Nagroda im. Karla Dedeciusa honoruje tłumaczki i tłumaczy literatury polskiej oraz niemieckojęzycznej, wyróżniając osoby, które swoją pracą współtworzą porozumienie między Polską a Niemcami. Patron nagrody, Karl Dedecius, był nie tylko jednym z najwybitniejszych tłumaczy literatury polskiej na język niemiecki i inicjatorem dialogu pisarzy z Polski oraz Niemiec, lecz także tym, dzięki któremu literatura polska mogła przedostać się za żelazną kurtynę i znaleźć czytelnika w demokratycznym świecie. To właśnie on przedstawił w 1991 roku ideę odnowienia, zrujnowanej wówczas, Willi Decjusza i stworzenia w tym miejscu „forum humanistów”: przestrzeni wymiany myśli, spotkań odmiennych i dalekich sobie tradycji, dialogu uznającego różnicę oraz  rozmowy ponad podziałami. Dzisiaj ta idea realizowana jest w działalności Instytutu Kultury Willa Decjusza, partnera nagrody.

Od 2026 roku nagroda wyróżnia przekłady literatury pięknej z języka polskiego na niemiecki i z języka niemieckiego na polski wydane w ostatnich dwóch latach. Nagrodę (10 000 Euro) organizuje Niemiecki Instytut Spraw Polskich w Darmstadt, który przyznaje ją we współpracy z Instytutem Kultury Willa Decjusza z Krakowa. Fundatorem jest Sparkasse Darmstadt und Dieburg. Pozostali partnerzy to Europejskie Kolegium Tłumaczy w Straelen oraz Fundacja im. Karla Dedeciusa we Frankfurcie nad Odrą.

Jury Nagrody im. Karla Dedeciusa wybrało tegorocznych laureatów.

Laureatką Nagrody im. Karla Dedeciusa za najlepszy przekład z języka niemieckiego na polski w 2026 roku została Eliza Borg za tłumaczenie powieści „Kairos” Jenny Erpenbeck (ZNAK, Kraków 2025 / Penguin Randomhouse Monachium 2021).

Eliza Borg, fot. (c) Paweł Mazur

Opublikowaną w wydawnictwie ZNAK powieś

„Kairos” Jenny Erpenbeck jury uznało za najlepsze tłumaczenie z języka niemieckiego. Tłumaczenie Elizy Borg w wyjątkowo przekonujący sposób oddaje kunsztowny język i stylistykę autorki. Książka Erpenbeck jest opowieścią o miłości i władzy, o ich nadużyciu i stopniowym upadku, zobrazowanym na tle ostatnich lat i miesięcy wszechmocnego, jak się wydawało, państwa NRD. Praca Elizy Borg uwydatnia językowe niuanse, aluzje i zamierzenia autorki, przyczyniając się w ten sposób do popularyzacji dzieł Erpenbeck i literatury niemieckiej w Polsce. „Kairos” to piąta książka autorki w tłumaczeniu Elizy Borg.

Ceremonia wręczenia nagrody Elizie Borg odbędzie się 1 lipca 2026 roku w Krakowie, w Instytucie Kultury Willa Decjusza.

Nagrodę za najlepsze tłumaczenie z języka polskiego na niemiecki przyznano Olafowi Kühlowi za przekład powieści Szczepana Twardocha „Die Nulllinie. Roman aus dem Krieg” (Rowohlt Berlin 2025 / „Null”, Marginesy, Warszawa 2025).

Olaf Kühl. fot. (c) Lila Karbowska

Olaf Kühl, zdaniem jury, w imponujący sposób zrealizował tłumaczenie tej książki. Szczepan Twardoch w swojej powieści w żaden sposób nie upiększa sytuacji na froncie w Donbasie, posługuje się surowym polskim językiem żołnierskim, który miejscami przeplata się z wtrąceniami w języku ukraińskim, angielskim i rosyjskim. Kühl mistrzowsko radzi sobie z płaszczyzną językową i stylistyczną. Epicki rozmach i autentyczność prozy Twardocha opowiadającej o wojnie w Ukrainie ewokują dzieła Remarque’a, Hemingwaya i Jüngera. Szczególną atmosferę i napięcie panujące w okopach, ale także to między słowami i myślami narratora, Kühl oddaje w suwerenny sposób. W dużej mierze to właśnie dzięki jego tłumaczeniom Szczepan Twardoch zyskał pozycję uznanego autora na rynku niemieckojęzycznym. „Nulllinie” to szósta książka Twardocha w tłumaczeniu Kühla.

Ceremonia wręczenia nagrody Olafowi Kühlowi odbędzie się 19 czerwca 2026 roku
w Darmstadt.

ap

www.karl-dedecius-preis.de