{"id":749,"date":"2025-06-21T13:53:41","date_gmt":"2025-06-21T11:53:41","guid":{"rendered":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/?p=749"},"modified":"2025-12-29T17:29:04","modified_gmt":"2025-12-29T16:29:04","slug":"organizacja-wysiedlania-ludnosci-niemieckiej-z-polski-w-latach-1946-1947-cz-i","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/2025\/06\/21\/organizacja-wysiedlania-ludnosci-niemieckiej-z-polski-w-latach-1946-1947-cz-i\/","title":{"rendered":"Organizacja wysiedlania ludno\u015bci niemieckiej z Polski w latach 1946-1947. Cz. I"},"content":{"rendered":"

Grzegorz Wojciechowski<\/b><\/span><\/span><\/p>\n

Organizacja wysiedlania ludno\u015bci niemieckiej z Polski w latach 1946 -1947. Cz. I<\/b><\/span><\/span><\/p>\n

Jednym z najbardziej istotnych skutk\u00f3w II wojny \u015bwiatowej, maj\u0105cych olbrzymie znaczenie dla\u00a0<\/span>p\u00f3\u017aniejszego kszta\u0142towania si\u0119 stosunk\u00f3w polsko-niemieckich, by\u0142a zmiana linii granicy pomi\u0119dzy Rzeczpospolit\u0105 Polsk\u0105 a Niemcami, a tak\u017ce utworzenie nowego pa\u0144stwa niemieckiego – Niemieckiej Republiki Demokratycznej.<\/span><\/span><\/p>\n

Do Polski przy\u0142\u0105czono: cz\u0119\u015b\u0107 G\u00f3rnego \u015al\u0105ska, \u015al\u0105sk Opolski, Dolny \u015al\u0105sk, Ziemi\u0119 Lubusk\u0105, Pomorze Zachodnie, Warmi\u0119 i Mazury oraz Wolne Miasto Gda\u0144sk.<\/span><\/span><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Podstaw\u0105 prawn\u0105 na mocy, kt\u00f3rej dzisiejsze ziemie zachodnie i p\u00f3\u0142nocne wesz\u0142y <\/span><\/span>de jure<\/i><\/span><\/span> w posiadania Polski, by\u0142y uchwa\u0142y konferencji poczdamskiej z dnia 2 sierpnia 1945 roku. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Wynika st\u0105d wniosek, \u017ce ziemie te do chwili podj\u0119cia wspomnianych uchwa\u0142 by\u0142y jedynie w faktycznym posiadaniu Polski.<\/span><\/span><\/p>\n

Jednak\u017ce ze wzgl\u0119du na wcze\u015bniejsze ustalenia konferencji w Teheranie i w Ja\u0142cie oraz z racji \u00f3wczesnej sytuacji politycznej i militarnej nale\u017ca\u0142o przypuszcza\u0107, \u017ce na zbli\u017caj\u0105cej si\u0119 konferencji w Poczdamie ziemie na wsch\u00f3d od Odry i Nysy \u0141u\u017cyckiej przypadn\u0105 Polsce.<\/span><\/p>\n

Podstawowe wi\u0119c wymogi polskiej racji stanu sprowadza\u0142y si\u0119 w tym okresie g\u0142\u00f3wnie do wojskowej ochrony istniej\u0105cej ju\u017c granicy, a tak\u017ce zabezpieczenia nap\u0142ywaj\u0105cej na te tereny ludno\u015bci polskiej.<\/span><\/span><\/p>\n

Zgodnie z tymi wymogami, ju\u017c 18 maja 1945 r. 5 Dywizja Piechoty otrzyma\u0142a rozkaz obsadzenia granicy wzd\u0142u\u017c Nysy \u0141u\u017cyckiej. Mia\u0142o to na celu zahamowanie powrotu ludno\u015bci niemieckiej na te tereny. Znaczna bowiem jej cz\u0119\u015b\u0107 po ucieczce i ewakuacji spowodowanej zbli\u017caj\u0105cym si\u0119 frontem, decydowa\u0142a si\u0119 po zako\u0144czeniu dzia\u0142a\u0144 wojennych na powr\u00f3t, ulegaj\u0105c propagandzie, \u017ce Dolny \u015al\u0105sk mi\u0119dzy Nys\u0105 \u0141u\u017cyck\u0105 a Nys\u0105 K\u0142odzk\u0105 pozostanie w granicach Niemiec.<\/span><\/span><\/p>\n

Ju\u017c w ko\u0144cu czerwca 1945 r. usuni\u0119to znaczn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 ludno\u015bci niemieckiej z pasa biegn\u0105cego wzd\u0142u\u017c Odry i Nysy \u0141u\u017cyckiej o d\u0142ugo\u015bci stu kilkudziesi\u0119ciu kilometr\u00f3w. Nie jest wiadome jak wielu Niemc\u00f3w dotyczy\u0142a ta akcja, ale szacuje si\u0119, \u017ce mog\u0142o ich by\u0107 od 200 do nawet 400 tysi\u0119cy. Jednak znaczna ich cz\u0119\u015b\u0107 zaraz po wysiedleniu ponownie wraca\u0142a do swoich poprzednich miejsc osiedlenia.<\/span><\/span><\/p>\n

Opr\u00f3cz tych wysiedle\u0144, przez ca\u0142y czas a\u017c do ko\u0144ca 1947 roku, wielu Niemc\u00f3w dobrowolnie, na w\u0142asn\u0105 r\u0119k\u0119 opuszcza\u0142o teren Ziem Odzyskanych, skal\u0119 tego zjawiska dzi\u015b trudno jest ustali\u0107.<\/span><\/p>\n

Zmiana granic Polski, usankcjonowana uchwa\u0142ami poczdamskimi, \u0142\u0105czy\u0142a si\u0119 z konieczno\u015bci\u0105 wysiedlenia zamieszkuj\u0105cej tam ludno\u015bci niemieckiej. Sta\u0142o si\u0119 bowiem jasne dla spo\u0142ecze\u0144stwa polskiego oraz wszystkich si\u0142 spo\u0142ecznych w naszym kraju, \u017ce pokojowe wsp\u00f3\u0142\u017cycie w jednym pa\u0144stwie Polak\u00f3w i Niemc\u00f3w nie jest mo\u017cliwe. Zbyt dobrze pami\u0119tano bowiem, jaka rol\u0119 odegra\u0142a mniejszo\u015b\u0107 niemiecka w okresie kampanii wrze\u015bniowej i w latach okupacji. Tragiczne do\u015bwiadczenia spo\u0142ecze\u0144stwa polskiego, cierpienia milion\u00f3w Polak\u00f3w, ostatecznie przekre\u015bli\u0142y mo\u017cliwo\u015b\u0107 wsp\u00f3\u0142\u017cycia obu nacji w jednym pa\u0144stwie.<\/span><\/span><\/p>\n

By\u0142 to zreszt\u0105 problem nie tylko polski. W Czechos\u0142owacji, maj\u0105cej podobne do\u015bwiadczenia co Polska z zamieszkuj\u0105c\u0105 tam ludno\u015bci\u0105 niemieck\u0105, my\u015blano podobnie.<\/span><\/p>\n

31 pa\u017adziernika 1945 roku, podpisano w Poczdamie, umow\u0119 z w\u0142adzami radzieckimi \u201eO repatriacji Niemc\u00f3w z Polski i o przekazywaniu ich przez Forst\u201d, lecz odnosi\u0142a si\u0119 ona wy\u0142\u0105cznie do teren\u00f3w Dolnego \u015al\u0105ska, szybko te\u017c od niej odst\u0105piono.<\/span><\/span><\/p>\n

20 listopada 1945 roku Sojusznicza Rada Kontroli, b\u0119d\u0105ca najwy\u017cszym organem w okupowanych Niemczech, na swym dwunastym posiedzeniu zatwierdzi\u0142a plan przesiedlenia Niemc\u00f3w z Austrii, W\u0119gier, Czechos\u0142owacji i Polski. Ustalono r\u00f3wnie\u017c przypuszczalne rozmiary transferu tej ludno\u015bci na teren okupowanych Niemiec. Z Austrii przewidywano wysiedlenie oko\u0142o 150 000 os\u00f3b, z W\u0119gier 500 000, z Czechos\u0142owacji 2 500 000, a z Polski 3 500 000.<\/span><\/span><\/p>\n

Wst\u0119pnie ustalono, \u017ce wysiedlanie rozpocznie si\u0119 ju\u017c w grudniu 1945 roku, a zako\u0144czy w lipcu 1946 r.<\/span><\/p>\n

Nadz\u00f3r nad ca\u0142o\u015bci\u0105 akcji repatriacyjnej sprawowa\u0142a Zjednoczona Egzekutywa Repatriacyjna dzia\u0142aj\u0105ca z ramienia Sojuszniczej Rady Kontroli.<\/span><\/p>\n

Niemcy wysiedlani z Polski, mieli by\u0107 rozmieszczeni w radzieckiej i brytyjskiej strefie okupacyjnej. Przy czym do strefy radzieckiej planowano przesiedli\u0107 oko\u0142o dw\u00f3ch milion\u00f3w os\u00f3b, pozosta\u0142\u0105 cz\u0119\u015b\u0107, czyli oko\u0142o p\u00f3\u0142tora miliona miano wysiedli\u0107 do strefy brytyjskiej.<\/span><\/span><\/p>\n

Niemcy z Dolnego \u015al\u0105ska mieli by\u0107 g\u0142\u00f3wnie wysiedlani do strefy brytyjskiej i osiedlani w Nadrenii – P\u00f3\u0142nocnej Westfalii, Dolnej Saksonii, Szelzwiku-Holsztynie oraz w Hamburgu.<\/span><\/span><\/p>\n

Polsko-brytyjskie rozmowy w tej sprawie, rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 jednak dopiero w styczniu 1946 roku i trwa\u0142y ponad miesi\u0105c. Podpisanie umowy nast\u0105pi\u0142o bowiem dopiero w lutym 1946 roku. Do op\u00f3\u017anienie przyczyni\u0142y si\u0119 g\u0142\u00f3wnie problemy organizacyjne, jakie strona polska mia\u0142a rozwi\u0105za\u0107 przed rozpocz\u0119ciem akcji wysiedle\u0144czej.<\/span><\/span><\/p>\n

Kierowanie akcj\u0105 repatriacyjn\u0105 powierzono Ministerstwu Ziem Odzyskanych, mia\u0142o ono ustali\u0107 plan wysiedlania, finansowa\u0107 je oraz ustala\u0107 kolejno\u015b\u0107 w miejscu i w czasie, a tak\u017ce sprawowa\u0107 kontrol\u0119 akcji oraz okre\u015bli\u0107 g\u0142\u00f3wne jak te\u017c i szczeg\u00f3\u0142owe zasady wysiedlania. <\/span><\/span><\/p>\n

Kierownictwo nad ca\u0142o\u015bci\u0105 akcji na terenie danego wojew\u00f3dztwa, spoczywa\u0142o w r\u0119kach wojewod\u00f3w (Pe\u0142nomocnik\u00f3w Rz\u0105du na Okr\u0119g Administracyjny), kt\u00f3rzy byli odpowiedzialni za jej przeprowadzanie.<\/span><\/span><\/p>\n

Niezale\u017cnie od og\u00f3lnego nadzoru sprawowanego przez Ministerstwo Ziem Odzyskanych, kontrol\u0119 wykonania akcji w terenie przeprowadza\u0142 z ramienia ministerstwa G\u0142\u00f3wny Delegat Ministerstwa Ziem Odzyskanych do Spraw Repatriacji Niemc\u00f3w. Kontrol\u0119 t\u0119 sprawowa\u0142 on osobi\u015bcie oraz za po\u015brednictwem zast\u0119pc\u00f3w i aparatu wykonawczego. G\u0142\u00f3wny Delegat otrzymywa\u0142 dyrektywy w zakresie kontroli repatriacyjnej z Ministerstwa Ziem Odzyskanych przez Dyrektora Departamentu Osiedle\u0144czego w tym\u017ce ministerstwie, ponadto sk\u0142ada\u0142 mu sprawozdania o wynikach kontroli. G\u0142\u00f3wny Delegat MZO mia\u0142 prawo do udzielania dyrektyw organom przeprowadzaj\u0105cym repatriacj\u0119. W czasie trwania akcji repatriacyjnej Niemc\u00f3w z Polski funkcj\u0119 t\u0119 pe\u0142ni\u0142 in\u017c. Jerzy Jaroszek<\/span><\/span><\/p>\n

Na terenie Dolnego \u015al\u0105ska dzia\u0142a\u0142 Komisarz do Spraw Repatriacji Niemc\u00f3w, warto zaznaczy\u0107, \u017ce organ ten powsta\u0142 ju\u017c 27 wrze\u015bnia 1945 r. Komisarzowi podlegali w terenie Rejonowi Komisarze do Spraw Repatriacji Niemc\u00f3w,<\/span><\/p>\n

Przedstawione tutaj og\u00f3lne zasady i za\u0142o\u017cenia akcji wysiedlania ludno\u015bci niemieckiej z Polski kszta\u0142towa\u0142y w p\u00f3\u017aniejszym czasie dalszy jej przebieg. Wiele bowiem bardzo istotnych spraw, zw\u0142aszcza dotycz\u0105cych technicznej strony przeprowadzenia tej akcji wymaga\u0142o ci\u0105g\u0142ej regulacji prawnej przez wymienione wcze\u015bniej organy, a tak\u017ce przez Pa\u0144stwowy Urz\u0105d Repatriacyjny, kt\u00f3ry zajmowa\u0142 si\u0119 stron\u0105 techniczn\u0105 przeprowadzania repatriacji ludno\u015bci niemieckiej.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Grzegorz Wojciechowski Organizacja wysiedlania ludno\u015bci niemieckiej z Polski w latach 1946 -1947. Cz. I Jednym z najbardziej istotnych skutk\u00f3w II wojny \u015bwiatowej, maj\u0105cych olbrzymie znaczenie dla\u00a0p\u00f3\u017aniejszego kszta\u0142towania si\u0119 stosunk\u00f3w polsko-niemieckich, …<\/span> Czytaj dalej →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":751,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5,10,22,8,41],"tags":[],"class_list":["post-749","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia","category-kultura","category-niemcy","category-polityka","category-wojciechowski-grzegorz"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/749","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=749"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/749\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":753,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/749\/revisions\/753"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/751"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=749"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=749"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=749"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}