{"id":611,"date":"2025-05-31T01:18:13","date_gmt":"2025-05-30T23:18:13","guid":{"rendered":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/?p=611"},"modified":"2025-12-29T17:48:01","modified_gmt":"2025-12-29T16:48:01","slug":"zlikwidowano-cmentarz-zolnierzy-wehrmachtu-w-lubaniu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/2025\/05\/31\/zlikwidowano-cmentarz-zolnierzy-wehrmachtu-w-lubaniu\/","title":{"rendered":"Zlikwidowano cmentarz \u017co\u0142nierzy Wehrmachtu w Lubaniu"},"content":{"rendered":"

\"\"W dniach 20-21.05. zosta\u0142 ostatecznie zlikwidowany cmentarz \u017co\u0142nierzy niemieckich poleg\u0142ych podczas obrony Lubania w marcu 1945 roku. Zapomniany, znajdowa\u0142 si\u0119 przy ul. Zawidowskiej. Tym samym historia maj\u0105ca sw\u00f3j pocz\u0105tek w dramatycznych wydarzeniach walk o to miasto w 1945 roku dobieg\u0142a ko\u0144ca. Po wyparciu wojsk radzieckich z Lubania w dniu 2.03. do zniszczonego miasta zacz\u0119li powraca\u0107 mieszka\u0144cy, kt\u00f3rzy natychmiast przyst\u0105pili do jego porz\u0105dkowania. Przy okazji prac\u00a0 porz\u0105dkowych odnajdowano\u00a0 wiele zw\u0142ok poleg\u0142ych \u017co\u0142nierzy, kt\u00f3re nale\u017ca\u0142o szybko usun\u0105\u0107. W celu ich poch\u00f3wku za\u0142o\u017cono w mie\u015bcie kilka tymczasowych cmentarzy. Jednym z nich by\u0142 cmentarz przyszpitalny przy ulicy Zawidowskiej, opisywany ju\u017c w 2013 roku. \"\"<\/p>\n

Natomiast nie uda\u0142o si\u0119 ustali\u0107 lokalizacji grob\u00f3w masowych znajduj\u0105cych si\u0119 przy cmentarzy komunalnym przy ul. Wroc\u0142awskiej. Poszukiwania w 2016 roku zako\u0144czy\u0142y si\u0119 niepowodzeniem; by\u0107 mo\u017ce mogi\u0142y znajduj\u0105 si\u0119 pod asfaltem przycmentarnego parkingu.\u00a0\u00a0 Inaczej wygl\u0105da\u0142a sytuacja cmentarza wojennego na ko\u0144cu ul. Zawidowskiej (po wojnie ul. Dymitrowa). Cmentarz zosta\u0142 za\u0142o\u017cony przez Niemc\u00f3w bezpo\u015brednio przy ulicy pomi\u0119dzy posesjami nr 20 i 21. Dzi\u0119ki bezpo\u015bredniemu uczestnikowi tych poch\u00f3wk\u00f3w wiadomo by\u0142o, jak wygl\u0105da\u0142a akcja grzebania cia\u0142. Zostali do niej zaanga\u017cowani ch\u0142opcy z Hitlerjugend, kt\u00f3rzy taczkami zwozili odnajdowane zw\u0142oki. W trakcie prowadzonych prac ekshumacyjnych ustalono, \u017ce w wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w chowani \u017co\u0142nierze byli pozbawieni wyposa\u017cenia wojskowego oraz przedmiot\u00f3w osobistych. W sierpniu 1951 roku \u00f3wczesne w\u0142adze miejskie Lubania odnotowa\u0142y: ,,Cmentarz ten jest po\u0142o\u017cony przy ul. Dymitrowa o d\u0142ugo\u015bci 20 m,\u00a0 szeroko\u015bci 16 to jest 50 grob\u00f3w. Wed\u0142ug o\u015bwiadczenia mieszka\u0144c\u00f3w s\u0105siednich, cmentarz ten by\u0142 ogrodzony i posiada\u0142 krzy\u017ce z nazwiskami pochowanych. Obecnie s\u0105 tylko go\u0142e groby poro\u015bni\u0119te traw\u0105. W zwi\u0105zku z tym Prezydium prosi o wyja\u015bnienie co nale\u017cy dalej\u00a0 czyni\u0107 z wymienionym cmentarzem.\u201d<\/em><\/p>\n

\"\"Cmentarz zosta\u0142\u00a0 otoczony p\u0142otem na betonowych s\u0142upkach, kt\u00f3re zachowa\u0142y si\u0119 do dzi\u015b w bardzo dobrym stanie. Czy te ogrodzenie wykonali Niemcy czy mo\u017ce ju\u017c nowa, polska w\u0142adza, tego\u00a0 nie uda\u0142o si\u0119 ustali\u0107. Z up\u0142ywem czasu ziemne kopce uleg\u0142y niwelacji i tylko du\u017cy metalowy krzy\u017c wskazywa\u0142 miejsce istnienia cmentarza. Zmiana ustroju w Polsce umo\u017cliwi\u0142a stronie niemieckiej podj\u0119cie prac ekshumacyjnych. Pierwsze takie podej\u015bcie mia\u0142o miejsce w roku 1997 roku, jednak ograniczenia finansowe i techniczne nie pozwoli\u0142y w\u00f3wczas na podj\u0119cie wszystkich szcz\u0105tk\u00f3w. Kolejne ekshumacje mia\u0142y miejsce w roku 2024\u00a0 i by\u0142y przeprowadzone przez Pracowni\u0119 Bada\u0144 Historycznych i Archeologicznych POMOST z Poznania.<\/p>\n

Og\u00f3\u0142em podj\u0119to szcz\u0105tki 48 \u017co\u0142nierzy Wehrmachtu, z kt\u00f3rych \"\"wielu posiada\u0142o znaki to\u017csamo\u015bci. Znana jest\u00a0to\u017csamo\u015b\u0107 46 \u017co\u0142nierzy, z kt\u00f3rych najwy\u017cszy stopniem by\u0142 porucznik, jednak szczeg\u00f3lne wra\u017cenie zrobi\u0142o odnalezienie szcz\u0105tk\u00f3w 18-letniego kawalerzysty. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z pochowanych\u00a0 stanowili \u017co\u0142nierze 58 Pu\u0142ku Piechoty, a w\u015br\u00f3d niewielu rzeczy osobistych odnaleziono m.in. w\u0142osk\u0105 mena\u017ck\u0119 oraz manierk\u0119 polskich u\u0142an\u00f3w.<\/p>\n

Cho\u0107 fizyczny \u015blad po cmentarzu znikn\u0105\u0142, historia tego miejsca pozostaje na zawsze wpisana w pami\u0119\u0107 Lubania.<\/p>\n

Arkadiusz Wilczy\u0144ski<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W dniach 20-21.05. zosta\u0142 ostatecznie zlikwidowany cmentarz \u017co\u0142nierzy niemieckich poleg\u0142ych podczas obrony Lubania w marcu 1945 roku. Zapomniany, znajdowa\u0142 si\u0119 przy ul. Zawidowskiej. Tym samym historia maj\u0105ca sw\u00f3j pocz\u0105tek w …<\/span> Czytaj dalej →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":612,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[53],"tags":[19,20,21],"class_list":["post-611","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-wilczynski-arkadiusz","tag-ekshumacje-luban","tag-likwidacja-cmentarza-luban","tag-pracownia-badan-historycznych-i-archeologicznych-pomost-poznan"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/611","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=611"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/611\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":620,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/611\/revisions\/620"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/612"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=611"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=611"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=611"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}