{"id":509,"date":"2025-05-15T12:05:58","date_gmt":"2025-05-15T10:05:58","guid":{"rendered":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/?p=509"},"modified":"2025-12-29T20:22:26","modified_gmt":"2025-12-29T19:22:26","slug":"spotkanie-nad-laba","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/2025\/05\/15\/spotkanie-nad-laba\/","title":{"rendered":"Spotkanie nad \u0141ab\u0105"},"content":{"rendered":"

Zbli\u017ca\u0142 si\u0119 koniec II wojny \u015bwiatowej.<\/strong><\/p>\n

Ju\u017c od po\u0142owy kwietnia, kiedy ruszy\u0142a radziecka ofensywa berli\u0144ska, dow\u00f3dztwo wojsk alianckich bacznie \u015bledzi\u0142o post\u0119py bojowe wojsk radzieckich. W tym czasie wojska ameryka\u0144skie dotar\u0142y ju\u017c do granic swojej strefy okupacyjnej, jednak kontynuowa\u0142y sw\u00f3j marsz w kierunku Saksonii, kt\u00f3ra mia\u0142a nale\u017ce\u0107 do strefy radzieckiej, docieraj\u0105c a\u017c nad \u0141ab\u0119.<\/span><\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a>

Fot. Wikimedia<\/p><\/div>\n

Sojusznicy chcieli oznakowa\u0107 swoje jednostki bojowe w \u015bci\u015ble okre\u015blony spos\u00f3b, aby nie dosz\u0142o do pomy\u0142ek w czasie zbli\u017caj\u0105cego si\u0119 nieuchronnie spotkania. Rosjanie zaproponowali, aby wie\u017ce czo\u0142g\u00f3w oznaczy\u0107 bia\u0142ymi paskami, czo\u0142gi radzieckie mia\u0142y mie\u0107 jeden pasek, natomiast ameryka\u0144skie dwa paski. W ko\u0144cu jednak od tego pomys\u0142u odst\u0105piono i postanowiono zapozna\u0107 swoje oddzia\u0142y ze znakami identyfikacyjnymi swoich sojusznik\u00f3w. Niemniej jednak, idea malowania pask\u00f3w na wie\u017cyczkach pojazd\u00f3w pancernych zdoby\u0142a tak\u0105 popularno\u015b\u0107, \u017ce dosz\u0142o nawet do zabawnego incydentu.<\/span><\/p>\n

23 kwietnia, jeden z ameryka\u0144skich zwiadowc\u00f3w z 69 Dywizji Piechoty poinformowa\u0142, \u017ce zauwa\u017cy\u0142 radziecki czo\u0142g z bia\u0142ym pasem na wie\u017cyczce, wkr\u00f3tce jednak okaza\u0142o si\u0119, \u017ce \u00f3w \u201eczo\u0142g\u201d, to kopiec ziemi pokryty traw\u0105 i opleciony wst\u0119g\u0105 bia\u0142ego materia\u0142u.<\/span><\/p>\n

Nast\u0119pnego dnia, w godzinach popo\u0142udniowych, dow\u00f3dca ameryka\u0144skiego\u00a0 273 Pu\u0142ku Piechoty pu\u0142kownik Charles Adams\u00a0 wys\u0142a\u0142 grup\u0119 rozpoznawcz\u0105 pod dow\u00f3dztwem porucznika Kotzebue, sk\u0142adaj\u0105c\u0105 si\u0119 z 35 \u017co\u0142nierzy na spotkanie z wojskami radzieckimi. Oddzia\u0142 ten mia\u0142 przedosta\u0107 si\u0119 w rejon rzek Muldy i \u0141aby, kt\u00f3ry mia\u0142 zosta\u0107 zaj\u0119ty przez Armi\u0119 Czerwon\u0105, wyznaczono tam stref\u0119 si\u0119gaj\u0105c\u0105 w g\u0142\u0105b na odleg\u0142o\u015b\u0107 5 mil, gdzie mog\u0142y operowa\u0107 alianckie oddzia\u0142y zwiadowcze. Amerykanie pokr\u0119cili si\u0119 nieco w tej okolicy, ale Rosjan nigdzie nie by\u0142o, wr\u00f3cili wi\u0119c poza wyznaczona stref\u0119 i tam przenocowali. Na drugi dzie\u0144, 25 kwietnia, rano porucznik Kotzebue ze swoim oddzia\u0142em powr\u00f3ci\u0142 do wyznaczonego dla zwiadowc\u00f3w terenu\u00a0 radzieckiej strefy okupacyjnej.<\/span><\/p>\n

O godzinie 11:30 dosz\u0142o do pierwszego, nietypowego spotkania, sta\u0142o si\u0119 to w niewielkiej wiosce Leckwitz niespe\u0142na dwie mile od \u0141aby. Nagle na g\u0142\u00f3wnej ulicy wioski pojawi\u0142 si\u0119 dziwnie wygl\u0105daj\u0105cy je\u017adziec, kt\u00f3ry wjecha\u0142 na posesj\u0119 jednego z dom\u00f3w. Kawalerzysta ubrany by\u0142 w jaki\u015b dziwny mundur, najwyra\u017aniej nie by\u0142 on Niemcem, ale czy by\u0142 to Rosjanin?<\/span><\/p>\n

Amerykanie udali si\u0119 za \u017co\u0142nierzem i wjechali na podw\u00f3rze. Porucznik Kotzebue zna\u0142 j\u0119zyk rosyjski i rozpocz\u0105\u0142 rozmow\u0119 z kawalerzyst\u0105, pytaj\u0105c go gdzie znajduje si\u0119 jego dow\u00f3dztwo. Rosjanin jednak nie by\u0142 zbyt wylewny w rozmowie i zachowywa\u0142 si\u0119 bardzo ostro\u017cnie. Najwyra\u017aniej nie rozumia\u0142 historycznego momentu, kt\u00f3ry w\u00f3wczas tworzy\u0142, machn\u0105\u0142 tylko r\u0119k\u0105 we wschodnim kierunku i powiedzia\u0142: \u201etam\u201d. Nast\u0119pnie wskaza\u0142 na grup\u0119 robotnik\u00f3w przymusowych, kt\u00f3rzy stali w pobli\u017cu, byli w\u015br\u00f3d nich r\u00f3wnie\u017c Polacy, i powiedzia\u0142, \u017ce oni mog\u0105 wskaza\u0107 kierunek, po czym wsiad\u0142 na konia i pogalopowa\u0142 na wsch\u00f3d.<\/span><\/p>\n

Amerykanie zabrali ze sob\u0105 jednego z Polak\u00f3w i udali si\u0119 w kierunku odleg\u0142ej o dwie mile \u0141aby. Kiedy dotarli do rzeki i przeszli oko\u0142o mili zobaczyli na drugim brzegu grup\u0119 \u017co\u0142nierzy i sprz\u0119tu wojskowego. Kotzebue wzi\u0105\u0142 lornetk\u0119 i spojrza\u0142 przed szk\u0142a na drugi brzeg, we wiosennym s\u0142o\u0144cu na piersiach tych \u017co\u0142nierzy po\u0142yskiwa\u0142y liczne medale, nie by\u0142o wi\u0119c ju\u017c w\u0105tpliwo\u015bci, to byli Rosjanie.<\/span><\/p>\n

Amerykanie wystrzelili dwie zielone rakiety, aby zakomunikowa\u0107 \u017co\u0142nierzom radzieckim \u017ce to oni znajduj\u0105 si\u0119 na brzegu rzeki. Rosjanie nie wystrzelili czerwonych rakiet, co mia\u0142o by\u0107 odpowiedzi\u0105, ale podeszli nad sam brzeg \u0141aby rozpoznali, kto znajduje si\u0119 po drugiej stronie rzeki. Polski przewodnik krzycza\u0142 do Rosjan, \u017ce razem z nim s\u0105 \u017co\u0142nierze ameryka\u0144scy.<\/span><\/p>\n

Amerykanie zobaczyli, \u017ce w pobli\u017cu znajduje si\u0119 przycumowana do brzegu \u0142\u00f3d\u017a, Kotzbue razem z pi\u0105tk\u0105 \u017co\u0142nierzy wsiad\u0142 do niej i przep\u0142yn\u0119li na drugi brzeg rzeki. Na jej brzegu spotka\u0142 ich rosyjski major i dw\u00f3ch \u017co\u0142nierzy, kilka minut p\u00f3\u017aniej przyby\u0142 dow\u00f3dca 175 Pu\u0142ku Piechoty Aleksander Gardiejew. Rosjanie zasugerowali, aby Amerykanie wr\u00f3cili z powrotem na drugi brzeg, a nast\u0119pnie udali si\u0119 na p\u00f3\u0142noc wzd\u0142u\u017c brzegu i dojechali do przeprawy promowej znajduj\u0105cej si\u0119 w pobli\u017cu wioski Kreinitz, gdzie znajdowa\u0142a si\u0119 przeprawa promowa. Postanowiono, \u017ce w tym miejscu odb\u0119dzie si\u0119 oficjalne powitanie w obecno\u015bci dw\u00f3ch kamerzyst\u00f3w.<\/span><\/p>\n

O godzinie 13:30 ameryka\u0144ski dow\u00f3dca oddzia\u0142u zwiadu wys\u0142a\u0142 informacj\u0119 do swojego dow\u00f3dcy pu\u0142kownika Adamsa: <\/span>Misja zako\u0144czona. Podejmuj\u0119 dzia\u0142ania w celu zorganizowania spotkania przedstawicieli dow\u00f3dztwa stron. [\u2026] \u017badnych ofiar.<\/i><\/span><\/p>\n

Pu\u0142kownik Adams b\u0142yskawicznie poinformowa\u0142 o tym fakcie dow\u00f3dc\u0119 dywizji genera\u0142a Reinhardta. Ta radosna nowina szybko drog\u0105 s\u0142u\u017cbow\u0105 dotar\u0142a do najwy\u017cszych w\u0142adz alianckich<\/span><\/p>\n

Jeden z reporter\u00f3w BBC, kt\u00f3ry znalaz\u0142 si\u0119 na miejscu w kilka godzin po tym zdarzeniu pisa\u0142: <\/span>Widzia\u0142em, jak \u017co\u0142nierze ameryka\u0144skiej 1 Armii i Armii Czerwonej rzucaj\u0105 si\u0119 sobie w obj\u0119cia, \u015bciskaj\u0105 i ca\u0142uj\u0105 z rado\u015bci. Ja te\u017c znalaz\u0142em si\u0119 w ramionach jakiego\u015b osi\u0142ka z Ukrainy. Tak radosnej manifestacji braterstwa jeszcze nie widzia\u0142am. Jaki\u015b rosyjski porucznik zacz\u0105\u0142 przygrywa\u0107 na harmonii i rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 \u015bpiewy. Jankesi nie pozostawali z ty\u0142u. By\u0142o co pi\u0107 i wszyscy szaleli ze szcz\u0119\u015bcia.<\/i><\/span><\/p>\n

Wieczorem w Londynie przez radio og\u0142osi\u0142 ten fakt sam premier Wielkiej Brytanii. Winston Churchill.<\/span><\/p>\n

Po d\u0142ugim marszu, \u2013 <\/i><\/span>m\u00f3wi\u0142 brytyjski premier <\/span>\u2013 po wielu trudach i zwyci\u0119skich bitwach na l\u0105dzie i morzu, armie wielkich sprzymierze\u0144c\u00f3w poda\u0142y sobie r\u0119ce. Teraz stoi przed nimi ostatnie zadanie: zniszczenie resztek niemieckich hord, wykorzenienie nazizmu i ujarzmienie hitlerowskiej Rzeszy.<\/i><\/span><\/p>\n

Dzie\u0144 ten by\u0142 niezwykle wa\u017cny dla koalicji antyhitlerowskiej, tego bowiem dnia \u201eprzeci\u0119to\u201d Niemcy na dwie cz\u0119\u015bci, niszcz\u0105c ich sp\u00f3jno\u015b\u0107 terytorialn\u0105, ostateczne zwyci\u0119stwo sta\u0142o si\u0119 ju\u017c praktycznie kwesti\u0105 najbli\u017cszych dni.<\/span><\/p>\n

26 kwietnia o godzinie 11:00 odby\u0142o si\u0119 spotkanie dow\u00f3dcy 69 Pu\u0142ku Piechoty Stan\u00f3w Zjednoczonych z dow\u00f3dc\u0105 173 Pu\u0142ku Strzelc\u00f3w Gwardii Armii Czerwonej majorem Rogowem. Spotkanie odby\u0142o si\u0119 na zniszczonym mo\u015bcie na rzece \u0141abie w pobli\u017cu miasteczka Torgau w Saksonii. Po wyg\u0142oszeniu oficjalnych przem\u00f3wie\u0144 przez dow\u00f3dc\u00f3w pu\u0142k\u00f3w, major Rogow zaprosi\u0142 amerykan\u00f3w na \u015bniadanie. <\/span><\/p>\n

Ameryka\u0144scy oficerowie zachowywali si\u0119 bardzo swobodnie, zdejmowali \u017co\u0142nierzom radzieckim ich gwiazdki i dawali im w zamian swoje insygnia.<\/span><\/p>\n

Jednak prawdziwa uroczysto\u015b\u0107 odby\u0142a si\u0119 po po\u0142udniu, w\u00f3wczas spotkali si\u0119 ze sob\u0105 dow\u00f3dcy dywizji, kt\u00f3rych \u017co\u0142nierze spotkali si\u0119 nad \u0141ab\u0105. Ze strony ameryka\u0144skiej by\u0142 obecny dow\u00f3dca 69 Dywizji Piechoty genera\u0142 Reinhardt, ze strony radzieckiej dow\u00f3dca 58 Dywizji Strzelc\u00f3w Gwardii genera\u0142 Rusakow. <\/span><\/p>\n

Podobnie jak rano dow\u00f3dcy pu\u0142k\u00f3w, tak teraz ich prze\u0142o\u017ceni wyg\u0142osili okoliczno\u015bciowe przem\u00f3wienia. Ameryka\u0144ski genera\u0142 podarowa\u0142 swojemu radzieckiemu koledze flag\u0119 narodow\u0105<\/span><\/p>\n

W spotkaniu wzi\u0119\u0142o udzia\u0142 a\u017c oko\u0142o 70 dziennikarzy z gazet brytyjskich, ameryka\u0144skich, francuskich i radzieckich oraz kilku operator\u00f3w filmowych. To w\u0142a\u015bnie z tego spotkania pochodz\u0105 oficjalne zdj\u0119cia i filmy, kt\u00f3re obieg\u0142y \u015bwiat g\u0142osz\u0105c t\u0105 radosn\u0105 dla wszystkich walcz\u0105cych z Niemcami narod\u00f3w nowin\u0119. Cz\u0119\u015b\u0107 film\u00f3w i zdj\u0119\u0107 zosta\u0142a tak zaaran\u017cowana, jakby podczas spotkania zwiadowc\u00f3w z 25 kwietnia byli obecni fotoreporterzy, podczas, gdy w rzeczywisto\u015bci do tego dosz\u0142o dzie\u0144 wcze\u015bniej bez obecno\u015bci fotoreporter\u00f3w i operator\u00f3w filmowych.<\/span><\/p>\n

Wydarzenia, kt\u00f3re rozegra\u0142y si\u0119 25 kwietnia 1945 roku ko\u0142o Torgau, sta\u0142y si\u0119 kanw\u0105 dla scenariusza filmowego napisanego przez Lwa Szejnina, Piotra Tur i Leonida Tur \u201d<\/span>\u0412\u0441\u0442\u0440\u0435\u0447\u0430 \u043d\u0430 \u042d\u043b\u044c\u0431\u0435\u201d <\/i>\u00a0(Spotkanie nad \u0141ab\u0105) zrealizowanego w 1949 roku. Film cieszy\u0142 si\u0119 du\u017cym powodzeniem w Zwi\u0105zku Radzieckim, otrzyma\u0142 te\u017c w roku 1950 \u201eNagrod\u0119 Stalinowsk\u0105\u201d I stopnia. a tak\u017ce \u201eNagrod\u0119 Pokoju\u201d na IV Mi\u0119dzynarodowym Festiwalu Filmowym w Maria\u0144skich \u0141a\u017aniach <\/span><\/p>\n

Przez wiele lat obchodzone s\u0105 uroczy\u015bcie rocznice tego wydarzenia, na kt\u00f3re zapraszani byli weterani wojenni. Jednym z \u017co\u0142nierzy ameryka\u0144skich, kt\u00f3ry bra\u0142 udzia\u0142 w zwiadzie porucznika Alberta Kotzebue by\u0142 urodzony w Kijowie ameryka\u0144ski \u017byd Josef Polowsky, po zako\u0144czeniu wojny sta\u0142 si\u0119 on dzia\u0142aczem ruch\u00f3w pokojowych, walcz\u0105c o to, aby dzie\u0144 25 kwietnia zosta\u0142 uznany przez ONZ za \u015awiatowy Dzie\u0144 Pokoju. Polowsky zmar\u0142 w Chicago w 1983 roku, w swoim testamencie prosi\u0142 o pochowanie go na cmentarzu w Torgau, jego pro\u015bba zosta\u0142a spe\u0142niona i \u017co\u0142nierz spocz\u0105\u0142 tam 26 listopada 1983 roku.<\/span><\/p>\n

Grzegorz Wojciechowski<\/b><\/span><\/p>\n

Tekst obj\u0119ty prawami autorskimi, kopiowanie i publikowanie bez zgody autora zabronione.<\/span><\/em><\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Zbli\u017ca\u0142 si\u0119 koniec II wojny \u015bwiatowej. Ju\u017c od po\u0142owy kwietnia, kiedy ruszy\u0142a radziecka ofensywa berli\u0144ska, dow\u00f3dztwo wojsk alianckich bacznie \u015bledzi\u0142o post\u0119py bojowe wojsk radzieckich. W tym czasie wojska ameryka\u0144skie dotar\u0142y …<\/span> Czytaj dalej →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":520,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5,8,41],"tags":[],"class_list":["post-509","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia","category-polityka","category-wojciechowski-grzegorz"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/509","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=509"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/509\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":521,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/509\/revisions\/521"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/520"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=509"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=509"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=509"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}