W piątek, 2 października 2026 roku w Szkole Podstawowej im. Marii Krasickiej w Węglińcu odbyło się wspólne świętowanie Jubileuszu 80-lecia istnienia szkoły z udziałem Absolwentów, Uczniów, byłych i obecnych Pracowników, Rodziców, Przyjaciół Szkoły oraz Mieszkańców Gminy. Było to spotkanie poświęcone wspomnieniom, podziękowaniom i refleksją. Od ośmiu dekad szkoła była miejscem nauki, wychowania, przyjaźni i wzajemnego szacunku. Przez jej mury przeszły setki uczniów, nauczycieli i pracowników, którzy tworzyli jej historię z pasją, oddaniem i sercem.

Piątkowe wydarzenie rozpoczęło się w węglinieckim kościele pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa Mszą świętą w intencji społeczności Szkoły Podstawowej w Węglińcu, jej pracowników, uczniów i absolwentów. Mszę koncelebrowali: ks. Daniel Kościelny, administrator parafii pw. NSPJ w Węglińcu i ks. Krzysztof Żądło, proboszcz parafii pw. Matki Boskiej Szkaplerznej w Starym Węglińcu.

Po mszy, uczestnicy wydarzenia pomaszerowali do Szkoły Podstawowej im. Marii Krasickiej w Węglińcu, gdzie zapełnili szkolną Halę Sportową im. Tadeusza Hopfera.

Zebranych w szkolnej hali sportowej w imieniu organizatora wydarzenia serdecznie powitał konferansjer uroczystości pan Jacek Sochacki, katecheta i nauczyciel szkoły. „Szanowni Państwo, Drodzy Goście, Nauczyciele, Pracownicy Szkoły, Absolwenci, Rodzice i Uczniowie! Serdecznie witam Państwa na uroczystości jubileuszu 80-lecia Szkoły Podstawowej im. Marii Krasickiej w Węglińcu. Dzisiejszy dzień jest dla naszej społeczności wyjątkowy. Spotykamy się, aby wspólnie świętować osiemdziesiąt lat historii szkoły, która dla wielu pokoleń mieszkańców Węglińca była miejscem nauki, przyjaźni, odkrywania pasji i zdobywania pierwszych życiowych doświadczeń. To również okazja do spotkań po latach, powrotu do wspomnień i podziękowań wszystkim, którzy przez osiemdziesiąt lat tworzyli historię naszej szkoły. Cieszymy się, że możemy dziś gościć zarówno tych, którzy pamiętają jej dawne oblicze, jak i tych, którzy tworzą jej współczesność. Serdecznie witam Państwa i zapraszam do wspólnego świętowania!” – mówił Jacek Sochacki.

Po wprowadzeniu sztandaru szkoły na wyznaczone miejsce w szkolnej hali, uczestnicy wydarzenia odśpiewali hymn państwowy i hymn szkoły, który przez lata towarzyszy jej uczniom podczas szkolnych uroczystości. Utwór został stworzony przed laty przez jej absolwentów: Urszulę Hajda (2003) i Radosława Słabolepszego (1998), obecnych na tym spotkaniu.

Po odśpiewaniu hymnów jako pierwsza głos zabrała pani Kamila Basarab, dyrektorka Szkoły Podstawowej im. Marii Krasickiej w Węglińcu.

Serdecznie powitała uczestników uroczystości. Na wstępie przemówienia powiedziała: „18 uczniów, kilka starych ławek, dwie tablice i katedra. Tak ponad 80 lat temu rozpoczęła się historia naszej szkoły.”

W maju 1946 roku do ówczesnego Kaławska przybyła Kazimiera Szczęsna – pierwsza nauczycielka Publicznej Szkoły Powszechnej – mówiła dyrektorka Kamila Basarab.

W tym miejscu przytoczę (dop. autora) fragment z zachowanego zeszytu prowadzonego przez panią Kazimierę Szczęsną zatytułowanego „Kronika szkolna na rok 1945/1946 i 1946/1947”. Jest to cenny dokument, niestety bardzo skromny, informujący o poczynaniach pani K. Szczęsnej w zakresie organizacji polskiej szkoły w Węglińcu. „W dniu 25 maja 1946 r. przybyłam do Kaławska (dop. aut. później Węgliniec) w charakterze nauczycielki Pub. Szk. Powszechnej. Dn. 26. V. 46 r. został mi przekazany inwentarz szkolny. Ubogi inwentarz. – Ławki, 2 tablice i katedra w klasie – to wszystko! Ani jednej pomocy naukowej, ani jednej książki – zgoła nic po nad ławki, katedrę i tablice. Klasa zrobiła na mnie przygnębiające wrażenie. […] Klasa mieściła się w budynku prywatnym. Sam budynek szkolny mieścił się przy ulicy Gen. Roli Żymierskiego. Dotychczasowo nauka nie mogła się odbywać w tym budynku, ponieważ budynek wymagał dużego remontu. Dzieci liczebnie w szkole zastałam nie wiele. – 18-ro. Z dzieci tych zorganizowane były dwie klasy: kl. V licząca 8 dzieci, kl. III licząca 10 dzieci. Na ogół dzieci w Kaławsku jest dużo więcej. Nie zostały jednak objęte spisem i nie korzystały z nauki szkolnej. Po rozejrzeniu się w sytuacji, zorientowałam się, ze nie jest wszystko w porządku. Trzeba było zabrać się do pracy. A więc – zrobić nowy spis dzieci w wieku szkolnym, skompletować klasy i zorientować się ile tych dzieci uczęszcza do szkoły w Lubaniu- (Część). W 3 dni zrobiłam to i na podstawie danych przekonałam się, że dzieci w obwodzie szkolnym jest 100. Część tych dzieci uczęszcza do szkoły do Lubania, a część nie uczęszcza w ogóle. A liczba dzieci w szkole zwiększyła się do liczby 47. […] Zakończenie R. Szkolnego. W dn. 29.VI.1946. odbyło się uroczyste zakończenie roku szkolnego”. Tekst – pisownia oryginalna.

Później do Węglińca przyjechała Maria Krasicka. Rozpoczęła pracę w tutejszej szkole i związała się z nią na kolejne 25 lat swojego życia. Wtedy nikt oczywiście nie mógł wiedzieć, ze wiele lat później to właśnie jej imię będzie nosiła nasza szkoła. Tak rozpoczęła się historia szkoły, którą dzisiaj mamy – mówiła dyrektorka.

Podkreśliła, że w kolejnych dziesięcioleciach rosła liczba uczniów, zmieniały się budynki, warunki i organizacja szkoły. Były lata, w których klasy liczyły ponad 40 uczniów, a zajęcia odbywały się równocześnie w kilku oddalonych od siebie budynkach.

Zmieniała się sama polska szkoła. Siedmioletnia szkoła podstawowa stawała się ośmioletnią, później pojawiło się gimnazjum i sześcioletnia szkoła podstawowa, następnie Zespół Szkół wraz z Gimnazjum i Filia w Starym Węglińcu, aż w końcu ponownie wróciła szkoła ośmioletnia. Zmieniały się programy, podręczniki, sposoby nauczania i technologie.

Dyrektorka mówiła, że w historii szkoły były także wydarzenia, które wyznaczały kolejne ważne etapy jej rozwoju. W 1983 roku mieszkańcy Węglińca w plebiscycie wybrali Marię Krasicką na patronkę szkoły, a 30 września 1987 roku odbyła się uroczystość nadania szkole jej imienia oraz wręczenia sztandaru. W tym samym roku rozpoczęła się budowa nowego obiektu szkolnego, oddanego do użytku dziesięć lat później. W 2001 roku powstała hala sportowa, później kompleks boisk, kolejne pracownie komputerowe, przyrodnicze i przedmiotowe. Z czasem pojawiły się tablice i monitory interaktywne, robotyka oraz rozwiązania, których osiemdziesiąt lat temu nikt nie mógł sobie wyobrazić.

Dzisiaj szkoła jest zupełnie w innym miejscu niż w 1946 roku. Ale jej podstawowe zadanie pozostaje takie samo – stworzyć młodym ludziom warunki do zdobywania wiedzy, rozwijania swoich możliwości i przygotowania do dalszego życia – mówiła dyrektorka.

Przywołując pierwszoklasistów powiedziała, że bardzo dobrze się składa, że właśnie podczas jubileuszu 80-lecia będziemy świadkami uroczystości pasowania na uczniów klas pierwszych. „Drodzy Pierwszoklasiści dzisiejszy dzień będzie więc również Waszym świętem i pierwszym ważnym wydarzeniem w Waszej własnej szkolnej historii”.

Powiedziała też, że tegoroczny jubileusz nie ogranicza się jednak do dzisiejszej uroczystości. „Przez cały ten tydzień staraliśmy się połączyć przeszłość, teraźniejszość i przyszłość naszej szkoły”. Cała społeczność szkoły wraz z burmistrzem Węglińca, udała się na grób patronki szkoły Marii Krasickiej. Posadzili drzewo jubileuszowe i przygotowali kapsułę czasu, którą planują otworzyć za 20 lat podczas obchodów 100-lecia szkoły w 2046 roku.

Na zakończenie dyrektorka Kamila Basarab powiedziała: „Cieszę się, ze dziś Państwo tutaj razem z nami i że możemy wspólnie obchodzić ten jubileusz. Życzę Państwu, aby dzisiejsza uroczystość była okazją do spotkania, rozmów, przypomnienia sobie wydarzeń związanych z naszą szkołą, a także do zobaczenia, jak wygląda ona dzisiaj. A naszej szkole życzę dobrych lat – mądrego rozwoju i kolejnych pokoleń uczniów, które będą tworzyć jej dalsza historię. Dziękuję Państwu”.

Mariusz Wieczorek, burmistrz Gminy i Miasta Węgliniec, rozpoczął swoje przemówienie cytatem z aktu fundacyjnego Akademii Zamojskiej, założonej w 1600 roku przez kanclerza Jana Zamoyskiego: „Takie będą Rzeczypospolite, jakie ich młodzieży chowanie”. Podkreślił, jak wielką rolę odgrywa dobra szkoła. Miejsce, które przekazuje wiedzę, ale także uczy odpowiedzialności, szacunku dla drugiego człowieka. Gratulował i życzył społeczności szkolnej dalszych sukcesów w jej działalności. Wręczał kwiaty obecnym i byłym nauczycielom i pracownikom szkoły.

Odczytał także list od Marzeny Machałek, poseł na sejm RP skierowany na ręce pani Kamili Basarab, dyrektorki Szkoły Podstawowej w Węglińcu. W liście pani poseł Machałek pisze: „Szanowna Pani Dyrektor, Szanowni Państwo! Z okazji Jubileuszu 80-lecia Szkoły Podstawowej im. Marii Krasickiej w Węglińcu składam Pani Dyrektor, Gronu Pedagogicznemu, Pracownikom, Uczniom, Rodzicom i Absolwentom najserdeczniejsze gratulacje oraz wyrazy uznania. Osiemdziesiąt lat istnienia szkoły to nie tylko piękna karta historii Węglińca. To przede wszystkim kolejne pokolenia młodych ludzi, ich pierwsze odkrycia i przyjaźnie, rozwijane talenty, a także codzienna cierpliwa praca nauczycieli i wychowawców. […] Życzę całej Społeczności Szkolnej, aby kolejne lata przynosiły satysfakcję, sukcesy i odwagę w podejmowaniu nowych wyzwań. Niech Szkoła Podstawowa im. Marii Krasickiej nadal będzie miejscem, do którego uczniowie przychodzą z ciekawością, absolwenci wracają z dumą i wzruszeniem. Z wyrazami szacunku i serdecznymi gratulacjami, Marzena Machałek, poseł na Sejm RP”.

Pierwszoklasiści pokazali, że są już zespołem artystycznym „pierwszej klasy”. Jeszcze przed pasowaniem na ucznia przedstawili publiczności specjalnie przygotowany repertuar na tą okazję. Pierwszoklasiści recytowali wiersze oraz jako chórzyści, przy akompaniamencie zaśpiewali piosenki: „Na dobry początek”, „Tajna misja pierwszaka”, „Szkoła nam pasuje”. Wysokie zaangażowanie artystyczne młodych wykonawców, przekładało się na odczucia publiczności i miało wyraz w reakcji zgromadzonych. Każdy wiersz i piosenka były honorowane entuzjastycznym aplauzem – gromkimi brawami.

Konferansjer zaprosił poczet sztandarowy do ślubowania. Pierwszoklasiści złożyli ślubowanie na sztandar, a pani dyrektor Kamila Basarab dokonała pasowania pierwszoklasistów, którzy od tej chwili stali się pełnoprawnymi uczniami Szkoły Podstawowej im. Marii Krasickiej w Węglińcu. Po pasowaniu pierwszoklasiści wraz z nauczycielką i rodzicami opuścili szkolną halę.

Rozpoczęła się część artystyczna, którą przygotowali uczniowie starszych klas wraz z nauczycielami. Zobaczyliśmy w przedstawieniu wspomnienia o Marii Krasickiej. Fragmenty rozmów, które przed laty przeprowadziła absolwentka szkoły pani Joanna Smętek ze Stanisławą Basarab, Salomeą Jamrogowicz i Tadeuszem Burdą – nauczycielami szkoły. Był też występ taneczny przygotowany przez uczniów szkoły.

Po występach szkolnych artystów przyszedł czas na zaproszonych Gości. Jako pierwszy głos zabrał pan Wiesław Paluch, najstarszy Absolwent (1957) na uroczystości, który przyjechał na spotkanie z województwa małopolskiego. Przybliżył zebranym miejsca, gdzie była szkoła i jak odbywała się w niej nauka. Jako ciekawostkę pokazał dokument jaki otrzymał po ukończeniu pierwszej klasy – było to zaświadczenie szkolne – teraz są świadectwa. Pokazał też jaką nagrodę otrzymali uczniowie za dobrą naukę – był to skrawek papieru formatu A-5 z napisem: NAGRODA DLA PRZODOWNIKA NAUKI, gdzie poniżej w rubryce wpisywano nazwisko ucznia oraz w której był klasie i widniał podpis Komitet Rodzicielski.

Poźniej głos zabrali: Barbara i Szymon Karolak, byli dyrektorzy szkoły; Agnieszka Wojtasińska, wiceprezes Banku Spółdzielczego w Pieńsku; Grzegorz Tyrakowski, wiceprzewodniczący Rady Miejskiej Węglińca, którzy życzyli nauczycielom dalszych sukcesów w kształtowaniu i wychowaniu młodego pokolenia oraz gratulowali i wręczali kwiaty dyrektorce Kamili Basarab.

Po wyprowadzeni sztandaru szkoły, wszyscy uczestnicy uroczystości stanęli do wspólnego zdjęcia na dziedzińcu przed wejściem do głównego budynku Szkoły Podstawowej im. Marii Krasickiej w Węglińcu.

Andrzej Powidzki
Irena Paluch-Powidzka
Węgliniec–Wrocław, 2 października 2026 r.