{"id":498,"date":"2025-05-13T12:52:36","date_gmt":"2025-05-13T10:52:36","guid":{"rendered":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/?p=498"},"modified":"2025-12-29T20:28:24","modified_gmt":"2025-12-29T19:28:24","slug":"mister-smog","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/2025\/05\/13\/mister-smog\/","title":{"rendered":"Mister Smog"},"content":{"rendered":"

Grzegorz Wojciechowski<\/b><\/span><\/p>\n

Mister Smog<\/b><\/span><\/p>\n

Smog, to jeden z najwi\u0119kszych zab\u00f3jc\u00f3w naszych czas\u00f3w. Jest obecny w \u017cyciu wielu z nas, w szczeg\u00f3lno\u015bci tych mieszkaj\u0105cych w du\u017cych miastach. Przychodzi cicho, niepostrze\u017cenie, wkrada si\u0119 do naszych organizm\u00f3w czyni\u0105c ogromne, bardzo cz\u0119sto \u015bmiertelne spustoszenie.<\/span><\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a>

Fot: Wikimedia, autor:LeRoy Woodson<\/p><\/div>\n

Powstaje na osnowie mg\u0142y, kt\u00f3ra jest jednym z jego najwa\u017cniejszych sk\u0142adnik\u00f3w, niejako lepiszczem, mieszaj\u0105c si\u0119 z dymem b\u0119d\u0105cym wynikiem spalania, a kt\u00f3ry to zawiera produkty tego procesu jak dwutlenek w\u0119gla, zwi\u0105zki siarki, tlenek azotu, fluor i wiele innych, a tak\u017ce substancje sta\u0142e powstaj\u0105ce w procesie spalania, jak np. sadza i inne py\u0142y i zwi\u0105zki chemiczne o dzia\u0142aniu szkodliwym dla organizm\u00f3w \u017cywych.<\/span><\/p>\n

To cz\u0142owiek jest jego tw\u00f3rc\u0105 i to cz\u0142owiek jest jego ofiar\u0105. Smog powstawa\u0142 i rozwija\u0142 si\u0119 wraz z rozwojem przemys\u0142owym i cywilizacyjnym ludzko\u015bci. Pocz\u0105tkowo by\u0142 wr\u0119cz niezauwa\u017calny, a\u017c rozr\u00f3s\u0142 si\u0119 do tak monstrualnych wielko\u015bci, \u017ce zacz\u0105\u0142 zagra\u017ca\u0107, tym co go tworz\u0105.<\/p>\n

W grudniu 1930 roku w Belgii w dolinie rzeki Mozy, w terenie silnie uprzemys\u0142owionym wok\u00f3\u0142 miasteczka Egnis, g\u0119sta mg\u0142a po\u0142\u0105czy\u0142a si\u0119 z silnymi zanieczyszczeniami z pobliskich zak\u0142ad\u00f3w przemys\u0142owych. W ci\u0105gu trzech dni w okolicy na choroby zwi\u0105zane z uk\u0142adem oddechowym zapad\u0142o kilka tysi\u0119cy os\u00f3b, z czego zmar\u0142o sze\u015b\u0107dziesi\u0105t.<\/span><\/p>\n

W Stanach Zjednoczonych, kraju o dynamicznie rozwijaj\u0105cym si\u0119 przemy\u015ble i o du\u017cych miastach, smog istnia\u0142 ju\u017c jako problem od ko\u0144ca wieku XIX. Tak te\u017c by\u0142o w St. Louis, gdzie ju\u017c w roku 1893 w\u0142adze miejskie wyda\u0142y zakaz \u201eemisji g\u0119stego szarego dymu\u201d w granicach administracyjnych tego miasta. Miejscowa ludno\u015b\u0107 do ogrzewania swoich mieszka\u0144 u\u017cywa\u0142a bowiem w\u0119gla bardzo z\u0142ej jako\u015bci, poniewa\u017c taki by\u0142 najta\u0144szy. R\u00f3wnie\u017c i miejscowy przemys\u0142 by\u0142 dostarczycielem olbrzymiej ilo\u015bci truj\u0105cego dymu. W\u0142adze miasta podj\u0119\u0142y wprawdzie dzia\u0142ania przeciwko jednemu z najwi\u0119kszych trucicieli firmie Heitzberg Packing and Provision Company, ale nie przynios\u0142y one skutku. W 1933 roku miejscowy burmistrz Bernard F. Dickmann utworzy\u0142 specjalny obywatelski \u201eKomitet do Spraw Dymu\u201d i wyznaczy\u0142 swojego osobistego sekretarza Raymonda Tuckera na szefa tego komitetu.<\/span><\/p>\n

Szybko jednak zorientowano si\u0119, \u017ce wyra\u017ana poprawa sytuacji mo\u017ce nast\u0105pi\u0107 tylko w\u00f3wczas, gdy zmieni sie rodzaj paliwa i dotychczasowy w\u0119giel o bardzo niskiej jako\u015bci zast\u0105pi si\u0119 innymi rodzajami paliwa, takimi jak: gaz, olej, antracyt, koks. Niestety koszty by\u0142y zbyt du\u017ce, dalej wi\u0119c zatruwano si\u0119 w\u0119glem. W lutym 1937 roku uchwalono zarz\u0105dzenie w sprawie emisji dymu i utworzono \u201eWydzia\u0142 Regulacji Dymu w Departamencie Bezpiecze\u0144stwa Publicznego\u201d, kt\u00f3ry to organ zmusi\u0142 wielkie firmy do spalania jedynie czystego w\u0119gla. Odniesiono sukces, zmniejszaj\u0105c emisje z komin\u00f3w wielkich przedsi\u0119biorstw przemys\u0142owych, a\u017c o 2\/3.<\/span><\/p>\n

Pomimo tej poprawy sytuacja nadal jednak by\u0142a powa\u017cna, poniewa\u017c nowe prawo nie dotyczy\u0142o ma\u0142ych firm i w\u0142a\u015bcicieli mieszka\u0144 i dom\u00f3w, z kt\u00f3rych a\u017c 97% dalej u\u017cywa\u0142o w\u0119gla.<\/p>\n

W\u0142adze St. Louis nie chcia\u0142y jednak wyda\u0107 podobnego prawa w stosunku do gospodarstw domowych i ma\u0142ych zak\u0142ad\u00f3w w obawie o to, \u017ce mo\u017ce odbi\u0107 sie to niekorzystnie na wyniku przysz\u0142ych wybor\u00f3w.<\/span><\/p>\n

28 listopada 1939 roku, dosz\u0142o do bardzo niekorzystnej sytuacji, g\u0119sta mg\u0142a uwi\u0119zi\u0142a przy ziemi gesty dym, kt\u00f3ry stan\u0105\u0142 w miejscu nisko nad miastem i nie m\u00f3g\u0142 si\u0119 przemieszcza\u0107. Do tego stoj\u0105cego w miejscu smogu, ci\u0105gle dok\u0142adano kolejne spaliny z domowych piec\u00f3w. Sytuacja taka trwa\u0142a a\u017c 9 dni. Nie podaje si\u0119 jakie skutki zdrowotne w\u00f3wczas by\u0142y wynikiem tego smogu. Jednak\u017ce w\u0142adze miasta, postanowi\u0142y dzia\u0142a\u0107 i sprowadzi\u0142y ju\u017c na przysz\u0142\u0105 zim\u0119 tani antracyt z Arkansas, kt\u00f3ry mia\u0142 poprawi\u0107 wydatnie sytuacj\u0119.<\/span><\/p>\n

W 1948 roku po\u0142o\u017cona w Pensylwanii\u00a0 Donora by\u0142a niewielkim przemys\u0142owym miasteczkiem licz\u0105cym zaledwie 14 000 mieszka\u0144c\u00f3w, znajdowa\u0142a si\u0119 tam huta cynku, kt\u00f3ra by\u0142a jednym z g\u0142\u00f3wnych trucicieli dostarczaj\u0105c do atmosfery szkodliwy dla zdrowia dym.\u00a0 27 pa\u017adziernika nad miastem pojawi\u0142a si\u0119 g\u0119sta mg\u0142a, kt\u00f3ra nie mog\u0142a si\u0119 rozproszy\u0107 i dlatego truj\u0105cy dym znalaz\u0142 si\u0119 nad domami. Ju\u017c nast\u0119pnego dnia mieszka\u0144cy zacz\u0119li nagle chorowa\u0107, problemy z oddychaniem mia\u0142o prawie 6000 os\u00f3b, w dniach, gdy nad Donor\u0105 sta\u0142 smog, zmar\u0142o z powodu niewydolno\u015bci uk\u0142adu oddechowego 20 os\u00f3b, kolejnych 50 zmar\u0142o w ci\u0105gu miesi\u0105ca po tej katastrofie. Jeszcze 10 lat po tym wydarzeniu \u015bmiertelno\u015b\u0107 w tym rejonie by\u0142a wy\u017csza ni\u017c poprzednio.<\/span><\/p>\n

Do tej tragedii dosz\u0142o w sytuacji, gdy cieplejsze powietrze zatrzyma\u0142o\u00a0 warstw\u0119 zimnego powietrza znajduj\u0105cego si\u0119 przy gruncie. Zanieczyszczenia zacz\u0119\u0142y miesza\u0107 si\u0119 z mg\u0142\u0105, tworz\u0105c g\u0119sty \u017c\u00f3\u0142tawy gryz\u0105cy smog, kt\u00f3ry wisia\u0142 nad Donor\u0105 przez pi\u0119\u0107 dni. Kwas siarkowy, dwutlenek azotu, fluor i inne truj\u0105ce gazy, kt\u00f3re zwykle rozprasza\u0142y si\u0119 do atmosfery, zosta\u0142y unieruchomione w czasie inwersji, gromadz\u0105c si\u0119 nad miastem, a\u017c do momentu, gdy deszcz nie zmieni\u0142 pogody.<\/span><\/p>\n

Kilka tygodni po tym ataku smogu dr Clarence A. Mills z Uniwersytetu w Cincinnati, wykaza\u0142, \u017ce gdyby sytuacja ta utrzyma\u0142a si\u0119 jeszcze kilka dni d\u0142u\u017cej, to \u015bmier\u0107 mog\u0142oby ponie\u015b\u0107 nawet kilka tysi\u0119cy os\u00f3b.<\/p>\n

Rodziny\u00a0 poszkodowanych wnios\u0142y pozwy o odszkodowanie od sprawcy i g\u0142\u00f3wnego truciciela \u2013 huty cynku. W\u0142a\u015bciciele tego zak\u0142adu nie chcieli uzna\u0107 jednak swojej winy, argumentuj\u0105c to, \u017ce smog by\u0142 \u201eaktem Boga\u201d.<\/p>\n

W 1951 roku dosz\u0142o do ugody i fabryka wyp\u0142aci\u0142a odszkodowania dla 80 ofiar w wysoko\u015bci 235 000 USD.<\/p>\n

Londyn cierpia\u0142 z powodu z\u0142ej jako\u015bci powietrza ju\u017c od XIII stulecia, wybitnie pogorszy\u0142a si\u0119 ona\u00a0 na prze\u0142omie XVI i XVII wieku, w wyniku rozwoju manufaktur i zwi\u0119kszenia si\u0119 ludno\u015bci miasta, a zw\u0142aszcza z ko\u0144cem wieku XVIII, kiedy to nasta\u0142 okres zwany rewolucj\u0105 przemys\u0142ow\u0105.<\/p>\n

Istniej\u0105 wiarygodne doniesienia o g\u0119stej mgle o zapachu smo\u0142y w\u0119glowej, kt\u00f3ra pokry\u0142a Londyn w grudniu 1813 roku, zalega\u0142a ona przez kilka dni, by\u0142a tak g\u0119sta, \u017ce mieszka\u0144cy miasta twierdzili, \u017ce nie by\u0142o wida\u0107 nic po drugiej stronie ulicy. Podobna mg\u0142a pojawi\u0142a si\u0119 w grudniu 1873 roku, powoduj\u0105c wzrost \u015bmiertelno\u015bci o 40% powy\u017cej normy. Znacz\u0105cy wzrost \u015bmiertelno\u015bci w\u015br\u00f3d londy\u0144czyk\u00f3w wyst\u0105pi\u0142 r\u00f3wnie\u017c po du\u017cych mg\u0142ach w styczniu 1880 r., lutym 1882 r., grudniu 1891 r. i listopadzie 1948 roku. Obszarem, w kt\u00f3rym smog dokonywa\u0142 zwykle najwi\u0119kszych spustosze\u0144 by\u0142 East End, gdzie by\u0142o du\u017ce skupisko fabryk i dom\u00f3w znajduj\u0105cych si\u0119 w ich bezpo\u015brednim s\u0105siedztwie, obszar ten jest r\u00f3wnie\u017c nisko po\u0142o\u017cony co bardzo utrudnia\u0142o rozproszenie si\u0119 smogu.<\/span><\/p>\n

Mg\u0142a by\u0142a cz\u0119\u015bci\u0105 \u017cycia londy\u0144czyk\u00f3w, tak jak smog, Karol Dickens w jednej ze swoich ksi\u0105\u017cek pisa\u0142; \u201eWsz\u0119dzie mg\u0142a, mg\u0142a nad rzek\u0105, gdzie p\u0142ynie pomi\u0119dzy zielonymi \u0142\u0105kami, mg\u0142a w dole rzeki\u201d.<\/span><\/p>\n

4 grudnia 1952 roku nad stolic\u0105 Wielkiej Brytanii \u015bwieci\u0142o s\u0142o\u0144ce, pogodna znacznie si\u0119 poprawi\u0142a poniewa\u017c wcze\u015bniej przez kilka dni pada\u0142 g\u0119sty, rzadko tu spotykany \u015bnieg, ale dalej jak na tutejsze warunki by\u0142o zimno. Zmarzni\u0119ci londy\u0144czycy, jak zawsze rano zacz\u0119li wrzuca\u0107 do swoich domowych piec\u00f3w i komink\u00f3w, sw\u00f3j tani, bardzo z\u0142ej jako\u015bci w\u0119giel. Szacuje si\u0119, \u017ce tego dnia zu\u017cycie w\u0119gla mog\u0142o wzrosn\u0105\u0107 nawet kilkakrotnie. Z komin\u00f3w londy\u0144skich dom\u00f3w lecia\u0142y k\u0142\u0119by czarno-\u017c\u00f3\u0142tego g\u0119stego dymu. Jednocze\u015bnie pe\u0142na par\u0105 pracowa\u0142y londy\u0144skie fabryki, a przede wszystkim w\u0119glowe elektrownie: Battersea, Bankside i Kingston nad Tamiz\u0105. Na ulicach t\u0142oczy\u0142o si\u0119 tysi\u0105ce aut osobowych, dostawczych i autobus\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Wieczorem dosz\u0142o jednak do niecodziennego, nawet jak na warunki londy\u0144skie, zjawiska pogodowego. Antycyklon czyli wirowy uk\u0142ad wiatr\u00f3w w obr\u0119bie wy\u017cu, sprawi\u0142, \u017ce zimne powietrze pozosta\u0142o tu\u017c przy powierzchni ziemi, jednocze\u015bnie doprowadzi\u0142 do powstania g\u0119stej mg\u0142y.<\/span><\/p>\n

Na drugi dzie\u0144 rano, 5 grudnia londy\u0144czycy obudzili si\u0119 prawie w zupe\u0142nych ciemno\u015bciach. Mg\u0142a zmieszana z dymem ogranicza\u0142a\u00a0 widoczno\u015b\u0107, nawet poni\u017cej kilku metr\u00f3w. Londyn zosta\u0142 zalany wyj\u0105tkowo toksycznym i g\u0119stym smogiem, kt\u00f3ry ze wzgl\u0119du na obecno\u015b\u0107 w nim zwi\u0105zk\u00f3w siarki mia\u0142 lekko \u017c\u00f3\u0142tawy kolor.<\/p>\n

W normalnych warunkach dym unosi\u0142by si\u0119 do atmosfery, a nast\u0119pnie by\u0142by rozproszony przez wiatry. Niestety nad Londynem i okolicami wisia\u0142 antycyklon spycha\u0142 on powietrze w d\u00f3\u0142 i ogrzewa\u0142 w miar\u0119 jak opada\u0142o. W ten spos\u00f3b powsta\u0142a inwersja i powietrze, kt\u00f3re znajdowa\u0142o si\u0119 bli\u017cej ziemi by\u0142o zimne, a to znajduj\u0105ce si\u0119 powy\u017cej niego by\u0142o znacznie cieplejsze. Kiedy ciep\u0142y dym zacz\u0105\u0142 wydobywa\u0107 si\u0119 z tysi\u0119cy komin\u00f3w, zosta\u0142 uwi\u0119ziony pod czap\u0105 cieplejszego powietrza.<\/span><\/p>\n

Codziennie z londy\u0144skich komin\u00f3w emitowano w powietrze: 1000 ton cz\u0105stek dymu, 2000 ton dwutlenku w\u0119gla, 140 ton kwasu chlorowodorowego i 14 ton zwi\u0105zku fluoru, ponadto najbardziej niebezpieczny zwi\u0105zek jakim by\u0142 dwutlenek siarki, kt\u00f3rego wt\u0142aczano a\u017c 370 ton dziennie, z kt\u00f3rego to powsta\u0142o 800 ton kwasu siarkowego.<\/span><\/p>\n

Jeden z londy\u0144czyk\u00f3w tak wspomina tamten dzie\u0144;<\/p>\n

Pami\u0119tam, \u017ce by\u0142em zupe\u0142nie zdezorientowany, a znajdowa\u0142em si\u0119 przecie\u017c w dzielnicy, kt\u00f3r\u0105 dobrze zna\u0142em. Musia\u0142em i\u015b\u0107 trzymaj\u0105c si\u0119 \u015bciany do skrzy\u017cowania ulic, \u017ceby zobaczy\u0107 tabliczk\u0119, aby zorientowa\u0107 si\u0119, gdzie jestem. Nie pami\u0119tam zapachu smogu, ale przypominam sobie przera\u017caj\u0105c\u0105 cisz\u0119, praktycznie nie by\u0142o ruchu na ulicy. Widoczno\u015b\u0107 nie przekracza\u0142a 3 metr\u00f3w i by\u0142o bardzo zimno.<\/i><\/span><\/p>\n

Przyzwyczajeni do smogu i brzydkiej pogody mieszka\u0144cy Londynu pocz\u0105tkowo, bynajmniej nie wpadli w panik\u0119, dopiero po jakim\u015b czasie dosz\u0142o do nich, \u017ce tym razem sytuacja jest wyj\u0105tkowo powa\u017cna. Z\u0142a widoczno\u015b\u0107, w dodatku stale si\u0119 pogarszaj\u0105ca zmusza\u0142a ludzi do porzucania swoich samochod\u00f3w na ulicy. Jeden z kierowc\u00f3w wspomina\u0142, \u017ce, aby m\u00f3c jecha\u0107 dalej autem jego wsp\u00f3\u0142pasa\u017cer musia\u0142 z niego wysi\u0105\u015b\u0107 i i\u015b\u0107 przed pojazdem z latarni\u0105, ale i tak nie na wiele si\u0119 to zda\u0142o. Wkr\u00f3tce przesta\u0142a dzia\u0142a\u0107 komunikacja miejska, przesta\u0142y je\u017adzi\u0107 poci\u0105gi, lotnisko Heathrow przesta\u0142o przyjmowa\u0107 samoloty. Jedynie niezawodne londy\u0144skie metro przewozi\u0142o pasa\u017cer\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Mg\u0142a zosta\u0142a rozproszona przez wiatr dopiero 9 grudnia, po pi\u0119ciu dniach. Wr\u0119cz nie spos\u00f3b jest sobie wyobrazi\u0107 co by si\u0119 mog\u0142o sta\u0107, gdyby ta sytuacja potrwa\u0142a jeszcze kilka dni<\/p>\n

Bilans smogu by\u0142 przera\u017caj\u0105cy, szacuje si\u0119, \u017ce w ci\u0105gu tych dramatycznych\u00a0 pi\u0119ciu dni z powodu smogu zmar\u0142o 4000 os\u00f3b. Wielu ludzi umiera\u0142o w swoich \u0142\u00f3\u017ckach i w swoich mieszkaniach, wielu zmar\u0142o w pokojach szpitalnych. Nie by\u0142o w\u00f3wczas centralnych system\u00f3w komputerowych dla szpitali, dlatego szczeg\u00f3lnie w tym pierwszym okresie nikt nie orientowa\u0142 si\u0119 w sytuacji i w skali skutk\u00f3w tego co si\u0119 wydarzy\u0142o. Mimo, \u017ce smog zosta\u0142 rozwiany w dniu 9 grudnia, to ludzie jednak umierali nadal, szacuje si\u0119, \u017ce smog pozbawi\u0142 \u017cycia oko\u0142o 12 000 os\u00f3b, a przynajmniej dziesi\u0119\u0107 razy wi\u0119cej chorowa\u0142o z tego powodu.<\/span><\/p>\n

Na ulicach le\u017ca\u0142y martwe ptaki, zgin\u0119\u0142o wiele ma\u0142ych zwierz\u0105t domowych, w Smithfield smog wydusi\u0142 hodowane tam byd\u0142o<\/span><\/p>\n

Komunikacja w stolicy Wielkiej Brytanii zosta\u0142a prawie ca\u0142kowicie zdezorganizowana.<\/p>\n

Brytyjczycy wyci\u0105gn\u0119li jednak wnioski z tego co sta\u0142o si\u0119 na pocz\u0105tku grudnia 1952 roku, cztery lata p\u00f3\u017aniej, brytyjski parlament przyj\u0105\u0142 \u201eustaw\u0119 o czystym powietrzu\u201d. By\u0142a to pierwsza ustawa w \u015bwiecie, kt\u00f3ra obowi\u0105zki walki ze smogiem nak\u0142ada\u0142a nie tylko na samorz\u0105dy, ale i na rz\u0105d. Ustawa nie tylko nak\u0142ada\u0142a restrykcyjne obowi\u0105zki w sprawie zakazu emisji dym\u00f3w do atmosfery na przedsi\u0119biorstwa i obywateli, ale r\u00f3wnie\u017c gwarantowa\u0142a udzielanie subwencji rz\u0105dowych, aby londy\u0144czycy mogli zacz\u0105\u0107 pali\u0107 innym bardziej ekologicznym paliwem.<\/span><\/p>\n

Dzi\u015b smog zagra\u017ca prawie wszystkim mieszka\u0144com wielkich miast, szczeg\u00f3lnie dramatyczna sytuacja jest w wielkich miasta azjatyckich, dla przyk\u0142adu w New Delhi codziennie z powodu smogu umieraj\u0105 setki ludzi.<\/span><\/p>\n

Artyku\u0142 obj\u0119ty prawami autorskimi.<\/b><\/span><\/p>\n

Kopiowanie i publikowanie bez zgody autora zabronione.<\/b><\/span><\/p>\n

.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Smog, to jeden z najwi\u0119kszych zab\u00f3jc\u00f3w naszych czas\u00f3w. Jest obecny w \u017cyciu wielu z nas, w szczeg\u00f3lno\u015bci tych mieszkaj\u0105cych w du\u017cych miastach. Przychodzi cicho, niepostrze\u017cenie, wkrada si\u0119 do naszych organizm\u00f3w czyni\u0105c ogromne, bardzo cz\u0119sto \u015bmiertelne spustoszenie.<\/p>\n Czytaj dalej →<\/span><\/a>","protected":false},"author":2,"featured_media":499,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5,11,41],"tags":[],"class_list":["post-498","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia","category-obyczaje","category-wojciechowski-grzegorz"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/498","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=498"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/498\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":501,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/498\/revisions\/501"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/499"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=498"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=498"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=498"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}