{"id":453,"date":"2025-05-08T21:02:10","date_gmt":"2025-05-08T19:02:10","guid":{"rendered":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/?p=453"},"modified":"2025-12-29T20:32:50","modified_gmt":"2025-12-29T19:32:50","slug":"w-80-ta-rocznice-powstania-zhp-na-dolnym-slasku","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/2025\/05\/08\/w-80-ta-rocznice-powstania-zhp-na-dolnym-slasku\/","title":{"rendered":"W 80-t\u0105 rocznic\u0119 powstania ZHP na Dolnym \u015al\u0105sku"},"content":{"rendered":"

Stanis\u0142aw Dziuba<\/b><\/span><\/p>\n

W 80-t\u0105 rocznic\u0119 powstania ZHP na Dolnym \u015al\u0105sku<\/b><\/span><\/p>\n

Pow\u0119drujmy \u015bladami harcerzy na Dolnym \u015al\u0105sku.<\/b><\/i><\/span><\/p>\n

Harcerstwo na Dolnym \u015al\u0105sku ma bogate tradycje. Jego pocz\u0105tki si\u0119gaj\u0105 okresu mi\u0119dzywojennego. Chc\u0105c doprowadzi\u0107 w niemieckim Wroc\u0142awiu do powstania dru\u017cyny harcerskiej, Oddzia\u0142 Zwi\u0105zku Polak\u00f3w w Niemczech w sierpniu 1926 r. wysy\u0142a do Polski na kurs instruktorski dw\u00f3ch syn\u00f3w wroc\u0142awskich dzia\u0142aczy Zwi\u0105zku Wiktora Urbanowicza i Tadeusz Grajkowski. Po powrocie z kursu przyst\u0105pili oni do organizacji dru\u017cyny harcerskiej. Pierwsze spotkanie odby\u0142o si\u0119 1 listopada 1926 r. i t\u0119 dat\u0119, mo\u017cna uznawa\u0107, za dzie\u0144 kiedy w przedwojennym Wroc\u0142awiu rozpocz\u0119\u0142o dzia\u0142a\u0107 polskie harcerstwo. Pierwszym dru\u017cynowym zosta\u0142 wspomniany Wiktor Urbanowicz. Pierwsze zbi\u00f3rki odbywa\u0142y si\u0119 w lokalu przy ul. Nowej 18. Tam te\u017c mia\u0142a swoj\u0105 siedzib\u0119 ludowa polska szk\u00f3\u0142ka, polska czytelnia, a nawet pocz\u0105tkowo mia\u0142 swoj\u0105 siedzib\u0119 polski konsulat.
\nHarcerze na zbi\u00f3rkach \u015bpiewali polskie piosenki, wyg\u0142aszane by\u0142y gaw\u0119dy o historii i aktualnych wydarzeniach w Polsce. Po pewnym czasie zbi\u00f3rki odbywa\u0142y si\u0119 w restauracji Lessinga przy ob. ul. Wyszy\u0144skiego. Po utworzeniu Domu Polskiego, harcerze przenie\u015bli si\u0119 na ul. Henryka Brodatego 21 Natomiast gdy Dom Polski w 1938. r przeniesiono na ul Podwale ( r\u00f3g z ul. Czyst\u0105, dom ten nie istnieje zniszczony w 1945r.) tam urz\u0105dzili swoj\u0105 harc\u00f3wk\u0119.
\nDru\u017cyna harcerska we Wroc\u0142awiu zosta\u0142a zlikwidowana w 1939 r. Ostatni dru\u017cynowy W\u0142adys\u0142aw Zarembowicz zosta\u0142 aresztowany i zamordowany w obozie w Mauthausen. Przes\u0142ane matce w urnie jego prochy spoczywaj\u0105 na cmentarzu przy. ul. Bujwda.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Ulica\u00a0 Nowa, mia\u0142a w przesz\u0142o\u015bci i ma obecnie szcz\u0119\u015bcie do istnienia przy niej polskich organizacji. Tu pod nr. 25 ju\u017c w 1897 r. Polskie Towarzystwo Gimnastyczne Sok\u00f3\u0142 organizowa\u0142o polskie uroczysto\u015bci. Przy tej ulicy pod nr 21 w restauracji Eldorado spotykali si\u0119 na r\u00f3\u017cnych uroczysto\u015bciach Polacy a i obecnie w budynku pod nr 5 w przedwojennej siedzibie niemieckiej korporacji student\u00f3w Borussia, mie\u015bci si\u0119 siedziba Dolno\u015bl\u0105skiej Komendy Chor\u0105gwi ZHP. Pocz\u0105tkowo po wojnie budynek ten mia\u0142 niechlubn\u0105 przesz\u0142o\u015b\u0107. Tu swoj\u0105 siedzib\u0119 mia\u0142o radzieckie NKWD, a potem Urz\u0105d Kontroli Publikacji, Prasy i Widowisk.<\/span><\/p>\n

Harcerstwo na Dolnym \u015al\u0105sku, po zako\u0144czeniu wojny odradza si\u0119 ju\u017c w 1945 r. W\u015br\u00f3d cz\u0142onk\u00f3w przybywaj\u0105cych na Dolny \u015al\u0105sk grup operacyjnych, jak i w\u015br\u00f3d osadnik\u00f3w s\u0105 instruktorzy harcerscy. Jako jednego z pierwszych przyby\u0142 tu w\u00f3wczas\u00a0 wtedy\u00a0 przedwojenny instruktor ZHP\u00a0 Marian Stolarczyk. To do\u015bwiadczony harcerz dzia\u0142aj\u0105cy w Kielcach i walcz\u0105cy w Szarych Szeregach na Kielecczy\u017anie,
\nWraz z kilku instruktorami przyby\u0142ymi p\u00f3\u017aniej do Jeleniej G\u00f3ry,\u00a0 utworzyli tymczasowa Komend\u0119 Chor\u0105gwi ZHP i w lipcu 1945 r.\u00a0 wydali odezw\u0119 by do powstaj\u0105cej dru\u017cyny harcerskiej zg\u0142aszali si\u0119 ch\u0119tni. W dniu 25 pa\u017adziernika 1945 r Naczelnik ZHP powo\u0142uje Komend\u0119 Chor\u0105gwi ZHP Okr\u0119gu Dolno\u015bl\u0105skiego . Pierwszym jej komendantem zostaje przedwojenny instruktor harcerski z Krakowa, cz\u0142onek AK i Szarych Szereg\u00f3w hm. Kazimierz Sobolewski, nawiasem m\u00f3wi\u0105c os\u0105dzony przez s\u0105d PRL-u i wi\u0119ziony przez 6 lat w latach 1948 \u2013 1954. Dru\u017cyny harcerskie powstaj\u0105 w Jeleniej G\u00f3rze i innych miastach Dolnego \u015al\u0105ska.
\nSiedziba tej komendy znajdywa\u0142a si\u0119 w Jeleniej G\u00f3rze przy ul D\u0142ugiej 4\/6. W pa\u017adzierniku 1946 r.\u00a0 zosta\u0142a przeniesiona do Wroc\u0142awia. Pocz\u0105tkowo znajdowa\u0142a si\u0119 na S\u0119polnie w Zameczku Odrza\u0144skim przy ul. Rze\u017abiarskiej. Z czasem zmieni\u0142a adres\u00a0 na ul. \u015awidnick\u0105 8a\/p4<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Komenda Chor\u0105gwi Harcerek (w tym czasie oddzielnie dzia\u0142a\u0142o harcerstwo m\u0119skie i \u017ce\u0144skie) zosta\u0142a powo\u0142ana 2 pa\u017adziernika 1945 r. i mie\u015bci\u0142a si\u0119 przy ul Jedno\u015bci Narodowej 12 (wtedy ulica za\u017cywa\u0142a si\u0119 J\u00f3zefa Stalina) Pierwsz\u0105 komediantk\u0105 harcerek dolno\u015bl\u0105skich zosta\u0142a Monika Mo\u017cd\u017ceniw\u00f3na. Po niej przez 2 lata funkcje t\u0119 pe\u0142ni\u0142a wspania\u0142a harcerska ze Lwowa, uczestniczka walk AK i Szarych Szereg\u00f3w Wanda Tomaszewska.<\/p>\n

Natomiast je\u017celi chodzi o sam Wroc\u0142aw to pocz\u0105tku dzia\u0142alno\u015bci harcerstwa nale\u017cy upatrywa\u0107 w okresie lata\u00a0 1945 r. mianowicie 26 sierpnia w siedzibie Zarz\u0105du Miasta, mieszcz\u0105cej si\u0119 przy ul Poniatowskiego 27, odby\u0142 si\u0119 spotkanie instruktor\u00f3w harcerskich. Zapada w\u00f3wczas decyzja o utworzeniu dru\u017cyn harcerskich. Pierwsze dru\u017cyny\u00a0 we Wroc\u0142awiu, powstaj\u0105 we wrze\u015bniu 1945 r. w Gimnazjum przy ul. Poniatowskiego i przy Gimnazjum Gospodarczym przy ul. Dawida. Jako ciekawostk\u0119 mo\u017cna doda\u0107, ze w okresie p\u00f3\u017aniejszym do\u00a0 dru\u017cyny przy ul. Poniatowskiego nale\u017ca\u0142 Marek H\u0142asko. Powstaj\u0119 te\u017c we Wroc\u0142awiu hufiec harcerski.<\/p>\n

Harcerze otrzymuj\u0105 we Wroc\u0142awiu budynek po korporacji student\u00f3w niemieckich, przy ul Dubois 5, tzw. Dom pod Lilijk\u0105. Obecnie mie\u015bci si\u0119 tam M\u0142odzie\u017cowy Dom Kultury.\u00a0 Harcerze tworz\u0105 te\u017c przy ul Zawalnej, na Kar\u0142owicach\u00a0 przysta\u0144 wodn\u0105. Otrzymuj\u0105 te\u017c obiekt na ul Orlej \/ r\u00f3g Ulanowskiego tzw. Zawiszank\u0119.
\nHarcerstwo na Dolnym \u015al\u0105sku rozwija\u0142o si\u0119 bardzo\u00a0 pr\u0119\u017cnie. Harcerze uczestniczyli w obchodach i defiladach w czasie\u00a0 \u015bwi\u0105t pa\u0144stwowych, procesjach Bo\u017cego Cia\u0142a, byli wsp\u00f3\u0142organizatorami\u00a0 Dni Morza. W czerwcu 1947 r. zorganizowano we Wroc\u0142awiu dwudniowy dzie\u0144 harcerski z przemarszem kolumn harcerskich przez miasto i z ogniskiem.<\/p>\n

Na s\u0142ynnej Wystawie Ziem Odzyskanych organizuj\u0105 miasteczko zlotowe W nim znajduj\u0105 si\u0119 m.in. przechowalnia baga\u017cu, przechowalnia ma\u0142ych dzieci i miejsca noclegowe dla 1500 os\u00f3b .
\nTak aktywnie dzia\u0142aj\u0105ce ZHP \u00f3wczesne w\u0142adze pa\u0144stwowe likwiduj\u0105. W miejsce ZHP powstaje w 1951 r. Organizacja Harcerska Zwi\u0105zku M\u0142odzie\u017cy Polskiej. Dopiero polityczna odwil\u017c pa\u017adziernika 1956 r,. przynosi reaktywowanie ZHP na zje\u017adzie \u0142\u00f3dzkim, w odbytym w daniach 8 -10 grudnia 1956 r
\nHarcerstwo dolno\u015bl\u0105skie b\u0119dzie uroczy\u015bcie \u015bwi\u0119towa\u0107 swoje 80-lecie. Kulminacj\u0105 obchod\u00f3w odb\u0119dzie\u00a0 si\u0119 zlot Chor\u0105gwi,\u00a0 w dniach 31 maja \u2013 1 czerwca 2025 r w Jeleniej G\u00f3rze.
\nSzczeg\u00f3lne miejsce w tych obchodach zajmuje Kr\u0105g Senior\u00f3w ZHP Rod\u0142o przy Komendzie Hufca ZHP Wroc\u0142aw Po\u0142udnie. Ta grupa instruktor\u00f3w, kierowana przez niestrudzon\u0105 komendantk\u0119 hm. Teres\u0119 Maziarz- Machay\u00a0\u00a0 organizuje wiele uroczystych spotka\u0144 po\u015bwi\u0119conych dzia\u0142alno\u015bci Zwi\u0105zku Polak\u00f3w w Niemczech, i Janinie K\u0142opockiej tw\u00f3rczyni znaku tego Zwi\u0105zku tj. Rod\u0142a, historii harcerstwa czy wa\u017cnych wydarze\u0144 krajowych. Najcz\u0119\u015bciej spotykaj\u0105 si\u0119 w O\u015brodku Wodnym Hufca przy ul. Na Grobli 49. Tam te\u017c ostatnio odby\u0142o si\u0119 mi\u0119dzypokoleniowe spotkanie senior\u00f3w ZHP i m\u0142odych instruktor\u00f3w ZHP, gdzie dzielono si\u0119 wspomnieniami z historii harcerstwa na Dolnym \u015al\u0105sku.<\/p>\n

hm Stanis\u0142aw Dziuba cz\u0142onek ZHP od 1957r i cz\u0142onek HKS Rod\u0142o<\/i><\/b><\/p>\n

.<\/p>\n

SUPLEMENT<\/span><\/h3>\n

Redakcja natrafi\u0142a na ciekawy tekst dotycz\u0105cy historii harserstwa na Dolnym \u015al\u0105sku, jest to artyku\u0142 w Dzienniku Zachodnim, kt\u00f3ry zawiera dane dotycz\u0105ce rozwoju ZHP na Dolnym \u015al\u0105sku na koniec 1945 r.<\/i><\/b><\/p>\n

Pozwalamy sobie go opublikowa\u0107.<\/i><\/b><\/p>\n

(Redakcja)<\/i><\/b><\/p>\n

Harcerstwo na Ziemiach Odzyskanych rozwija o\u017cywion\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107<\/span><\/b><\/p>\n

Jelenia G\u00f3ra<\/b>. Harcerze polscy, wiedz\u0105 jak wielkie czeka ich zadanie na .Ziemiach Odzyskanych. Dlatego \u2013 te\u017c od pierwszych ju\u017c dni po oswobodzeniu ziem zachodnich przyst\u0105pili energicznie do pracy.<\/p>\n

Po szybkim zorganizowaniu si\u0119 Chor\u0105gwi Dolno\u015bl\u0105skiej z siedzib\u0105 w\u00a0 Jeleniej G\u00f3rze przyst\u0105piono do prac organizacyjnych. Dzisiaj w sk\u0142ad Chor\u0105gwi Harcerzy Dolnego \u015al\u0105ska wchodz\u0105 hufce:<\/p>\n

Jelenia G\u00f3ra \u2014 7 dru\u017cyn,\u00a0 harcerzy 217;
\nLw\u00f3wek \u2014 dru\u017cyn 1, harcerzy 22;
\nLignica \u2014 dru\u017cyn 1, harcerzy 42;
\nG\u0142og\u00f3w \u2014 dru\u017cyn 1, harcerzy 40;
\n\u015awidnica \u2014 dru\u017cyn 2, harcerzy 27;
\nKamieniog\u00f3ra [Kamienna G\u00f3ra \u2013 red.]\u2014 dru\u017cyn 1 ,harcerzy 39;
\nRychbach\u00a0 [Dzierzoni\u00f3w- red.] \u2014 dru\u017cyn 3, harcerzy 65;
\nK\u0142odzko dru\u017cyn 5, harcerzy 150;
\nLuba\u0144 \u2014 dru\u017cyn 2, harcerzy 39;
\nBrzeg \u2014 dru\u017cyn 2, harcerzy 90;
\nZgorzelice [Zgorzelec \u2013 red.] dru\u017cyn 1, harcerzy 40;
\nWa\u0142brzych \u2013 dru\u017cyn 2, harcerzy 62;
\nZiembice [ Zi\u0119bice \u2013 red.] \u2013 dru\u017cyn 2, harcerzy 60;
\nZ\u0105bkowice \u2013 dru\u017cyn 3, harcerzy 102;
\nWroc\u0142aw \u2013 dru\u017cyn 5, harcerzy 193
\noraz dru\u017cyna w Ole\u015bnicy, harcerzy 18.<\/p>\n

Istnieje ponadto jedna gromada zuch\u00f3w (K\u0142odzko) oraz 4 kr\u0119gi instruktorskie. W posiadaniu harcerzy dolno\u015bl\u0105skich s\u0105 trzy domy wypoczynkowe, w kt\u00f3rych odbywa\u0107 si\u0119 b\u0119d\u0105 kursy harcerskie, a mianowicie \u201eLipowe Zacisze\u201d w Kamie\u0144cu pow. Rychbach, \u201eWykapka\u201d w Karpaczu oraz \u201eCzuwaj\u201d w Szklarskiej Por\u0119bie. Komenda Chor\u0105gwi ma w Jeleniej G\u00f3rze ma w\u0142asny \u201eDom Harcerza\u201d. Liczne organizowane\u00a0 harcerskie imprezy daj\u0105 coraz \u017cywszy kontakt ze spo\u0142ecze\u0144stwem.<\/p>\n

\u201eDziennik Zachodni\u201d nr 8 z 8 stycznia 1946<\/b> r.<\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Stanis\u0142aw Dziuba W 80-t\u0105 rocznic\u0119 powstania ZHP na Dolnym \u015al\u0105sku Pow\u0119drujmy \u015bladami harcerzy na Dolnym \u015al\u0105sku. Harcerstwo na Dolnym \u015al\u0105sku ma bogate tradycje. Jego pocz\u0105tki si\u0119gaj\u0105 okresu mi\u0119dzywojennego. Chc\u0105c doprowadzi\u0107 …<\/span> Czytaj dalej →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":455,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[48,5,11,8],"tags":[],"class_list":["post-453","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-dziuba-stanislaw","category-historia","category-obyczaje","category-polityka"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/453","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=453"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/453\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1610,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/453\/revisions\/1610"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/455"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=453"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=453"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=453"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}