{"id":980,"date":"2025-08-13T08:26:37","date_gmt":"2025-08-13T06:26:37","guid":{"rendered":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/?p=980"},"modified":"2025-12-29T16:23:48","modified_gmt":"2025-12-29T15:23:48","slug":"zbezczeszczane-i-niemal-nie-znane-dolnoslaskie-kalwarie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/2025\/08\/13\/zbezczeszczane-i-niemal-nie-znane-dolnoslaskie-kalwarie\/","title":{"rendered":"Zbezczeszczane i niemal nie znane dolno\u015bl\u0105skie kalwarie"},"content":{"rendered":"

Znikomy promil Dolno\u015bl\u0105zak\u00f3w orientuje si\u0119, jak du\u017co na tym terytorium pozosta\u0142o wybudowanych w XVII, XVIII, XIX i pierwszej po\u0142owie XX wieku kalwarii. Wiem o tym od dawna, kiedy uda\u0142o si\u0119 nam dzia\u0142aczom PTTK i Towarzystwa Tatrza\u0144skiego odbudowa\u0107 cz\u0119\u015bciowo kapliczki i kaplice owych zabytkowych obiekt\u00f3w. Czterdzie\u015bci lat dok\u0142adnie mija, gdy ceniony poeta ks. prof. dr Janusz Stanis\u0142aw Pasierb zdo\u0142a\u0142 przekona\u0107 kardyna\u0142a J\u00f3zefa Glempa, by zamie\u015bci\u0107 nasz obszerny apel w Li\u015bcie Pasterskim KEP w sprawie ratowania zabytkowych dolno\u015bl\u0105skich dr\u00f3g krzy\u017cowych.<\/b><\/p>\n

\"\"<\/a>

Autor przy kaplicy Ostatniej Wieczerzy<\/p><\/div>\n

W owym fragmencie Listu Pasterskiego mogli\u015bmy przeczyta\u0107: \u201eWznoszone kalwarie na terenie najwi\u0119kszej w \u015bwiecie archidiecezji by\u0142y widomym znakiem uzdrowie\u0144czej wiary, kt\u00f3ra pomog\u0142a ludziom przetrwa\u0107 kataklizmy, zaka\u017ane choroby, wojny. Wierni \u015blubowali przed Panem Bogiem, \u017ce gdy zaraza ust\u0105pi, to w ramach ekspiacji zbuduj\u0105 w swojej parafii na pami\u0119\u0107 potomnych drog\u0119 krzy\u017cow\u0105\u201d. Na niezliczonych szlakach swoich reporterskich w\u0119dr\u00f3wek po pog\u00f3rzach i nizinach Dolnego \u015al\u0105ska napotka\u0142em 44 kalwarie. Zwyk\u0142y zjadacz chleba zna prawdopodobnie te najs\u0142ynniejsze tutejsze drogi krzy\u017cowe w Bardzie, Krzeszowie i Wambierzycach. O Lubawce, Nowej Rudzie – S\u0142upcu ju\u017c mniej wiemy. A o Niedamirowie czy Ole\u015bnicy Ma\u0142ej pewnie jeszcze mniej. Siedmioma podw\u00f3jnymi kapliczkami opiekowa\u0142 si\u0119 James von Moltke, rezydent Krzy\u017cowej, jeden z g\u0142\u00f3wnych organizator\u00f3w zamachu na Adolfa Hitlera. Pa\u0142ac w Ole\u015bnicy Ma\u0142ej (Gmina Wi\u0105z\u00f3w) pe\u0142ni\u0142a funkcj\u0119 skrytki by\u0142ych zamachowc\u00f3w. Cho\u0107 Moltke by\u0142 ewangelikiem, nie przeszkadza\u0142o mu sk\u0142ada\u0107 kwiaty pod s\u0142upowymi kapliczkami tej kalwarii.<\/p>\n

\n
\"\"<\/a>

Kapliczki s\u0142upowe w Ole\u015bnicy Ma\u0142ej.<\/p><\/div>\n<\/div>\n

Po polonistyce zatrudnia\u0142 mnie Instytut Wydawniczy PAX dla, jak to si\u0119 wtedy m\u00f3wi\u0142o, \u201etowarzystwa z pisarzami\u201d. Jechali\u015bmy przez Krzesz\u00f3w z Jalu Kurkiem. Autor \u201eGrypy szalej\u0105cej w Naprawie\u201d zadysponowa\u0142 zwiedzenie tutejszej kalwarii. Zacz\u0119li\u015bmy w\u0119dr\u00f3wk\u0119 od obejrzenia ruiny kaplicy \u015bw. Anny zbudowanej prawdopodobnie za rz\u0105d\u00f3w opata Franza Buethera (1517-1533). Mogli\u015bmy bez przeszk\u00f3d zajrze\u0107 do kaplicy Betlejemskiej, gdzie z ciemno\u015bci skoczy\u0142y na nas przyczepione do sufitu nietoperze. Teraz, gdy kalwari\u0119 krzeszowsk\u0105 zwiedza\u0142em, obiekty kapliczne by\u0142y zabezpieczone w\u0142\u0105cznie z obrazami Michaela Willmanna.<\/div>\n
Wielokrotnie przemieszcza\u0142em szlak \u015awi\u0119tej G\u00f3ry w Lubawce. Uda\u0142o nam si\u0119 z dzia\u0142aczami Towarzystwa Mi\u0142o\u015bnik\u00f3w Lubawki zorganizowa\u0107 zespo\u0142y os\u00f3b, kt\u00f3re zaj\u0119\u0142y si\u0119 b\u0105d\u017a odbudow\u0105 b\u0105d\u017a zabezpieczeniem kaplic i kapliczek rozleg\u0142ej g\u00f3rskiej drogi krzy\u017cowej.<\/div>\n
<\/div>\n
\"\"<\/a><\/div>\n
Zawsze jednak jaka\u015b nowa kaplica jest bezczeszczona przez wandali. Oczywi\u015bcie rzadko mo\u017cna na turystycznej trasie kalwaryjskiej spotka\u0107 kogo\u015b znaj\u0105cego walory historyczno-artystyczne kaplic kalwaryjskich. Wspominam na przyk\u0142ad szczyt G\u00f3ry Wszystkich \u015awi\u0119tych na S\u0142upcu, kt\u00f3ry przecina szlak imienia doktora Mieczys\u0142awa Kar\u0142owicza. \u00d3w szlak ca\u0142kowicie zar\u00f3s\u0142 samosiejk\u0105. Ludziom to nie przeszkadza. Wol\u0105 zbiera\u0107 grzyby, ni\u017c ogl\u0105da\u0107 jakie\u015b poniemieckie kaplice.<\/div>\n
<\/div>\n
Engelbert Mi\u015b\u00a0<\/b><\/div>\n
<\/div>\n
\n
\"\"<\/a>

Kalwaria na \u015awi\u0119tej G\u00f3rze w Lubawce<\/p><\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Znikomy promil Dolno\u015bl\u0105zak\u00f3w orientuje si\u0119, jak du\u017co na tym terytorium pozosta\u0142o wybudowanych w XVII, XVIII, XIX i pierwszej po\u0142owie XX wieku kalwarii. Wiem o tym od dawna, kiedy uda\u0142o si\u0119 …<\/span> Czytaj dalej →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":985,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5,10,35,22,11,8,12],"tags":[],"class_list":["post-980","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia","category-kultura","category-mis-engelbert","category-niemcy","category-obyczaje","category-polityka","category-turystyka"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/980","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=980"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/980\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":986,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/980\/revisions\/986"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/985"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=980"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=980"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/slowo-polskie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=980"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}