00f3zefa Longina Sowi\u0144skiego \u2013 Wola 6 IX 1831 r.<\/span><\/p>\n

Z chwil\u0105 gdy do kr\u00f3lestwa wkroczy\u0142y wojska rosyjskie, w\u00f3dz naczelny ks. Micha\u0142 Gedeon Radziwi\u0142\u0142 wys\u0142a\u0142 korpus genera\u0142a J\u00f3zefa Dwernickiego (ur.19 marca 1779r. w Warszawie \u2013 zm. 23 listopada 1857 r. w \u0141opatynie) <\/span>przeciwko dywizji gen. Fiodora Geismara. Do bitwy dosz\u0142o pod Stoczkiem 14 lutego 1831 roku. Korpus genera\u0142a Dwernickiego po dwugodzinnej walce rozgromi\u0142 dywizj\u0119 strzelc\u00f3w konnych gen. Geismara. By\u0142a to pierwsza i zarazem zwyci\u0119ska bitwa w tej wojnie. Po zako\u0144czeniu bitwy, korpus gen. Dwernickiego wymaszerowa\u0142 do Warszawy.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a>

Pomnik gen. J\u00f3zefa Dwernickiego \u2013 Stoczek 14 II 1831. \u0179r\u00f3d\u0142o: szi.wp.mil.pl\/renowacja\/pomniki<\/p><\/div>\n

\n

\"\"<\/a>

Pomnik gen. J\u00f3zefa Grzegorza Ch\u0142opickiego \u2013 Groch\u00f3w 25 II 1831.
\u0179r\u00f3d\u0142o: szi.wp.mil.pl\/renowacja\/pomniki<\/p><\/div>\n

J\u00f3zef Grzegorz Ch\u0142opicki (ur. 14 marca 1771 r. w Kapustynie \u2013 zm. 30 wrze\u015bnia 1854 r. w Krakowie<\/span>), genera\u0142 dywizji Wojska Polskiego, pierwszy dyktator powstania listopadowego. Po wybuch powstania listopadowego, 3 grudnia 1830 roku przyj\u0105\u0142 zaproponowan\u0105 mu funkcj\u0119 wodza naczelnego i og\u0142osi\u0142 si\u0119 dyktatorem. Ch\u0142opicki nie wierzy\u0142 w powodzenie powstania. Usi\u0142owa\u0142 pertraktowa\u0107 z carem Miko\u0142ajem, co ostatecznie nie przynios\u0142o efekt\u00f3w, wobec carskiego \u017c\u0105dania bezwarunkowej kapitulacji si\u0142 polskich. 17 stycznia1831 roku z\u0142o\u017cy\u0142 rezygnacj\u0119 z dyktatury i zosta\u0142 doradc\u0105 naczelnego wodza, ksi\u0119cia Micha\u0142a Gedeona Radziwi\u0142\u0142a. W trakcie powstania listopadowego przygotowa\u0142 i prowadzi\u0142 bitw\u0119 pod Olszynk\u0105 Grochowsk\u0105 (nazywan\u0105 te\u017c bitw\u0105 pod Grochowem) stoczonej 25 lutego 1831 roku, w kt\u00f3rej polskie si\u0142y powstrzyma\u0142y liczniejszych Rosjan.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a>

Pomnik gen. J\u00f3zefa Longina Sowi\u0144skiego – Wola 6 IX 1831.
\u0179r\u00f3d\u0142o: szi.wp.mil.pl\/renowacja\/pomniki<\/p><\/div>\n

Po wybuchu powstania listopadowego pu\u0142kownik J\u00f3zef Sowi\u0144ski (ur. 15 marca 1777 r. w Warszawie \u2013 zm. 6 wrze\u015bnia 1831 r. w Warszawie<\/span>), komendant Szko\u0142y Wojskowej Aplikacyjnej, kszta\u0142c\u0105cej kandydat\u00f3w na oficer\u00f3w Wojska Polskiego Kr\u00f3lestwa Kongresowego usi\u0142owa\u0142 pocz\u0105tkowo powstrzyma\u0107 wychowank\u00f3w od udzia\u0142u w nim, obawiaj\u0105c si\u0119 jego szybkiego upadku i represji. Jednak\u017ce w miar\u0119 rozwoju powstania, przyj\u0105\u0142 stanowisko dow\u00f3dcy artylerii garnizonu warszawskiego. W lipcu 1831 roku na jego pro\u015bb\u0119 powierzono mu dowodzenie redut\u0105 nr 56 na Woli, a 22 sierpnia mianowano na stopie\u0144 genera\u0142a brygady. G\u0142\u00f3wne uderzenie rosyjskie zosta\u0142o skierowane 6 wrze\u015bnia na Wol\u0119. Kilkugodzinna obrona Woli prowadzona przez gen. Sowi\u0144skiego nie mia\u0142a szans powodzenia wobec przewagi Rosjan. Genera\u0142 Sowi\u0144ski zgin\u0105\u0142 na posterunku bojowym z broni\u0105 w r\u0119ku zakuty bagnetami przez \u017co\u0142nierzy rosyjskich. Po \u015bmierci sta\u0142 si\u0119 jednym z bohater\u00f3w narodowych tamtej epoki.<\/span><\/p>\n

Aleja Kr\u00f3l\u00f3w i Hetman\u00f3w Polskich <\/b><\/i><\/span><\/p>\n

Tak zwana Aleja Kr\u00f3l\u00f3w i Hetman\u00f3w Polskich znajduje si\u0119 na terenie dawnych koszar II Baonu Szko\u0142y Podchor\u0105\u017cych Piechoty. <\/span><\/p>\n

Aleja obsadzona jest drzewami w dw\u00f3ch rz\u0119dach o r\u00f3\u017cnym sk\u0142adzie gatunkowym: kasztanowce i brzozy. Pomniki z \u017celazobetonu ustawione s\u0105 w regularnych odst\u0119pach, za wewn\u0119trznym rz\u0119dem drzew. Po wschodniej stronie alei znajduj\u0105 si\u0119 cztery pomniki oraz trzy po stronie zachodniej. Brak pomnika Stefana Batorego \u2013 jego miejsce zajmuje tablica ze zdj\u0119ciem i informacj\u0105 o zniszczonym pomniku.<\/span><\/p>\n

Centralnym pomnikiem, zamykaj\u0105cym Alej\u0119 Kr\u00f3l\u00f3w i Hetman\u00f3w Polskich od po\u0142udnia jest pomnik przedstawiaj\u0105cy kr\u00f3la Polski Boles\u0142awa Chrobrego. Jego p\u00f3\u0142kolisty cok\u00f3\u0142, z postaci\u0105 kr\u00f3la po \u015brodku umieszczon\u0105 na postumencie, zamyka kompozycyjnie i widokowo alej\u0119.<\/span><\/p>\n

Po lewej stronie alei (wschodniej) ustawiono kolejno od drogi g\u0142\u00f3wnej (ul. p\u0142k. dypl. Ludwika Bocia\u0144skiego) pomniki: hetmana polnego koronnego Stefana Czarnieckiego \u2013 Wyspa Alsen 1658 r.; kr\u00f3la W\u0142adys\u0142awa \u0141okietka \u2013 P\u0142owce 1331 r.; kr\u00f3la Jana III Sobieskiego \u2013 Wiede\u0144 1683 r.; hetmana i kanclerza koronnego Stanis\u0142awa \u017b\u00f3\u0142kiewskiego \u2013 Cecora 1620 r.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a>

Pomnik kr\u00f3la Boles\u0142awa Chrobrego. \u0179r\u00f3d\u0142o: szi.wp.mil.pl\/renowacja\/pomniki<\/p><\/div>\n

Boles\u0142aw I Chrobry (ur. 967, zm. 17 czerwca 1025<\/span>). W\u0142adca Polski z dynastii Piast\u00f3w, by\u0142 synem Mieszka I i czeskiej ksi\u0119\u017cniczki Dobrawy. Rz\u0105dzi\u0142 Polsk\u0105 jako ksi\u0105\u017ce od 992 roku, a jego wieloletnie starania o podniesienie presti\u017cu pa\u0144stwa zwie\u0144czy\u0142a kr\u00f3lewska koronacja w 1025 roku, tu\u017c przed jego \u015bmierci\u0105. Na zje\u017adzie gnie\u017anie\u0144skim w 1000 roku spotka\u0142 si\u0119 z cesarzem Ottonem III. Uzyska\u0142 wtedy niezale\u017cno\u015b\u0107 polskiej struktury ko\u015bcielnej \u2013 utworzenie arcybiskupstwa w Gnie\u017anie oraz symboliczne uznanie suwerenno\u015bci. Przez 33 lata swoich rz\u0105d\u00f3w prowadzi\u0142 liczne wojny z s\u0105siadami. W\u0142\u0105czy\u0142 w granice pa\u0144stwa: Milsko, \u0141u\u017cyce (pok\u00f3j w Budziszynie w 1018 roku) oraz Morawy.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a>

Pomniki hetmana polowego koronnego Stefana Czarnieckiego – wyspa Alsen 1658 r. Fot. Andrzej Powidzki<\/p><\/div>\n

14 grudnia 1656 roku polska jazda pod dow\u00f3dztwem Stefana Czarnieckiego (ur. ok. 1599 r. \u2013 zm.16 lutego 1665 r.<\/span>) dokona\u0142a s\u0142ynnej przeprawy przez morze na du\u0144ska wysp\u0119 Als (Alsen), wyzwalaj\u0105c j\u0105 z r\u0105k Szwed\u00f3w. Wydarzenie to zapisa\u0142o si\u0119 na sta\u0142e w polskiej kulturze i zosta\u0142o uwiecznione w trzeciej zwrotce Mazurka D\u0105browskiego s\u0142owami: \u201eJak Czarniecki do Poznania po szwedzkim zaborze, dla ojczyzny ratowania wr\u00f3cim si\u0119 przez morze<\/i>\u201d.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a>

Pomnik kr\u00f3la W\u0142adys\u0142awa \u0141okietka \u2013 P\u0142owce 1331 r. \u0179r\u00f3d\u0142o: szi.wp.mil.pl\/renowacja\/pomniki<\/p><\/div>\n

Bitwa pod P\u0142owcami rozegra\u0142a si\u0119 27 wrze\u015bnia 1331 i by\u0142a jednym z najwa\u017cniejszych star\u0107 w historii konflikt\u00f3w polsko-krzy\u017cackich. Kr\u00f3l W\u0142adys\u0142aw I \u0141okietek (ur. mi\u0119dzy 3 marca 1260, a 19 stycznia 1961 r. \u2013 zm. 2 marca 1333 r<\/span>.) dowodzi\u0142 si\u0142ami polskimi, stawiaj\u0105c czo\u0142a Zakonowi Krzy\u017cackiemu w wielkiej bitwie, kt\u00f3ra strategicznie zahamowa\u0142a ekspansj\u0119 zakonu na Kujawy. Starcie nie przynios\u0142o rozbicia wroga, ale mia\u0142o znaczenie psychologiczne. Udowodni\u0142o, \u017ce zjednoczone Kr\u00f3lestwo Polskie potrafi skutecznie walczy\u0107 z pot\u0119g\u0105 militarn\u0105 Krzy\u017cak\u00f3w.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a>

Pomnik kr\u00f3la Jana III Sobieskiego \u2013 Wiede\u0144 1683 r. \u0179r\u00f3d\u0142o: szi.wp.mil.pl\/renowacja\/pomniki<\/p><\/div>\n

Jan III Sobieski (ur. 17 sierpnia 1629 r. \u2013 zm. 17 czerwca 1696 r.<\/span>) Odsiecz wiede\u0144ska w 1683 roku, to jego najbardziej spektakularne zwyci\u0119stwo militarne, w kt\u00f3rym rozbi\u0142 armi\u0119 osma\u0144sk\u0105 oblegaj\u0105c\u0105 Wiede\u0144. Po bitwie Turcy nadali mu przydomek \u201eLew Lechistanu\u201d, a papie\u017c okre\u015bli\u0142 go mianem obro\u0144cy wiary.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a>

Pomnik hetmana i kanclerza koronnego Stanis\u0142awa \u017b\u00f3\u0142kiewskiego \u2013 Cecora 1620 r.
\u0179r\u00f3d\u0142o: szi.wp.mil.pl\/renowacja\/pomniki<\/p><\/div>\n

Stanis\u0142aw \u017b\u00f3\u0142kiewski (ur. 1547 r. \u2013 zm. 7 pa\u017adziernika 1620 r.<\/span>), by\u0142 jednym z najwybitniejszych wodz\u00f3w i m\u0119\u017c\u00f3w stanu w historii Rzeczypospolitej Obojga Narod\u00f3w, pe\u0142ni\u0105c pod koniec \u017cycia jednocze\u015bnie funkcj\u0119 kanclerza wielkiego koronnego oraz hetmana wielkiego koronnego. <\/span><\/p>\n

Po prawej stronie alei (zachodniej) ustawiono kolejno od drogi g\u0142\u00f3wnej pomniki: hetmana wielkiego litewskiego Jana Karola Chodkiewicza \u2013 Kircholm 1605 r.; kr\u00f3la W\u0142adys\u0142awa Jagie\u0142\u0142y \u2013 Grunwald 1410 r.; dalej sta\u0142 pomnik kr\u00f3la Stefana<\/i><\/span> Batorego \u2013 Psk\u00f3w 1581-1582 (zniszczony w 1944 r.)<\/i><\/span>; hetmana wielkiego koronnego Jana Amora Tarnowskiego \u2013 Obertyn 1531 r.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a>

Pomnik hetmana wielkiego litewskiego Jana Karola Chodkiewicza \u2013 Kircholm 1605 r. \u0179r\u00f3d\u0142o: szi.wp.mil.pl\/renowacja\/pomniki<\/p><\/div>\n

Jan Karol Chodkiewicz (ur. 1570\/1571 \u2013 zm. 24 wrze\u015bnia 1621 r.<\/span>), by\u0142 jednym z najwybitniejszych dow\u00f3dc\u00f3w wojskowych w historii Rzeczypospolitej Obojga Narod\u00f3w i hetmanem wielkim litewskim. Jego najbardziej legendarne zwyci\u0119stwo to w bitwie pod Kircholmem 27 wrze\u015bnia 1605 w czasie polsko-szwedzkiej wojny o Inflanty, gdzie rozgromi\u0142 trzykrotnie liczniejsz\u0105 armi\u0119 szwedzk\u0105 pod wodz\u0105 kr\u00f3la Karola IX.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a>

Pomnik kr\u00f3la W\u0142adys\u0142awa Jagie\u0142\u0142y \u2013 Grunwald 1410 r. \u0179r\u00f3d\u0142o: szi.wp.mil.pl\/renowacja\/pomniki<\/p><\/div>\n

W\u0142adys\u0142aw II Jagie\u0142\u0142o (ur. ok. 1362 lub ok. 1352 \u2013 zm. 1 czerwca 1434 r<\/span>.), za\u0142o\u017cyciel dynastii Jagiellon\u00f3w. W bitwie pod Grunwaldem 15 lipca 1410 roku poprowadzi\u0142 zjednoczone si\u0142y polsko-litewskie do zwyci\u0119stwa nad Zakonem Krzy\u017cackim, trwale \u0142ami\u0105c pot\u0119g\u0119 militarn\u0105 Krzy\u017cak\u00f3w.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a>

Pomnik kr\u00f3la Stefana Batorego przyjmuj\u0105cego ho\u0142d od bojar\u00f3w w trakcie obl\u0119\u017cenia Pskowa
Pomnik zosta\u0142 zniszczony w 1944 roku. \u0179r\u00f3d\u0142o NAC \u2013 syg. 3\/1\/0\/7\/837\/1<\/p><\/div>\n

Obl\u0119\u017cenie Pskowa \u2013 decyduj\u0105ce obl\u0119\u017cenie trzeciej wyprawy inflanckiej Stefana Batorego. Trwa\u0142o od 8 wrze\u015bnia 1581 do 6 lutego 1582 roku i cho\u0107 niezako\u0144czone sukcesem, przyczyni\u0142o si\u0119 do szcz\u0119\u015bliwego dla Rzeczypospolitej ko\u0144ca \u2013 rozejmu w Jamie Zapolskim, w wyniku kt\u00f3rego car rosyjski Iwan IV Gro\u017any zosta\u0142 zmuszony do oddania Polsce Inflant (historyczna kraina le\u017c\u0105ca nad Zatok\u0105 Rysk\u0105 i Zatok\u0105 Fi\u0144sk\u0105, obejmuj\u0105ca wsp\u00f3\u0142czesne tereny \u0141otwy i Estonii).<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a>

Pomnik hetmana wielkiego koronnego Jana Amora Tarnowskiego \u2013 Obertyn 1531 r. \u0179r\u00f3d\u0142o: szi.wp.mil\/renowacja\/<\/p><\/div>\n

Jan Amor Tarnowski (ur. 1488 w Tarnowie \u2013 zm. 16 maja 1561 r. w Wiewi\u00f3rce<\/span>). Jego najwi\u0119kszym triumfem by\u0142o dowodzenie w bitwie pod Obertynem 22 sierpnia 1531 roku, gdzie rozbi\u0142 kilkukrotnie liczniejsze wojska mo\u0142dawskie. Bra\u0142 te\u017c udzia\u0142 w bitwie pod Orsz\u0105 w 1514 r roku oraz zdoby\u0142 twierdz\u0119 Starodub. Obl\u0119\u017cenie Staroduba zacz\u0119\u0142o si\u0119 30 lipca 1535 roku, w czasie pi\u0105tej wojny litewsko-moskiewskiej, gdy armia koronna pod wodz\u0105 hetmana wielkiego koronnego Jana Tarnowskiego podesz\u0142a pod twierdz\u0119 Starodub, bronion\u0105 przez Rosjan.<\/span><\/p>\n

Pomniki wolnostoj\u0105ce<\/b><\/i><\/span><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Walka mitycznego Kraka ze smokiem \u2013 fontanna znajduje si\u0119 na po\u0142udniowy wsch\u00f3d od Alei Kr\u00f3l\u00f3w i Hetman\u00f3w Polskich, w miejscu gdzie dawniej odbywa\u0142y si\u0119 uroczyste promocje podchor\u0105\u017cych. <\/span><\/p>\n

\n

\"\"<\/a><\/span><\/p>\n

Stanis\u0142aw Moniuszko \u2013 popiersie wybitnego kompozytora znajduje si\u0119 przed Klubem Garnizonowym i by\u0107 mo\u017ce by\u0142o zapowiedzi\u0105 na przysz\u0142o\u015b\u0107, powstania nowej galerii postaci historycznych, kt\u00f3rych wyrze\u017abienie przeszkodzi\u0142 wybuch II wojny \u015bwiatowej.<\/span><\/p>\n

Wszystkie wy\u017cej wymienione pomniki wykona\u0142 artysta rze\u017abiarz Wojciech Aleksandr Durek (za wyj\u0105tkiem pomnika bp. W\u0142adys\u0142awa Bandurskiego). <\/span><\/p>\n

Pomniki znajduj\u0105ce si\u0119 na terenie kompleksu koszar w Garnizonie Komorowo decyzj\u0105 Wojew\u00f3dzkiego Konserwatora Zabytk\u00f3w z dnia 07.11.2007 roku, zosta\u0142y wpisane do rejestru zabytk\u00f3w wojew\u00f3dztwa mazowieckiego. <\/span><\/p>\n

Pomniki z Alei Kr\u00f3l\u00f3w i Hetman\u00f3w Polski oraz pomnik Kraka walcz\u0105cego ze smokiem i popiersie Stanis\u0142awa Moniuszki zosta\u0142y odrestaurowane w 2015 roku. Pomniki z Alei Listopadowej odrestaurowane zosta\u0142y po 2017 roku.<\/span><\/p>\n

Wszystkie pomniki z Alei Kr\u00f3l\u00f3w i Hetman\u00f3w oraz pomnik Kraka walcz\u0105cego ze smokiem, znajduj\u0105 si\u0119 na terenie zamkni\u0119tym i mo\u017cna je obejrze\u0107 tylko po uzyskaniu wcze\u015bniejszej zgody dow\u00f3dztwa Jednostki Wojskowej 3470. <\/span><\/p>\n

Natomiast pozosta\u0142e pomniki znajduj\u0105 si\u0119 poza terenem zamkni\u0119tym i na dzie\u0144 dzisiejszy, mo\u017cna ogl\u0105da\u0107 bez specjalnego zezwolenia.<\/span><\/p>\n

Andrzej Powidzki
\n<\/span><\/strong>Wroc\u0142aw, 5 listopada 2026 r.<\/span><\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o:
\n<\/i><\/span><\/span>– Ostr\u00f3w Mazowiecka \u2013 Z dziej\u00f3w miasta i powiatu, Praca zbiorowa, K i W Warszawa 1975 r.;
\n<\/span><\/span>– J. \u017babicki, Leksykon zabytk\u00f3w architektury Mazowsza i Podlasia, Arkady, Warszawa 2010 r;
\n<\/span><\/span>– pl.wikipedia.org;
\n<\/span><\/span>– Ponadto, wiadomo\u015bci podane w artykule pochodz\u0105 z r\u00f3\u017cnych \u017ar\u00f3de\u0142 prasy lokalnej i autopsji autora.
\n<\/span><\/span>Autor jako oficer wojsk chemicznych WP, w latach 1971-1980 s\u0142u\u017cy\u0142 w Komorowie k\/Ostrowi Mazowieckiej.<\/span><\/span><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

28 wrze\u015bnia 2026 roku min\u0119\u0142o 100. lat od chwili przeniesienia z Warszawy do Komorowa ko\u0142o Ostrowi Mazowieckiej Szko\u0142y Podchor\u0105\u017cych Piechoty. W okresie mi\u0119dzywojennym Szko\u0142a Podchor\u0105\u017cych Piechoty w Komorowie by\u0142a najwi\u0119ksz\u0105 …<\/span> Czytaj dalej →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":3929,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[31],"tags":[],"class_list":["post-3927","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-powidzki-andrzej"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3927","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3927"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3927\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3954,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3927\/revisions\/3954"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3929"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3927"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3927"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3927"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}