{"id":477,"date":"2025-05-13T12:29:07","date_gmt":"2025-05-13T10:29:07","guid":{"rendered":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/?p=477"},"modified":"2025-12-29T20:29:23","modified_gmt":"2025-12-29T19:29:23","slug":"z-wielkim-strachem-do-katynia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/2025\/05\/13\/z-wielkim-strachem-do-katynia\/","title":{"rendered":"Z wielkim strachem do Katynia"},"content":{"rendered":"

Z Jasiem Ca\u0142k\u0105, koleg\u0105 z studi\u00f3w, a w stanie wojennym szefem \u201eSolidarno\u015bci\u201d w wojew\u00f3dztwie opolskim – po aresztowaniu Stanis\u0142aw Ja\u0142owieckiego, wcze\u015bniejszego przewodnicz\u0105cego \u201eS\u201d w tym regionie – podczas naszych wsp\u00f3lnych w\u0119dr\u00f3wek po Ukrainie na prze\u0142omie lat 70\/80 minionego wieku, kilka razy przymierzali\u015bmy si\u0119 do wycieczki do Katynia. Jak\u0105 tras\u0105 i z kim tam pojecha\u0107? Przez Ukrain\u0119 do Rosji? No nie. Przecie\u017c mo\u017cemy nie dosta\u0107 wiz. Na przekupienie pogranicznik\u00f3w, nast\u0119pnie dla milicjant\u00f3w r\u00f3\u017cnej ma\u015bci nie mamy pieni\u0119dzy. Najgorsze, nie mamy rzeczonych skrzynek kontaktowych w Sojuzie.<\/strong><\/p>\n

Lata mija\u0142y, a\u017c Jasiu pojawi\u0142 si\u0119 u mnie z pewnym ksi\u0119dzem, kt\u00f3ry po pierwsze mia\u0142 pieni\u0105dze, po drugie wielk\u0105 ochot\u0119 na ekskursj\u0119 do Katynia, i chyba najwa\u017cniejsze: zna\u0142 w Zwi\u0105zku Radzieckim kilku ksi\u0119\u017cy, kt\u00f3rzy zreszt\u0105 byli Polakami z pochodzenia.<\/div>\n
<\/div>\n
Przygotowania do naszej wycieczki w miejsce najwi\u0119kszej zbrodni J\u00f3zefa Stalina na kwiecie inteligencji polskiej trwa\u0142y wi\u0119cej ni\u017c rok. B\u0119d\u0105c w Prudniku u Stanis\u0142awa Szozdy po znanym konflikcie z Ryszardem Szurkowskim, kt\u00f3ry mo\u017ce jeszcze kiedy\u015b na tych \u0142amach opisz\u0119, dowiedzia\u0142em si\u0119, \u017ce pan Staszek bez problemu za\u0142atwia przyjacio\u0142om wizy w sowieckiej ambasadzie w Warszawie. Kolarz deklarowa\u0142 nawet wycieczk\u0119 z nami. Kiedy jednak ustalili\u015bmy termin na jesie\u0144 1990, a wi\u0119c 50\u00a0 rocznic\u0119 \u015bmierci Polak\u00f3w w Katyniu i innych miejscach dokonanych zbrodni, Szozda mia\u0142 ju\u017c zapi\u0119te przez trenera terminy start\u00f3w. A poniewa\u017c Litwa i \u0141otwa \u015bwie\u017co uzyska\u0142y niepodleg\u0142o\u015b\u0107, postanowili\u015bmy d\u0142u\u017cszym nieco traktem odby\u0107 nasz\u0105 wycieczk\u0119. Wizy na ZSRR mieli\u015bmy wbite w nasze paszporty.<\/div>\n
<\/div>\n
Pierwszy nocleg mieli\u015bmy w Wilnie u moich znajomych. Drugi nocleg ju\u017c u przyjaci\u00f3\u0142 \u0142otewskich. Rankiem 20 wrze\u015bnia 1990 roku w miejscowo\u015bci Za\u0142upek po godzinnym sprawdzaniu nas przez sowieckich pogranicznik\u00f3w – a niby dok\u0105d to jedziemy: – Do Smole\u0144ska, odpowiedzia\u0142 z idealnym ruskim akcentem Jan Ca\u0142ka, urodzony zreszt\u0105 Mo\u015bciskach na Ukrainie. Pierwsza rzecz, na dziesi\u0105tym kilometrze od granicy wjechali\u015bmy naszym autem w jakie\u015b krzaki, dalej do jaki\u015b stodo\u0142y, gdzie ob\u0142o\u017cono nasze auto s\u0142om\u0105. Trzysta metr\u00f3w dalej z kierowc\u0105 W\u0142adimirem i ca\u0142kiem normalnie wygl\u0105daj\u0105c\u0105 Pobied\u0105 pomkn\u0119li\u015bmy w kierunku znanych nam z historii Wielkich \u0141uk\u00f3w. Po przejechaniu ponad 250 km, pi\u0119tna\u015bcie kilometr\u00f3w za Wielkimi \u0141ukami, skr\u0119cili\u015bmy na po\u0142udnie. Czeka\u0142 ju\u017c na nas nowy kierowca z innym samochodem. Ch\u0142op wygl\u0105da\u0142 na Tatara, ca\u0142y czas gada\u0142 i straszy\u0142 nas, \u017ce w razie jakiej\u015b kontroli na trasie udajemy Grek\u00f3w czyli ten, co gada po rosyjsku, m\u00f3wi co\u015b do nas. Mijamy U\u015bwiaty, Demin\u00f3w, Orsz\u0119. \u201eRebiata, wasz Katy\u0144 blisko. Tam do miejsca pogrzebania waszych towarzyszy doprowadzi was m\u00f3j druh. Zr\u00f3bcie zdj\u0119cia i wracajcie szybko. Dobrze druhowi zap\u0142a\u0107cie. Mieli\u015bmy dwa aparaty fotograficzne. Zamiast pstrykania fotek zacz\u0119li\u015bmy za przewodz\u0105cym ksi\u0119dzem modli\u0107 si\u0119. Druh zacz\u0105\u0142 nas w pewnym momencie pop\u0119dza\u0107. Czy wi\u0119cej opisywa\u0107 zaro\u015bni\u0119te, nie uporz\u0105dkowane mogi\u0142y? Ka\u017cdy potrafi sobie to wyobrazi\u0107.<\/div>\n
\n
\"\"<\/a>

Foto – Wikimedia<\/p><\/div>\n<\/div>\n

<\/div>\n
Oczywi\u015bcie na noc musieli\u015bmy jeszcze dojecha\u0107 do stolicy obwodu, do Smole\u0144ska. Tutaj u przyjaciela ksi\u0119dza P. sp\u0119dzili\u015bmy dwie doby. Potwierdzili\u015bmy to w lokalnym urz\u0119dzie. Wracali\u015bmy na \u0141otw\u0119 t\u0105 sam\u0105 tras\u0105 – z innymi ju\u017c kierowcami, tak samo chc\u0105cymi dobrze zarobi\u0107. Dopiero w Rzeczycy na \u0141otwie fundator naszego wielkiego, kto wie czy nie najwi\u0119kszego wyczynu, przywdzia\u0142\u00a0 szaty liturgiczne i odprawi\u0142 msz\u0119 dzi\u0119kczynn\u0105.<\/div>\n
<\/div>\n
Engelbert Mi\u015b<\/strong><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Z Jasiem Ca\u0142k\u0105, koleg\u0105 z studi\u00f3w, a w stanie wojennym szefem \u201eSolidarno\u015bci\u201d w wojew\u00f3dztwie opolskim – po aresztowaniu Stanis\u0142aw Ja\u0142owieckiego, wcze\u015bniejszego przewodnicz\u0105cego \u201eS\u201d w tym regionie – podczas naszych wsp\u00f3lnych …<\/span> Czytaj dalej →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":484,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5,35,11,8],"tags":[],"class_list":["post-477","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia","category-mis-engelbert","category-obyczaje","category-polityka"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/477","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=477"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/477\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":485,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/477\/revisions\/485"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/484"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=477"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=477"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=477"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}