We wtorek, 26 maja 2026 roku, na wrocławskim placu Wolności przed tablicą „DEFILADA ZWYCIĘSTWA” upamiętniono 81. rocznicę wielkiej manifestacji patriotycznej z udziałem żołnierzy 10. Sudeckiej Dywizji Piechoty z 2. Armii Wojska Polskiego, która brała udział w operacji łużyckiej na kierunku Drezna i operacji praskiej.

Dywizja, 11 maja 1945 roku zakończyła swój szlak bojowy. W dniach 14 do 17 maja 1945 roku została przegrupowana na Dolny Śląsk, w celu ochrony polskiej granicy południowo-zachodniej. Dowództwo 10. Dywizji Piechoty ulokowano we Wrocławiu – nie na długo. Po korekcie granicy przeniesiono dowództwo do Jeleniej Góry. Pododdziały dywizji wyznaczone do uroczystości zakwaterowano w podwrocławskiej miejscowości Opperau (obecnie wrocławskie os. Oporów). Tam trwały przygotowania pododdziałów do defilady.

Tablicę upamiętniającą pierwszą defiladę żołnierzy polskich w powojennym Wrocławiu odsłonięto 12 października 1981 roku. Inicjatorem powstania tablicy był kpt. rez. Henryk Kamiński, dowódca konnego plutonu kompanii zwiadu 10. Dywizji Piechoty 2. Armii Wojska Polskiego.

Uroczystość patriotyczno-religijną upamiętniającą zorganizował wrocławski Związek Weteranów i Rezerwistów Wojska Polskiego Rzeczypospolitej Polskiej w uzgodnieniu z zarządami związków kombatanckich i żołnierskich z Dolnego Śląska.

W uroczystości udział wzięli m. in.: Michał Syska, minister, zastępca szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i osób Represjonowanych; Artur Jurkowski, wicewojewoda dolnośląski; Katarzyna Lubieniecka-Różyło, radna Sejmiku Dolnośląskiego; Robert Pawliszko, zastępca dyrektora Wrocławskiego Centrum Rozwoju Społecznego; inspektor Rafał Siczek, komendant Miejski Policji we Wrocławiu; ks. mitrat Grzegorz Cebulski, kapelan Prawosławnego Ordynariatu Wojska Polskiego z cywilno-wojskowej parafii prawosławnej świętych Cyryla i Metodego we Wrocławiu; ks. Piotr Uciński, wikariusz parafii Ewangelicko-Augsburskiej Opatrzności Bożej we Wrocławiu; Jeremi Hołownia, wicestarosta powiatu głogowskiego.

Przedstawiciele stowarzyszeń i instytucji: Związku Kombatantów RP i Byłych Więźniów Politycznych; Związku Inwalidów Wojennych RP, Związku Żołnierzy WP; Stowarzyszenia Kombatantów Misji Pokojowych ONZ; Zrzeszenia Weteranów Działań Poza Granicami Państwa; Związku Strzeleckiego Strzelec RP; Związku Weteranów i Rezerwistów Wojska Polskiego RP z Dolnego Śląska.

W południe, po odśpiewaniu przez uczestników hymnu państwowego były przemówienia okolicznościowe. Pierwszy głos zabrał prowadzący uroczystość generał zs Krzysztof Majer, dowódca Dolnośląskiego Okręgu Związku Strzeleckiego „Strzelec”, który serdecznie przywitał przybyłych Gości na uroczystość i przedstawił genezę wrocławskiej defilady oraz inicjatywę upamiętniania.

Michał Syska, minister mówił, że dziś możemy żyć w wolnym Wrocławiu i zawdzięczamy to nie tylko żołnierzom, ale także tym, którzy przybyli do tego miasta i w trudnych warunkach odbudowywali miasto po 1945 roku, tworząc, szkoły, szpitale i instytucje nauki i kultury w naszym mieście. Dlatego oddajmy im również hołd i oddajmy hołd kolejnym pokoleniom, które po nich to dzieło rozwoju miasta kontynuowali i kontynuują. „Szanowni Państwo, wieczna pamięć polskim żołnierzom walczącym na wszystkich frontach drugiej wojny światowej. Wieczna pamięć żołnierzom 2. Armii Wojska Polskiego. Wieczna pamięć Pionierom Wrocławia. Dziękuję” – powiedział minister Michał Syska.

Artur Jurkowski, wicewojewoda dolnośląski mówił m. in.:, że „Defilada zwycięstwa 10. Dywizji Piechoty 2. Armii Wojska Polskiego we Wrocławiu była symbolem końca, tragicznego czasu wojny. Symbolem odwagi polskiego żołnierza oraz nadziei na odbudowę życia państwa i wspólnoty narodowej. Wrocław tamtych dni był miastem bardzo poranionym, dopiero zaczynał nowy rozdział swojej historii, jako miasto polskie budowane od nowa przez ludzi, którzy przybyli z różnych stron Rzeczypospolitej i to jest mit założycielski współczesnego Wrocławia, jako miasta otwartego – silnego i otwartego. […] Dlatego pielęgnowanie pamięci historycznej jest dziś bardzo ważne. Żołnierze 10 Dywizji Piechoty służyli ojczyźnie, wielu z nich nie wróciło do domu. […] Ja dodam od siebie również, że nie ma przyszłości bez przeszłości. Ktoś kiedyś powiedział, bardzo pięknie, że przyszłość utkana jest z tej samej przędzy co przeszłość i za tą dbałość o historię Państwu serdecznie dziękuję. Chwała Bohaterom!” – mówił wicewojewoda Artur Jurkowski.

Katarzyna Lubieniecka-Różyło, radna Sejmiku Dolnośląskiego podziękowała serdecznie organizatorowi dzisiejszego upamiętnienie żołnierzy 10 Dywizji Piechoty oraz inne wcześniejsze wydarzenia upamiętniające organizowane pod szyldem ich związku.

Uroczystość była także okazją do wręczenia wyróżnień i odznaczeń państwowych i związkowych nadanych przez Zarząd Główny Związków Weteranów i Wojska Polskiego Rzeczypospolitej Polskiej oraz Związku Strzeleckiego RP.

Po wręczeniu wyróżnień i odznaczeń odmówiono wspólną modlitwę za wszystkich, którzy stracili życie w walce z okupantem i pomordowanych. Modlitwę prowadzili: ks. mitrat Grzegorz Cebulski i ks. Piotr Uciński.

Później upamiętniono czyn bojowy żołnierzy 10. Sudeckiej Dywizji Piechoty 2. Armii Wojska Polskiego w operacji łużyckiej na kierunku Drezna i operacji praskiej, przed tablicą „Defilada Zwycięstwa”. Delegacje składały wiązanki kwiatów oraz zapalano znicze pamięci.

Podkreślenie patriotycznego charakteru i nadanie właściwej oprawy uroczystości zgodnie z ceremoniałem wojskowym zapewnili żołnierze 10. Wrocławska Brygada Łączności im. płk. dypl. Kazimierza Pluty-Czachowskiego oraz instrumentaliści Orkiestry Reprezentacyjnej Wojsk Lądowych z Wrocławia: trębacz i werblista.

Ponadto, uroczystość uświetniły, poczet chorągwiany 10. Wrocławska Brygada Łączności oraz poczty sztandarowe: Związku Weteranów i Rezerwistów WP RP Oddział Dolnośląski im. 2. Armii Wojska Polskiego; Związku Weteranów i Rezerwistów WP RP im. gen. Franciszka Gągora Oddział Miejski w Wałbrzychu; Związku Weteranów i Rezerwistów WP RP Oddział Powiatowy w Głogowie im. 5. Brygady Artylerii Ciężkie; Związku Weteranów i Rezerwistów WP Oddział Powiatowy w Lubiniu im. gen. Tadeusza Kościuszki; Związku Kombatantów RP i Byłych Więźniów Politycznych; Szkoły Podstawowej nr 25 im. Franciszka Juszczaka we Wrocławiu; Szkoły Podstawowej nr 93. im. Tradycji Orła Białego we Wrocławiu oraz Zespołu Szkół nr 2 im. Jana Wyżykowskiego w Lubinie.

Poniżej wiersz napisany przez Jana Zacharskiego z okazji 77. rocznicy defilady zwycięstwa i wyrecytowany przez autora na wrocławskiej uroczystości 26 maja 2022 roku.

Pamiętna Defilada

Autor wiersza Jan Zacharski 26.05.2022 r.

Stoimy na placu, który jest symbolem,
i w dziejach naszego miasta ważną spełnił rolę.
Tamta defilada mej pamięci trwa,
Powróćmy więc pamięcią do tamtego dnia,
Cywilna ludność na plac się wybiera,
Jest dla niej zachęta odezwa Drobnera,
Przybyli polscy miasta włodarze,
Straż obywatelska oraz kolejarze.
Polakom z Wrocławia ten dzień się należy,
Gdy w mieście witają zwycięskich żołnierzy.
Z bojowych szlaków zaczęła powroty
10 Sudecka Dywizja Piechoty.
Hitlerowska hydra groziła im wroga,
Lecz bitewna pomsta spotkała ją sroga.
Przemówienie Drobnera, rusza defilada,
Przedtem jej dowódca meldunek mu składa.
By defiladowy upamiętnić szlak,
Rzucono nań 40 hitlerowskich flag.
Defiladowym krokiem ruszają żołnierze,
Im poczucia zwycięstwa nikt już nie odbierze,
Wolność jest dla nich wyjątkowym darem,
Pod krwią okupionym idą więc sztandarem,
Zwycięskiego boju szczycą się wynikiem,
Ojczyzna jest dla nich wspólnym mianownikiem.
Rozstrzygali oni swe walki zażarte,
Bo dowodził nimi sam generał Walter.
Dziś mając w pamięci ich bojowe wzory,
Oddajemy Wam bracia wojskowe honory,
Dziś kiedy sięgamy do minionych dat,
Staje na baczność przed wami nasz świat.
Niech nikt dobrej pamięci o nich nie odbierze,
Salutujmy z szacunkiem przed wami żołnierze,
Dziś przed pamięcią o was otwieramy serca,
Weteran i Rezerwista to wasz spadkobierca.
Wdzięczna i dobra pamięć niech zawsze zwycięża,
Niech wielka będzie chwała polskiego oręża,
Niech duma narodowa na zawsze zagości
Na symbolicznym placu, na placu Wolności.

Andrzej Powidzki
Wrocław, 26 maja 2026 r.