{"id":955,"date":"2025-08-03T21:17:18","date_gmt":"2025-08-03T19:17:18","guid":{"rendered":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/?p=955"},"modified":"2025-12-29T16:25:09","modified_gmt":"2025-12-29T15:25:09","slug":"niewidzialni-ludzie-w-niewidzialnym-wroclawiu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/2025\/08\/03\/niewidzialni-ludzie-w-niewidzialnym-wroclawiu\/","title":{"rendered":"Niewidzialni ludzie w niewidzialnym Wroc\u0142awiu"},"content":{"rendered":"

Tytu\u0142 oczywi\u015bcie przekorny. Nawi\u0105zuje do doskonale przygotowanego pod wzgl\u0119dem ikonograficznym albumu Hannibala Smoke’a zatytu\u0142owanego \u201eNiewidzialne miasto Wroc\u0142aw, kt\u00f3ry przesta\u0142 istnie\u0107 (1938-2000)\u201d. Autor rozpocz\u0105\u0142 tragiczn\u0105 opowie\u015b\u0107 o mie\u015bcie i o setkach tysi\u0119cy ludzi, kt\u00f3rzy stracili \u017cycie przez t\u0119 wojn\u0119 <\/b>od przypomnienia nocy kryszta\u0142owej z 9 na 10 listopada 1938 roku, gdy podpalono i zrabowano domy modlitwy, sklepy i mieszkania \u017byd\u00f3w.\u00a0<\/b><\/p>\n

\"\"<\/a>
\n<\/b>Proces niszczenia Breslau, i ju\u017c po wojnie jako Wroc\u0142awia, trwa\u0142 i trwa\u0142.<\/span>\u00a0Wnikliwi obserwatorzy twierdz\u0105, \u017ce trwa nadal. Historycy s\u0105 zgodni, i\u017c nawet sowieckie naloty dywanowe z u\u017cyciem bomb zapalaj\u0105cych nie uczyni\u0142y takich szk\u00f3d w Breslau jak niemieckie dzia\u0142ania obronne. Spo\u015br\u00f3d 32 tysi\u0119cy miejskich nieruchomo\u015bci zniszczonych zosta\u0142o 21 600 obiekt\u00f3w. Hannibal Smoke przypomnia\u0142 o ruinach katedry (75 procent zniszcze\u0144), ko\u015bcio\u0142ach \u015bw. Krzy\u017ca, \u015bw. Wincentego, \u015bw. Wojciecha. Ratusz zniszczony zosta\u0142 w 10 procentach, Rynek, Nowy Targ, pa\u0142ace biskupi, Hatzfeldt\u00f3w, Henckl\u00f3w von Donnersmarck\u00f3w bardzo znacznie. Przepad\u0142y ogromne zbiory biblioteczne, archiwalne, biblioteczne, dzie\u0142a sztuki. W ruinie by\u0142o 60 procent przemys\u0142u, 100 procent sieci o\u015bwietleniowej, 80 procent sieci gazowej, 10 tysi\u0119cy punkt\u00f3w kanalizacyjnych i wodoci\u0105gowych. Ludzie m\u0142odzi przewa\u017cnie nie wiedz\u0105 o tym. Przekona\u0142em si\u0119 o tym wielokrotnie podczas spotka\u0144 z t\u0105 sk\u0105din\u0105d wspania\u0142\u0105 generacj\u0105.<\/span><\/p>\n

<\/div>\n
\"\"<\/a><\/div>\n
<\/div>\n
M\u0142odzi nie wiedz\u0105 o zr\u00f3wnanym z ziemi\u0105 w 1948 roku gmachu \u015al\u0105skiego Muzeum Sztuk Pi\u0119knych, czy po\u0142udniowych skrzyd\u0142ach Pa\u0142acu Kr\u00f3lewskiego (1964 r.). No ale osta\u0142y si\u0119 gmachy pruskiego s\u0105du i wi\u0119zienia przy ul. Podwale, tak\u017ce przecie\u017c Urz\u0105d Rejencji \u015al\u0105skiej przekszta\u0142cony w Urz\u0105d Wojew\u00f3dzki. Nie b\u0119d\u0119 wspomina\u0142 o dziesi\u0105tkach innych obiekt\u00f3w, kt\u00f3re adaptowane mog\u0142y do dzi\u015b s\u0142u\u017cy\u0107 spo\u0142eczno\u015bci wroc\u0142awskiej i turystom. Dobrze, \u017ce Wzg\u00f3rze Partyzant\u00f3w (?) jest znowu Wzg\u00f3rzem Sakwowym, kt\u00f3remu w\u0142adze chc\u0105 dobudowa\u0107 wie\u017c\u0119 widokow\u0105. Osobi\u015bcie ubolewam o zupe\u0142nie niewidzialnej (\u017ceby nie powiedzie\u0107 zupe\u0142nie zniszczonej) na rzece Odrze \u017cegludze \u015br\u00f3dl\u0105dowej. Gdy pytam urz\u0119dnik\u00f3w owej niby \u017ceglugi, \u017ce jej po prostu nie ma, pukaj\u0105 si\u0119 jedynie w czo\u0142o, bo to przecie\u017c wina polityk\u00f3w. Jeszcze jedno bardzo boli. Zniszczenia setek cmentarzy i grob\u00f3w po wyznawcach kilku religii. Na kilku cmentarzach spoczywaj\u0105 innowiercy na przyk\u0142ad Gruzini, Kirgizi, \u017co\u0142nierze z Kazachstanu, kt\u00f3rzy byli wcieleni do Armii Czerwonej w czasie drugiej wojny \u015bwiatowej. Czy widzieli\u015bcie te groby, jak wygl\u0105daj\u0105? Wspania\u0142y album Hannibala Smoke’a, o niewidzialnym mie\u015bcie Wroc\u0142awiu, gdyby dzi\u015b powsta\u0142, mo\u017ce wygl\u0105da\u0142by troch\u0119 inaczej.<\/div>\n
<\/div>\n
Engelbert Mi\u015b.<\/b><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Tytu\u0142 oczywi\u015bcie przekorny. Nawi\u0105zuje do doskonale przygotowanego pod wzgl\u0119dem ikonograficznym albumu Hannibala Smoke’a zatytu\u0142owanego \u201eNiewidzialne miasto Wroc\u0142aw, kt\u00f3ry przesta\u0142 istnie\u0107 (1938-2000)\u201d. Autor rozpocz\u0105\u0142 tragiczn\u0105 opowie\u015b\u0107 o mie\u015bcie i o setkach …<\/span> Czytaj dalej →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":959,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5,10,35,22],"tags":[],"class_list":["post-955","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia","category-kultura","category-mis-engelbert","category-niemcy"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/955","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=955"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/955\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":963,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/955\/revisions\/963"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/959"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=955"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=955"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=955"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}